81,3 tỷ USD là khoản hoàn thuế quan lũy kế của Mỹ từ đầu năm tài khóa, bắt đầu từ tháng 10/2025, đến hết tháng 6. Đây không phải khoản tiền được gửi thẳng ra nước ngoài. Bức tranh lớn cho thấy dòng tiền từng vào ngân sách liên bang đang quay về mắt xích đã nộp tiền tại cửa khẩu: doanh nghiệp đứng tên nhập khẩu.Bộ Tài chính Mỹ
Sự phân biệt này quan trọng với nhà đầu tư Việt Nam. Khi đọc tin “Mỹ hoàn thuế”, rất dễ suy ra hàng rào thương mại đã được gỡ hoặc giá hàng tại Mỹ sẽ giảm ngay. Nhưng tiền hoàn chỉ là bước đầu của một chuỗi quyết định về dòng tiền, giá bán và đơn hàng. Luận điểm của câu chuyện không phải là bảo hộ đã kết thúc, mà là lợi ích ngắn hạn sẽ tập trung trước hết ở những doanh nghiệp từng chịu khoản thuế bị bác bỏ.
Phán quyết pháp lý làm đảo chiều dòng tiền
Ngày 20/2/2026, Tòa án Tối cao Mỹ kết luận Đạo luật Quyền hạn Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế không trao cho Tổng thống thẩm quyền áp các sắc thuế quan bị kiện. Phán quyết xử lý căn cứ pháp lý của các sắc thuế đối ứng diện rộng và nhóm thuế liên quan đến buôn bán ma túy được dựng trên đạo luật khẩn cấp này.Tòa án Tối cao Mỹ
Phán quyết không có nghĩa là tòa án tự chuyển tiền vào tài khoản của từng công ty. Hải quan và Biên phòng Mỹ mở quy trình tiếp nhận hồ sơ; AP cho biết thời gian chi trả sau khi hồ sơ được chấp thuận dự kiến từ 60 đến 90 ngày. Con số hoàn vì vậy đi lên theo tốc độ xử lý, thay vì xuất hiện cùng lúc.AP
Đến đây, cần tách hai câu hỏi thường bị trộn vào nhau. Một câu hỏi là thuế có còn cơ sở pháp lý hay không. Câu hỏi còn lại là ai có quyền nhận tiền đã nộp. Câu trả lời cho vế thứ hai đi theo chứng từ hải quan, không đi theo nơi sản xuất hàng hóa hay nơi một sản phẩm cuối cùng được tiêu dùng.
Người nhận pháp lý là doanh nghiệp nhập khẩu
Đơn vị đứng tên nhập khẩu có quan hệ trực tiếp với hải quan. Đó có thể là nhà bán lẻ đưa hàng thành phẩm vào Mỹ, hãng sản xuất nhập linh kiện và nguyên liệu, nhà phân phối hoặc đơn vị thực hiện thủ tục cho chuỗi cung ứng. Chính họ nộp thuế tại thời điểm thông quan, vì vậy khoản hoàn được trả về họ trước tiên.
Quy mô của quy trình giúp lý giải vì sao việc hoàn tiền không thể đơn giản. Theo hồ sơ tòa án được AP dẫn lại, hơn 330.000 đơn vị nhập khẩu đã nộp khoảng 166 tỷ USD thuế thuộc nhóm bị phán quyết bác bỏ, liên quan tới hơn 53 triệu lô hàng. Vì thế, 81,3 tỷ USD đã hoàn đến cuối tháng 6 mới phản ánh phần tiền đã được xử lý, không phải toàn bộ nghĩa vụ tiềm tàng.AP
Nhà xuất khẩu nước ngoài chỉ có thể hưởng lợi gián tiếp. Nếu nhà nhập khẩu dùng tiền hoàn để đặt thêm hàng, chấp nhận giá mua cao hơn hoặc giữ được một hợp đồng, nhà cung cấp mới nhận được tác động. Tương tự, người tiêu dùng Mỹ không có quyền nhận một khoản hoàn tự động. Họ chỉ có thể được hưởng lợi nếu cạnh tranh buộc doanh nghiệp chuyển một phần tiền mặt thành giá bán thấp hơn, khuyến mại hoặc nguồn cung ổn định hơn.
Nói đơn giản, cùng một USD hoàn thuế có thể tạo ra kết quả khác nhau. Nhà bán lẻ có thể giảm giá để bảo vệ thị phần, nhà sản xuất có thể bù chi phí nguyên liệu, còn doanh nghiệp đang căng tiền có thể trả nợ hoặc giữ tiền mặt. Không có công thức chung nào chia thẳng tổng tiền hoàn thành lợi ích của người mua hàng.
Con số tháng 6 cho thấy áp lực lên ngân sách
Nhìn vào số liệu tháng 6, hướng đảo chiều rất rõ. Thu thuế quan gộp là 23,63 tỷ USD, trong khi số hoàn đạt 49,18 tỷ USD. Phần thu thuế quan ròng vì vậy âm 25,56 tỷ USD. Đây là đảo ngược một nguồn thu đã ghi nhận trước đó, không phải khoản chi mới tạo ra hàng hóa hoặc dịch vụ công.Bộ Tài chính Mỹ
Trong tháng này, ngân sách liên bang thâm hụt 120,31 tỷ USD, trong khi tháng 6 năm trước thặng dư 27,01 tỷ USD.Bộ Tài chính Mỹ Không nên quy toàn bộ chênh lệch cho hoàn thuế, bởi lịch chi và các khoản thu khác cũng thay đổi theo tháng. Tuy vậy, khoản trả lại làm giảm thu ròng ngay khi được ghi nhận.
Mặt khác, bức tranh không chỉ có một màu. Thu thuế quan ròng lũy kế từ đầu năm tài khóa vẫn là 163,02 tỷ USD, cao hơn 108,02 tỷ USD cùng kỳ trước. Như vậy, khoản hoàn đang làm giảm một phần nguồn thu quan thuế tăng thêm, nhưng không xóa sạch toàn bộ số thu ròng đã tích lũy.Bộ Tài chính Mỹ
Hoàn tiền cũ không đồng nghĩa hàng rào mới biến mất
Điểm dễ gây nhầm lẫn nhất là xem phán quyết như dấu chấm hết của thuế quan Mỹ. Phán quyết chỉ nhắm vào các sắc thuế dựa trên đạo luật khẩn cấp bị kiện. Các khoản thuế được áp theo căn cứ khác vẫn tiếp tục tồn tại, nên doanh nghiệp không thể lấy khoản hoàn quá khứ làm cơ sở để giả định chi phí nhập khẩu trong tương lai sẽ trở về mức cũ.
Phân tích của Mô hình Ngân sách Penn Wharton công bố ngày 13/7 cho thấy thuế suất quan thuế thực tế bình quân của Mỹ ở mức 7,2% trong tháng 5, so với 2,3% vào tháng 1/2025.Penn Wharton Mỹ cũng còn áp phụ thu nhập khẩu toàn cầu 10% theo một căn cứ khác, dự kiến hết hạn ngày 24/7; các sắc thuế ngành với thép, nhôm và ô tô không thuộc phần bị phán quyết bác bỏ.The Guardian
Vì vậy, quan hệ nhân quả cần được đặt đúng chỗ. Khoản hoàn có thể cải thiện vốn lưu động và biên lợi nhuận của một số doanh nghiệp nhập khẩu. Nhưng việc đó không chứng minh chi phí thương mại dài hạn đã hạ, bởi thuế còn hiệu lực vẫn quyết định mức chi phí cho các lô hàng mới.
Nhà đầu tư nên đọc dòng tiền theo từng mắt xích
Với doanh nghiệp Mỹ, tín hiệu đáng theo dõi là mức tiền hoàn thực nhận, tốc độ nhận tiền và cách phân bổ khoản đó. Báo cáo kết quả kinh doanh có thể cho thấy doanh nghiệp dùng tiền để bù giá vốn, cải thiện tiền mặt hay giảm nợ. Nếu cạnh tranh cao, một phần lợi ích có thể quay về khách hàng.
Với doanh nghiệp xuất khẩu vào Mỹ, điều cần quan sát không phải là họ có “nhận” 81,3 tỷ USD hay không. Câu hỏi hữu ích hơn là các đối tác nhập khẩu có mở lại đơn hàng, thay đổi giá mua hay nới điều khoản thanh toán sau khi nhận tiền hoàn. Đây là kênh truyền dẫn gián tiếp, khác hẳn với một khoản hỗ trợ trực tiếp cho nhà cung cấp nước ngoài.
Luận điểm cuối cùng là rõ ràng: hoàn thuế quan là cú giải phóng tiền mặt có chọn lọc cho bên đã nộp thuế tại Mỹ, đồng thời làm giảm nguồn thu ngân sách đã ghi nhận. Rủi ro thương mại không vì thế biến mất mà chuyển sang những căn cứ thuế khác. Trong vài tuần tới, cần theo dõi tốc độ xử lý hồ sơ hoàn, phần tiền được doanh nghiệp ghi nhận và tình trạng của phụ thu 10% dự kiến hết hạn ngày 24/7.