Ngày 13/11 là ngày đăng ký cuối cùng để cổ đông Tổng Công ty Máy động lực và Máy nông nghiệp Việt Nam - CTCP (VEAM, mã VEA trên UPCoM) nhận cổ tức năm 2025 bằng tiền mặt. Tỷ lệ chi trả là 52,4%, tức 5.240 đồng mỗi cổ phiếu.CafeF Với gần 1,33 tỷ cổ phiếu đang lưu hành, VEAM sẽ chi khoảng 6.963 tỷ đồng, mức cao nhất của doanh nghiệp này trong bốn năm gần đây.VietnamBiz
Nhìn vào con số, điều đáng dừng lại là phép so sánh với doanh thu. Năm 2025, doanh thu thuần hợp nhất của VEAM đạt 4.465 tỷ đồng.Nông nghiệp và Môi trường Khoản cổ tức lớn hơn doanh thu cả năm khoảng 1,56 lần. Một doanh nghiệp bán máy nông nghiệp, động cơ và phụ tùng không thể chia nhiều hơn số tiền bán hàng thu về, trừ khi lãi đến từ nơi khác. Với VEAM, nơi khác đó là các liên doanh ô tô và xe máy. Về kết quả, 9 tháng năm 2026 vẫn tăng: lãi sau thuế hợp nhất đạt gần 5.892 tỷ đồng, tăng 12,6% so với cùng kỳ.MoneyF Phần còn lại của bài đi vào câu hỏi: tiền cổ tức đến từ đâu, và chiều tới của nó ra sao.
Lịch dành cho người đang giữ cổ phiếu
Theo dữ liệu Investify, ngày giao dịch không hưởng quyền là 12/11/2026. Người muốn có tên trong danh sách nhận cổ tức phải mua cổ phiếu chậm nhất trong phiên 11/11. Tiền cổ tức dự kiến về tài khoản ngày 14/12/2026.CafeF
Cổ phiếu VEA đóng cửa phiên 6/11 ở mức 37.900 đồng. Ở mức giá đó, 5.240 đồng tương đương lợi suất cổ tức khoảng 13,8%. Đây chỉ là phép chia trên giá đóng cửa, không phải khoản lời chắc chắn: ở ngày giao dịch không hưởng quyền, giá tham chiếu được điều chỉnh giảm tương ứng phần cổ tức tiền mặt.
Phần lớn khoản tiền sẽ về một cổ đông. Bộ Công Thương nắm 88,47% vốn VEAM, tương đương gần 1,18 tỷ cổ phiếu, dự kiến nhận hơn 6.160 tỷ đồng.CafeF Cổ đông còn lại, trong đó có nhà đầu tư cá nhân, chia nhau phần nhỏ hơn.
VEAM là cổ đông của ba hãng xe
VEAM sở hữu trực tiếp 30% vốn Honda Việt Nam, 20% vốn Toyota Việt Nam, và gián tiếp nắm 25% vốn Ford Việt Nam qua công ty con Diesel Sông Công.MoneyF Ba doanh nghiệp này là liên doanh, liên kết, không phải công ty con. VEAM không gộp doanh thu bán xe của Honda hay Toyota vào doanh thu của mình. Trên báo cáo hợp nhất, VEAM chỉ ghi phần lãi tương ứng tỷ lệ sở hữu, ở một dòng riêng tên là "phần lãi trong công ty liên doanh, liên kết".
Cách ghi nhận này giải thích vì sao lãi lớn hơn doanh thu. Năm 2025, dòng lãi từ liên doanh, liên kết đạt 6.630 tỷ đồng, bằng 99% năm 2024. Cùng năm, lãi sau thuế hợp nhất của VEAM là 7.219 tỷ đồng, bằng 97% năm trước. Phần lãi từ các liên doanh chiếm khoảng 92% lãi hợp nhất, còn mảng sản xuất của chính VEAM tạo ra 685 tỷ đồng lợi nhuận gộp.Nông nghiệp và Môi trường
Tỷ trọng này ổn định qua các kỳ chứ không riêng một năm. Trong 9 tháng năm 2026, phần lãi từ liên doanh, liên kết đạt gần 5.126 tỷ đồng, tăng 10% so với cùng kỳ, tương đương khoảng 84% lợi nhuận trước thuế hợp nhất.MoneyF Theo báo cáo tại ĐHĐCĐ, năm 2025 Toyota Việt Nam và Ford Việt Nam tăng trưởng, Honda Việt Nam giảm nhẹ, và tổng thị phần của các liên doanh đạt 49,9%, tăng 3 điểm phần trăm.Nông nghiệp và Môi trường
Từ lãi trên sổ sách đến tiền mặt
Phần lãi ghi trên báo cáo hợp nhất mới là lãi trên sổ sách. Tiền mặt chỉ về VEAM khi các liên doanh quyết định chia lợi nhuận. Vì vậy cần đọc thêm báo cáo tài chính riêng, tức số liệu của riêng pháp nhân VEAM, chưa gộp các công ty con.
Trên báo cáo riêng, khoản tiền các liên doanh chia về nằm trong doanh thu tài chính. Năm 2025, doanh thu tài chính đạt 7.497,6 tỷ đồng, gồm cổ tức, lợi nhuận được chia và lãi tiền gửi, trong khi doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ là 553,5 tỷ đồng. Lãi sau thuế trên báo cáo riêng là 7.005,7 tỷ đồng, bằng 112% năm 2024.Nông nghiệp và Môi trường
Cổ tức được chia từ con số 7.005,7 tỷ này. Theo tờ trình phân phối lợi nhuận, VEAM chi hơn 6.962 tỷ đồng cho cổ tức, trích hơn 40,2 tỷ đồng cho quỹ khen thưởng, phúc lợi và chuyển sang năm sau hơn 2,57 tỷ đồng lợi nhuận chưa phân phối.Nông nghiệp và Môi trường Tức là khoảng 99% lãi năm 2025 trên báo cáo riêng được dành cho cổ đông.
Dòng tiền thực tế khớp với cách đọc này. Trong 9 tháng năm 2026, dòng tiền kinh doanh của VEAM âm 159,1 tỷ đồng, trong khi doanh nghiệp thu về gần 7.968 tỷ đồng từ lãi cho vay, cổ tức và lợi nhuận được chia, tăng khoảng 27%. Cuối tháng 9, tiền gửi có kỳ hạn ngắn hạn đạt gần 21.628 tỷ đồng, còn khoản cổ tức và lợi nhuận phải trả đã lên gần 6.972 tỷ đồng, chiếm hơn 84% tổng nợ phải trả.MoneyF Khối tiền gửi này cũng sinh lãi: riêng lãi tiền gửi ngân hàng 9 tháng đạt gần 905 tỷ đồng, tăng 36%. Vietcap đánh giá lãi quý III cao hơn kỳ vọng nhờ thu nhập tài chính tăng mạnh.Vietcap
Mảng sản xuất của VEAM
Mảng máy nông nghiệp, động cơ và phụ tùng có tăng trưởng. Doanh thu thuần hợp nhất 9 tháng năm 2026 đạt gần 3.827 tỷ đồng, tăng 20,5%, lợi nhuận gộp gần 574 tỷ đồng, trong đó có gần 151,8 tỷ đồng hoàn nhập dự phòng giảm giá hàng tồn kho. Chi phí bán hàng và quản lý doanh nghiệp khoảng 463 tỷ đồng. Trong 9 tháng, doanh thu giao dịch với Honda Việt Nam đạt gần 807 tỷ đồng và với Toyota Việt Nam gần 73 tỷ đồng, nên một phần mảng này cũng gắn với hai liên doanh.MoneyF
Cổ phiếu VEA hiện thuộc diện cảnh báo trên UPCoM. VEAM cho biết nguyên nhân là doanh nghiệp liên tiếp nhận ý kiến kiểm toán ngoại trừ trong ba năm gần đây, chủ yếu liên quan đến các tồn đọng lịch sử ngoài hoạt động kinh doanh cốt lõi, như nhà máy Gang xốp MATEXIM đã ngừng hoạt động và các khoản công nợ chậm thu hồi tại một số công ty con. Theo ban lãnh đạo, hoạt động hiện tại không phát sinh thêm tồn đọng mới.VietnamBiz
Kế hoạch 2026 thấp hơn 10%: yếu tố định hình cổ tức năm sau
ĐHĐCĐ thường niên 2026 của VEAM duyệt kế hoạch lãi sau thuế trên báo cáo riêng 6.312,1 tỷ đồng, thấp hơn khoảng 10% so với mức 7.005,7 tỷ của năm 2025.Nông nghiệp và Môi trường Theo chia sẻ của ban lãnh đạo, nguyên nhân chủ yếu là sản lượng của Honda Việt Nam suy giảm khi thị trường đẩy nhanh chuyển dịch sang xe điện, đồng thời Toyota Việt Nam đang cân nhắc giữ lại một phần lợi nhuận để tái đầu tư.VietnamBiz
Hai lý do này tác động lên hai con số khác nhau. Sản lượng Honda giảm sẽ kéo phần lãi liên doanh trên báo cáo hợp nhất. Còn khi Toyota giữ lại lợi nhuận, lãi của Toyota không giảm, nên phần lãi VEAM ghi trên báo cáo hợp nhất có thể giữ nguyên, nhưng tiền chia về VEAM ít đi. Khi đó doanh thu tài chính và lãi trên báo cáo riêng, tức đúng con số dùng để chia cổ tức, sẽ thấp hơn.
Vì vậy, kết quả 9 tháng tăng không mâu thuẫn với kế hoạch giảm. Một bên là lãi trên sổ sách hợp nhất, bên kia là lượng tiền thực sự chia về cho pháp nhân VEAM. Ở chiều dài hạn, doanh nghiệp dự kiến khoảng 260 triệu USD vốn đầu tư cho các dự án giai đoạn 2026-2029, tài trợ từ lợi nhuận giữ lại, gồm mở rộng hợp tác với Toyota và dự án nhà máy VEAM Auto tại Thanh Hóa.VietnamBiz Nếu các dự án này giải ngân, tỷ lệ chia gần trọn lãi như năm 2025 khó lặp lại nguyên vẹn.
Điều cần theo dõi
Khoản 5.240 đồng mỗi cổ phiếu đã được quyết. Phần còn để ngỏ là mức chia của năm 2026, và con số trả lời nằm ở báo cáo tài chính riêng năm 2026, thường công bố vào đầu năm sau.
Dòng cần đọc là doanh thu tài chính trên báo cáo riêng, đặt cạnh mức 7.497,6 tỷ đồng của năm 2025. Nếu dòng này giữ quanh mức cũ, các liên doanh vẫn chia lợi nhuận như trước và mức cổ tức có cơ sở để giữ gần năm nay. Nếu dòng này giảm rõ, mức giảm sẽ đi thẳng vào lãi trên báo cáo riêng và cổ tức năm sau, dù phần lãi liên doanh trên báo cáo hợp nhất có tăng.