Quặng sắt đang rẻ hơn một tháng trước. Nhưng với cổ phiếu thép, câu hỏi quan trọng không nằm ở việc đầu vào giảm bao nhiêu, mà ở việc đầu ra có giữ được hay không. Nếu chỉ nhìn thấy quặng sắt đi xuống rồi kết luận ngay nhóm thép sẽ hưởng lợi, nhà đầu tư rất dễ bỏ qua mắt xích quyết định nhất của cả câu chuyện: giá bán.
Ngày 04/06, giá quặng sắt trong dữ liệu nội bộ ở mức 103,71 USD/tấn, thấp hơn khoảng 4,1% so với ngày 04/05. Cùng giai đoạn đó, giá thép cuộn cán nóng, hay HRC, lại ở mức 1.189,07 USD/tấn, cao hơn khoảng 4,4%. Hai con số này đặt cạnh nhau cho thấy một điều khá rõ: chi phí đầu vào và giá bán đầu ra không phải lúc nào cũng chạy cùng một hướng.
Với nhà đầu tư mới, bạn có thể hiểu đơn giản thế này. Doanh nghiệp thép không mua quặng hôm nay rồi sáng mai bán ra ngay thành tiền. Ở giữa là tồn kho nguyên liệu, chu kỳ luyện thép, hợp đồng bán hàng, giá phôi, giá cước và sức mua từ khách hàng cuối. Vì vậy, quặng sắt rẻ hơn chỉ mới mở ra một điều kiện thuận lợi ở đầu vào.
Mắt xích thật sự nằm ở giá bán
Nếu giá quặng sắt giảm mà giá thép bán ra vẫn giữ được, phần chênh lệch đó mới có cơ hội đi vào biên lợi nhuận. Ngược lại, nếu quặng sắt giảm vì nhu cầu thép yếu, doanh nghiệp có thể mua nguyên liệu rẻ hơn nhưng lại phải bán sản phẩm trong bối cảnh đầu ra kém thuận lợi hơn. Lúc đó, món quà ở đầu vào rất dễ bị bào mòn bởi áp lực ở đầu ra.
Đây là lý do HRC quan trọng hơn nhiều so với cách đọc đơn giản "quặng giảm là tốt". HRC là một tham chiếu gần hơn với giá bán thép phẳng và cũng là đầu vào trực tiếp của nhiều doanh nghiệp tôn mạ. Khi HRC giữ giá hoặc đi lên trong lúc quặng sắt đi xuống, thị trường bắt đầu có cơ sở để nghĩ đến câu chuyện biên lợi nhuận. Khi HRC quay đầu giảm cùng với quặng, thông điệp sẽ khác hẳn: đó có thể là dấu hiệu nhu cầu yếu đang lan xuống đầu ra.
Nhìn vào cặp số tháng qua, bức tranh nghiêng về kịch bản thứ nhất nhiều hơn: quặng sắt giảm, còn HRC vẫn tăng. Tuy nhiên, một tháng dữ liệu vẫn chưa đủ để biến điều đó thành luận điểm chắc hơn cho cổ phiếu.
Vì sao cùng một tin nhưng từng mã phản ứng khác nhau
Không phải mọi doanh nghiệp thép đều nhạy với quặng sắt giống nhau. HPG có chuỗi sản xuất tích hợp sâu hơn, nên biến động quặng sắt đi vào giá vốn trực tiếp hơn. Trong khi đó, HSG và NKG nhạy hơn với HRC vì đây là đầu vào sát sườn cho tôn mạ. Nếu bạn theo dõi HSG hoặc NKG mà chỉ nhìn mỗi quặng sắt, bạn đang đứng quá xa điểm mà lợi nhuận thật sự được quyết định.
Chính vì khác nhau ở mô hình kinh doanh, một headline về quặng sắt không nên được áp thẳng cho cả nhóm thép như nhau. F0 rất hay mắc lỗi "đọc theo nhóm", nghĩa là thấy một nguyên liệu thay đổi rồi suy ra mọi cổ phiếu liên quan sẽ đi chung một hướng.
Bảng điện đang cho thấy sự dè dặt
Nếu thị trường thực sự tin rằng nguyên liệu rẻ hơn đã đủ mạnh để cải thiện lợi nhuận, phản ứng trên cổ phiếu thường sẽ tích cực hơn. Nhưng từ ngày 14/04 đến 04/06, HSG giảm khoảng 4,1%, HPG giảm khoảng 6,0% và NKG giảm khoảng 10,0%. Đây không phải nhịp bán tháo, nhưng cũng không phải kiểu vận động của một nhóm đang được dòng tiền coi là hưởng lợi rõ ràng.
Nhìn ở cửa sổ gần hơn, tín hiệu vẫn tương tự. Từ 04/05 đến 04/06, HPG giảm khoảng 2,8%, HSG giảm khoảng 3,2% còn NKG giảm khoảng 5,9%. Trong đúng giai đoạn quặng sắt đi xuống 4,1% và HRC tăng 4,4%, cổ phiếu thép vẫn chưa có phản ứng đủ thuyết phục để xác nhận rằng thị trường đã chấp nhận câu chuyện lợi nhuận cải thiện.
Điều này không có nghĩa nhóm thép không có cơ hội. Nó chỉ nói rằng thị trường đang đòi thêm bằng chứng. Với cổ phiếu chu kỳ như thép, dòng tiền muốn nhìn thấy cả chuỗi truyền dẫn, từ nguyên liệu sang giá bán, rồi từ giá bán sang lợi nhuận.
Giá thép trong nước mới là tín hiệu dễ bỏ sót
Một chi tiết rất đáng chú ý là giá thép D10 trong nước giữ ở mức 15.430 đồng/kg suốt giai đoạn từ 01/05 đến 04/06. Giá bán nội địa đi ngang trong khi quặng sắt giảm nói lên hai điều có thể cùng đúng: doanh nghiệp chưa bị ép giảm giá bán ngay, nhưng đầu ra cũng chưa mạnh đến mức cho phép tăng giá rõ hơn.
Đây là vùng dữ liệu rất hữu ích cho F0 vì nó gần với thực tế kinh doanh hơn headline quốc tế. Bạn có thể hiểu đơn giản: quặng sắt là chuyện của nguyên liệu, còn thép D10 là chuyện tiền bán hàng.
Nếu trong các tuần tới giá thép D10 bắt đầu giảm cùng lúc quặng sắt còn yếu, câu chuyện sẽ bớt tích cực đi vì phần lợi ích từ đầu vào rẻ có thể bị triệt tiêu bởi đầu ra thấp hơn. Ngược lại, nếu giá thép nội địa vẫn giữ được trong khi nguyên liệu hạ thêm, đó mới là dạng xác nhận mà cổ phiếu thép thường cần.
F0 nên theo dõi gì thay vì nhìn mỗi quặng sắt
Chỉ báo đầu tiên là HRC. Với doanh nghiệp thép phẳng và tôn mạ, HRC là mắt xích gần hơn với lợi nhuận. Chỉ báo thứ hai là giá thép trong nước, nhất là các mặt hàng phổ biến như D10, vì đây là nơi bạn thấy thị trường nội địa có đang hấp thụ hàng ở mức giá hiện tại hay không. Chỉ báo thứ ba là mức phân hóa giữa HPG, HSG và NKG. Nếu cả ba cùng mạnh lên, thị trường đang đọc câu chuyện theo hướng toàn ngành; nếu chỉ một mã cải thiện, dòng tiền có thể đang chọn lọc theo mô hình kinh doanh và vị thế đầu ra.
Kết luận: điều kiện thuận lợi đã mở, nhưng thesis vẫn cần xác nhận
Luận điểm chính của bài này khá rõ: quặng sắt giảm là một điều kiện thuận lợi, chưa phải kết luận lợi nhuận của nhóm thép sẽ đi lên. Hướng đọc hợp lý lúc này không phải là "quặng rẻ hơn thì thép sẽ tốt lên", mà là "chuỗi truyền dẫn đã mở được một mắt xích, còn các mắt xích sau vẫn cần xác nhận". Những tín hiệu đáng theo dõi trong 2 tuần tới là HRC có giữ được đà, giá thép trong nước có còn đứng vững, và cổ phiếu thép có bắt đầu phản ánh sự cải thiện đó đồng đều hơn hay không.