Từ 30/10 đến 13/11, chỉ số USD (DXY) tăng từ 101,88 điểm lên 103,22 điểm, tức khoảng 1,3% và chạm mức cao nhất khoảng 19 tháng. Trong cùng quãng thời gian đó, tỷ giá USD/VND lại giảm từ 25.803,5 đồng xuống 25.725,5 đồng, khoảng 0,3%. Đồng USD mạnh lên trên thế giới, nhưng người Việt mua USD ở ngân hàng chưa phải trả thêm tương ứng.
Khoảng lệch ấy sẽ được thử trong tuần 16–19/11. Ông Kevin Warsh, Chủ tịch Fed (Cục Dự trữ Liên bang Mỹ), dự kiến phát biểu lúc 0 giờ ngày 17/11 theo giờ Việt Nam. Doanh số bán lẻ tháng 10 của Mỹ ra lúc 20 giờ 30 cùng ngày, còn biên bản cuộc họp tháng 10 của Fed được công bố lúc 2 giờ sáng 19/11. Ba mốc này giúp trả lời một câu hỏi: thị trường đang đặt cược đúng hay quá đà vào việc Fed tăng lãi suất tháng 12.
Vì sao USD thế giới có tuần tăng mạnh nhất hơn một tháng
Lực đẩy chính là kỳ vọng Fed tăng lãi suất. Chỉ số giá tiêu dùng (CPI) của Mỹ tháng 10 tăng 0,4% so với tháng trước, cao hơn mức dự báo 0,3%.Bnews Đây là tháng thứ ba liên tiếp CPI vượt dự báo.Bnews Trước khi số liệu ra, ông Christopher Waller, thành viên Hội đồng Thống đốc Fed, đã nhắc tới khả năng tăng lãi suất 50 điểm cơ bản trong tháng 12 nếu CPI cốt lõi tháng 10 tăng khoảng 0,3% trở lên.Thời báo Tài chính Việt Nam
Lãi suất điều hành của Fed đang ở biên độ 3,75%–4%, được giữ nguyên tại cuộc họp 28/10 với tỷ lệ phiếu 10-2. Hai thành viên bỏ phiếu chống vì muốn tăng ngay trong tháng 10.Nation Thailand Cuộc họp kế tiếp diễn ra ngày 8–9/12.CNBC
Thị trường gần như đã coi đợt tăng tháng 12 là chuyện đã định. Theo công cụ FedWatch của CME Group qua CNBC ngày 13/11, khả năng Fed tăng 0,25 điểm phần trăm là gần 87%, còn tăng 0,5 điểm phần trăm khoảng 13%.CNBC Lợi suất trái phiếu Mỹ kỳ hạn 2 năm, loại nhạy nhất với chính sách của Fed, tăng 34 điểm cơ bản trong tuần lên khoảng 4,87%.Bnews
Điều này đổi bản chất của tuần tới. Việc Fed có tăng lãi tháng 12 hay không gần như đã được thị trường trả lời. Thứ còn để ngỏ là mức tăng 0,25 hay 0,5 điểm, và Fed có tiếp tục vào tháng 1 hay không. Khi USD đã được định giá theo kịch bản siết khá mạnh, một tín hiệu nhẹ tay hơn cũng đủ làm nó mất một phần chỗ dựa.
Giá USD ở ngân hàng đi theo, nhưng chậm hơn
Trong tuần 9–13/11, giá USD trong nước có đi lên. Sáng 10/11, Vietcombank niêm yết USD ở mức 25.340–25.720 đồng (mua vào – bán ra).VietnamFinance Sáng 13/11, mức này là 25.460–25.870 đồng.Bnews Khép tuần, Vietcombank niêm yết 25.500–25.910 đồng, tăng 130 đồng so với cuối tuần trước.Thời báo Tài chính Việt Nam
Đặt cạnh nhau, mức tăng trong nước nhỏ hơn. Từ 6/11 đến 13/11, DXY tăng từ 102,30 lên 103,22 điểm, khoảng 0,9%. Giá bán của Vietcombank tăng 130 đồng trên nền khoảng 25.780 đồng, tức khoảng 0,5%. Tỷ giá USD/VND tăng từ 25.582,5 đồng lên 25.725,5 đồng, khoảng 0,56%. Nói cách khác, giá trong nước mới đi được khoảng một nửa quãng đường của chỉ số USD.
Đà tăng trong nước tuần này cũng không chỉ do Fed. VietnamFinance cho rằng giá USD ngừng giảm từ chiều 10/11, sau khi Ngân hàng Nhà nước thông báo sẽ mua USD giao ngay ở mức 25.500 đồng vào thứ Hai và thứ Tư hằng tuần.VietnamFinance Trong khi đó, Thời báo Tài chính Việt Nam gắn đà tăng ngày 13/11 với lạm phát Mỹ và tín hiệu cứng rắn của Fed.Thời báo Tài chính Việt Nam Hai sự kiện rơi vào cùng mấy ngày, nên số liệu hiện có không tách được phần nào do Fed, phần nào do động thái trong nước. Cách đọc hợp lý là cả hai cùng đẩy.
Lực giảm tốc của giá trong nước có thật. VCBS chỉ ra nguồn ngoại tệ đang được hỗ trợ bởi vốn FDI, xuất khẩu, du lịch quốc tế và việc nhiều ngân hàng, doanh nghiệp huy động vốn từ nước ngoài.VCBS Đó là lý do giá USD ở ngân hàng Việt Nam thường đi cùng chiều với Fed nhưng biên độ nhỏ hơn. Điều này không bảo đảm giá trong nước sẽ luôn chậm hơn: nếu nguồn cung ngoại tệ yếu đi đúng lúc USD thế giới tăng tiếp, khoảng đệm sẽ mỏng lại.
Lịch của Fed tuần này, theo giờ Việt Nam
Lịch này được Kiplinger tổng hợp: ông Warsh phát biểu 12 giờ trưa thứ Hai 16/11 giờ Mỹ, doanh số bán lẻ ra 8 giờ 30 sáng thứ Ba 17/11, còn biên bản họp tháng 10 công bố chiều thứ Tư 18/11 giờ Mỹ, tức 2 giờ sáng 19/11 ở Việt Nam.Kiplinger
Phát biểu của ông Warsh có thể không cho nhiều tín hiệu trực tiếp. Theo CNBC, ông chỉ trích việc Fed trước đây báo trước quá nhiều về hướng đi chính sách, cho rằng điều đó trói tay Fed khi đến lúc ra quyết định, và đã rút gọn thông cáo sau mỗi cuộc họp.CNBC Vì thế, biên bản ngày 19/11 nhiều khả năng là tài liệu nặng ký hơn: nó cho thấy các thành viên Fed đã tranh luận thế nào ở cuộc họp mà hai người muốn tăng lãi ngay.
Kịch bản thứ nhất: Fed nghiêng hẳn về siết mạnh
Điểm kích hoạt là biên bản cho thấy nhiều thành viên, ngoài hai người bỏ phiếu chống, đã sẵn sàng tăng lãi sớm hơn hoặc mạnh hơn, cộng với doanh số bán lẻ tháng 10 vẫn khỏe. Khi đó, xác suất Fed tăng 0,5 điểm trong tháng 12 sẽ cao hơn mức khoảng 13% hiện nay, và kỳ vọng tăng tiếp vào tháng 1 được củng cố.
Cơ chế truyền về Việt Nam đi qua chênh lệch lãi suất. Lợi suất ngắn hạn của Mỹ tăng tiếp thì giữ tài sản bằng USD có lợi hơn, và đồng USD được hỗ trợ. Trong nước, sức ép này cộng với nhu cầu ngoại tệ cuối năm có thể đẩy giá USD ở ngân hàng đi lên, với tốc độ tùy vào nguồn cung ngoại tệ và cách điều hành của Ngân hàng Nhà nước.
Ai chịu tác động nhiều nhất:
- Người cần mua USD trong vài tuần tới (học phí du học, chữa bệnh ở nước ngoài, hộ kinh doanh nhập hàng): với khoản 10.000 USD, giá bán 25.910 đồng tương đương khoảng 259,1 triệu đồng. Mỗi 100 đồng giá bán tăng thêm là thêm 1 triệu đồng cho cùng khoản đó.
- Doanh nghiệp và người vay bằng USD chưa phòng ngừa rủi ro tỷ giá: khoản nợ quy ra tiền đồng tăng theo tỷ giá. Mỗi 100 đồng tăng thêm trên khoản nợ 1 triệu USD là thêm 100 triệu đồng phải trả khi quy đổi.
- Doanh nghiệp xuất khẩu thu USD: mỗi USD bán lại cho ngân hàng đổi được nhiều tiền đồng hơn. Giá mua vào của Vietcombank cuối tuần là 25.500 đồng.
Kịch bản thứ hai: kỳ vọng nguội đi
Điểm kích hoạt là doanh số bán lẻ tháng 10 yếu, biên bản cho thấy đa số thành viên thấy việc tạm dừng tháng 10 là hợp lý, và ông Warsh không nói gì khiến thị trường nghĩ tới mức tăng 0,5 điểm. Fed vẫn có thể tăng 0,25 điểm trong tháng 12, nhưng mức đó đã được phản ánh vào giá. Thứ bị rút bớt là phần kỳ vọng tăng thêm, nên USD mất một phần chỗ dựa.
Trong nước, đã có một phép thử nhỏ ngay trong tuần qua. Ngày 9/11, DXY giảm còn 101,65 điểm. Sáng 10/11, giá bán của Vietcombank xuống 25.720 đồng, thấp hơn sáng 13/11 tới 150 đồng. Nếu kỳ vọng nguội đi, giá USD ở ngân hàng có thể dịu lại theo hướng đó. Tuy vậy, mức mua 25.500 đồng của Ngân hàng Nhà nước và nhu cầu ngoại tệ cuối năm có thể khiến giá khó rơi sâu như đầu tháng.
Ai chịu tác động nhiều nhất:
- Người cần mua USD: trả ít tiền đồng hơn cho cùng khoản so với kịch bản thứ nhất, dù khoản tiết kiệm được tính bằng vài trăm nghìn đến vài triệu đồng trên mỗi 10.000 USD, không phải chục triệu.
- Doanh nghiệp xuất khẩu: mỗi USD thu về đổi được ít tiền đồng hơn so với kịch bản thứ nhất.
Tín hiệu cần theo dõi
Hai chỉ số sẽ cho biết kịch bản nào đang diễn ra. Một là xác suất Fed tăng 0,5 điểm trên FedWatch sau biên bản lúc 2 giờ sáng 19/11: cao hơn rõ mức khoảng 13% thì kịch bản thứ nhất đang thắng thế. Hai là giá bán USD của Vietcombank sáng 19/11 so với mức 25.910 đồng khép tuần 13/11: đi lên là sức ép đã chạm tới quầy giao dịch, đứng yên hoặc giảm là nguồn cung trong nước vẫn đang đỡ được.
Tuần này, Fed nhiều khả năng không đổi hướng, chỉ đổi mức độ. Với người mua USD ở Việt Nam, mức độ đó được đo bằng vài chục đến vài trăm đồng trên mỗi USD, và giá trong nước đến nay mới đi được khoảng một nửa quãng đường của chỉ số USD. VCBS kỳ vọng tỷ giá ổn định hơn vào cuối năm nhờ nguồn ngoại tệ cải thiện. Biên bản ngày 19/11 là dữ kiện đầu tiên cho thấy kỳ vọng đó có đứng vững khi USD thế giới còn mạnh hay không.