EVN đã đi qua một cột mốc mà vài năm trước còn rất khó hình dung: báo cáo tài chính hợp nhất kiểm toán 2025 cho thấy tập đoàn không còn lỗ lũy kế, mà đã có lợi nhuận giữ lại dương 5.533 tỷ đồng.VTC News Với người mới đầu tư, đây không chỉ là một dòng kế toán đẹp hơn. Nó cho thấy câu chuyện của ngành điện đã chuyển từ vá lỗ cũ sang giữ cho chu kỳ lỗ mới không quay lại.
Khi EVN còn gánh lỗ tồn đọng, mọi tranh luận về giá điện thường xoay quanh phần thiếu hụt quá khứ. Khi phần lỗ ấy đã được hấp thụ ở cấp hợp nhất, thị trường sẽ hỏi câu khác: mức giá hiện tại có đủ linh hoạt để phản ánh chi phí nhiên liệu, thủy văn và nhu cầu tiêu thụ điện hay chưa.
EVN đã đổi trạng thái tài chính như thế nào
Điều đầu tiên cần nhìn là chất lượng của cú đảo chiều. Năm 2025, EVN ghi nhận doanh thu thuần 645.658 tỷ đồng, tăng hơn 65.000 tỷ đồng so với năm trước; lợi nhuận sau thuế đạt 51.881 tỷ đồng, cao gấp 5,3 lần năm 2024.VTC News Đây là thay đổi đủ lớn để biến phần lợi nhuận sau thuế chưa phân phối từ âm sang dương.
Trạng thái đó cũng thể hiện ở bảng cân đối. Đến cuối năm 2025, tổng tài sản EVN đạt hơn 783.000 tỷ đồng, tăng 16% so với đầu năm; riêng tiền và tương đương tiền ở mức 20.055 tỷ đồng, còn tiền gửi có kỳ hạn tại ngân hàng lên tới 132.388 tỷ đồng.VTC News Chi tiết này cho thấy EVN không chỉ hết lỗ trên giấy, mà còn tích lại được vùng đệm thanh khoản rõ hơn trước.
Cú xoay chiều đến từ đâu
Nói đơn giản thì EVN không đảo chiều nhờ một “phép màu”, mà nhờ hai mạch cùng chạy một lúc. Mạch thứ nhất là lợi nhuận gộp cải thiện rất mạnh. Năm 2025, giá vốn bán hàng của EVN ở mức 549.071 tỷ đồng, qua đó đưa lợi nhuận gộp lên 96.351 tỷ đồng, gần gấp đôi mức 49.588 tỷ đồng của năm 2024.VTC News
Với người mới, bạn có thể hình dung lợi nhuận gộp là lớp đệm đầu tiên giữa giá bán và chi phí vận hành cốt lõi. Lớp đệm này dày lên thì doanh nghiệp có nhiều không gian hơn để hấp thụ lãi vay, chênh lệch tỷ giá và các khoản chi tài chính khác.
Mạch thứ hai là phần chi phí tài chính dù vẫn lớn nhưng không còn nuốt trọn thành quả kinh doanh. Năm 2025, EVN ghi nhận 23.654 tỷ đồng chi phí tài chính, trong đó chi phí lãi vay hơn 16.600 tỷ đồng.VTC News Nói cách khác, gánh nặng vốn vẫn rất dày, nhưng lần này lợi nhuận gộp đủ lớn để vượt qua lớp chi phí ấy thay vì bị nhấn chìm như giai đoạn trước.
Đây là điểm nhiều nhà đầu tư dễ bỏ qua khi chỉ đọc dòng cuối cùng là “lãi 51.881 tỷ đồng”. Điều đáng đọc là cấu trúc đằng sau: khi lợi nhuận gộp tăng nhanh hơn áp lực tài chính, bảng cân đối mới thực sự đổi trạng thái.
Nhưng hết lỗ không có nghĩa áp lực giá điện đã hết
Nếu dừng ở đây, người đọc rất dễ rút ra kết luận sai rằng EVN đã khỏe lên thì áp lực tăng giá điện từ nay sẽ nhẹ đi. Điều đúng hơn là bài toán đã đổi pha: từ chỗ xử lý di sản lỗ cũ sang chỗ kiểm tra xem cơ chế giá hiện tại có theo kịp chi phí mới hay không.
Hiện tại, giá bán lẻ điện bình quân đang ở mức khoảng 2.204,07 đồng/kWh, áp dụng từ ngày 10/5/2025 theo biểu giá đang được sử dụng cho năm 2026.VTC News Mức giá này có ý nghĩa lớn với nhà đầu tư vì nó là điểm neo cho cả chi phí sinh hoạt của hộ gia đình lẫn chi phí sản xuất của nhiều doanh nghiệp niêm yết. Chỉ cần giá điện điều chỉnh chậm hơn chi phí đầu vào trong một khoảng thời gian đủ dài, áp lực lên EVN có thể quay lại. Ngược lại, nếu điều chỉnh quá nhanh, CPI và biên lợi nhuận của nhóm dùng điện nhiều sẽ chịu sức ép rõ hơn.
Bức tranh lớn hơn cho thấy ngành điện vẫn đang được đẩy theo hướng minh bạch và thị trường hơn. Ngày 5/6, Bộ Công Thương đã ban hành Thông tư 29/2026/TT-BCT quy định chi tiết việc vận hành thị trường bán buôn điện cạnh tranh, trong đó có các nội dung về xác định giá điện, thanh toán và công bố dữ liệu phục vụ vận hành thị trường.Báo Chính phủ Điều này chưa có nghĩa giá điện sẽ ngay lập tức hoàn toàn theo thị trường, nhưng nó cho thấy phần tiếp theo của câu chuyện EVN là minh bạch chi phí và cơ chế thanh toán, chứ không chỉ là sửa số lỗ cũ.
Biến số lớn vẫn nằm ở chi phí đầu vào và thời tiết
Trong ngành điện, chi phí đầu vào hiếm khi đi theo đường thẳng. Dữ liệu nội bộ cho thấy giá than đang ở mức 147,55 USD/tấn vào ngày 4/6/2026, cao hơn đáng kể so với vùng 105,00 USD/tấn của ngày 5/6/2025. Cùng lúc, giá khí tự nhiên ở mức 3,29 USD/MMBtu ngày 5/6/2026, thấp hơn mức 3,78 USD/MMBtu một năm trước. Hai chuỗi này không phải giá hợp đồng EVN mua trực tiếp tại Việt Nam, nhưng vẫn là chỉ dấu tốt để hiểu rằng cấu trúc chi phí năng lượng toàn cầu đang phân hóa chứ không đồng loạt hạ nhiệt.
Ngoài nhiên liệu, thời tiết cũng là biến số mà người ngoài ngành thường đánh giá thấp. Báo Chính phủ cho biết tại phiên họp Chính phủ ngày 3/6, nhu cầu tiêu thụ điện trong tháng 5 đã tăng cao hơn dự kiến do hiện tượng nắng nóng đến sớm, đặc biệt tại khu vực miền Bắc.Báo Chính phủ Khi phụ tải leo nhanh trong lúc thủy văn không thuận, hệ thống có thể phải huy động nhiều hơn các nguồn điện chi phí cao. Đó là lúc biên đệm tài chính mới vừa tạo ra sẽ bị thử thách ngay.
Điều này cũng giải thích vì sao nhà đầu tư không nên nhìn toàn bộ nhóm điện như một khối đồng nhất. Doanh nghiệp thủy điện thường nhạy với lượng nước và sản lượng huy động. Doanh nghiệp nhiệt điện nhạy hơn với giá nhiên liệu và hợp đồng mua bán điện. Còn nhóm lưới điện và xây lắp quan tâm nhiều hơn tới khả năng EVN giữ nhịp đầu tư ổn định.
Nhà đầu tư nên theo dõi điều gì tiếp theo
Luận điểm quan trọng nhất của câu chuyện này là EVN hết lỗ không khép lại tranh luận về giá điện. Nó chỉ thay đổi câu hỏi trung tâm: cơ chế giá và cơ chế thị trường có đủ nhanh để hấp thụ biến động chi phí mới mà không tái tạo một vòng lỗ khác hay không.
Ba tín hiệu đáng theo dõi trong vài quý tới là khoảng cách giữa giá bán lẻ điện bình quân với áp lực đầu vào như than, khí và nhu cầu huy động nguồn điện chi phí cao; nhịp điều chỉnh của các quy định thị trường điện; và khả năng EVN giữ được vùng đệm thanh khoản cùng lợi nhuận gộp nếu phụ tải tăng mạnh trong mùa nắng nóng.
Nếu ba mạch này đi cùng chiều, cột mốc năm 2025 có thể là điểm khởi đầu cho một giai đoạn ổn định hơn của EVN và của nhóm doanh nghiệp điện liên quan. Nếu chúng lệch nhịp, đặc biệt khi chi phí nhiên liệu tăng trở lại trong lúc giá bán phản ứng chậm, phần lợi nhuận đẹp của năm 2025 sẽ chỉ là một nhịp hồi quan trọng chứ chưa phải lời bảo đảm rằng bài toán giá điện đã được giải xong.