Ngày 19/10, nhiều ngân hàng thương mại lần lượt đưa ra chương trình giảm lãi vay. Đặt cạnh nhau, mức giảm gần như trùng khớp, quanh 1,5–2%/năm.CafeF Chỗ khác nhau thật sự nằm ở những dòng ít người đọc kỹ: gói áp cho ai, áp cho khoản giải ngân mới hay cả khoản đang vay, được bao nhiêu tiền và kéo dài đến khi nào.
Với người đang vay hoặc sắp vay vốn kinh doanh, chính những dòng đó quyết định khoản lãi tháng tới có đổi hay không. Từ những gì đã công bố, người giải ngân mới được hưởng trước, còn khoản vay cũ phải chờ.
Thống đốc yêu cầu gì tại cuộc họp sáng 19/10
Sáng 19/10, Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam Phạm Đức Ấn chủ trì cuộc họp với chủ tịch và tổng giám đốc các ngân hàng thương mại. Theo CafeF, NHNN yêu cầu lãnh đạo cấp cao dự trực tiếp, không họp thay.CafeF
Nội dung cuộc họp được FireAnt thuật lại: Thống đốc yêu cầu các ngân hàng tập trung giảm lãi vay 1,5–2%/năm cho sản xuất, kinh doanh và lĩnh vực ưu tiên, giảm có chọn lọc chứ không cào bằng.FireAnt Câu đáng chú ý nhất với người đang vay là chính sách giảm lãi cần được xem xét cho cả dư nợ hiện hữu lẫn các khoản vay mới.
Câu này cần đọc đúng tầm. Đây là chỉ đạo tại một cuộc họp, do báo chí thuật lại. Văn bản NHNN đã ban hành là công văn ngày 18/10, chủ yếu yêu cầu giảm lãi tiền gửi và đặt chế tài bằng chỉ tiêu tín dụng. Theo nguồn hiện có, chưa văn bản nào quy định ngân hàng phải giảm lãi cho khoản vay cũ. Khoản vay của một người có được giảm hay không vẫn do điều khoản của chính ngân hàng cho vay trả lời. NHNN cho biết sẽ theo dõi chặt lãi suất tiền gửi, lãi suất cho vay và việc ngân hàng công bố lãi vay trên trang thông tin điện tử, đồng thời xử lý nghiêm vi phạm.FireAnt
Đặt các gói cạnh nhau
Bảng dưới gom thông tin từ các bản tin ngày 18–19/10. Ô ghi "chưa nêu" nghĩa là nguồn hiện có không nói tới, không có nghĩa ngân hàng loại trừ.
| Tiêu chí | ACB | Agribank | LPBank | Vietbank | Sacombank |
|---|---|---|---|---|---|
| Mức giảm | 1,5–2%/năm | tới 2%/năm | 1,6–2%/năm | tối thiểu 1,5%/năm | 2%/năm, lãi từ 8,5%/năm |
| Khách hàng | doanh nghiệp | lĩnh vực ưu tiên, khách sản xuất kinh doanh | cá nhân, hộ kinh doanh, doanh nghiệp siêu nhỏ | doanh nghiệp sản xuất kinh doanh, lĩnh vực ưu tiên | doanh nghiệp ngành chủ lực, xuất nhập khẩu, FDI |
| Khoản mới hay khoản cũ | chưa nêu | chưa nêu | chỉ khoản giải ngân mới, ngắn hạn | chưa nêu | chưa nêu |
| Quy mô | chưa nêu | khoảng 2.000 tỷ đồng nguồn lực | chưa nêu | 3.000 tỷ đồng | tới 40.000 tỷ đồng |
| Hạn chót | chưa nêu | chưa nêu | 31/12/2026 | 30/6/2027 hoặc khi hết hạn mức | chưa nêu |
ACB. Ông Từ Tiến Phát, Tổng giám đốc ACB, cho biết bên lề cuộc họp rằng ngân hàng triển khai chương trình cho vay đặc biệt với doanh nghiệp, giảm từ 1,5% đến 2%. Chương trình trước đó của ACB, giảm 1%, đã giải ngân khoảng 5.000 tỷ đồng.CafeF Hạn mức, hạn chót và phạm vi khoản vay của chương trình mới chưa được nêu. Đây là lời cho biết của lãnh đạo ngân hàng, còn điều khoản chi tiết phải chờ thông báo chính thức.
Agribank. Từ 19/10, Agribank giảm lãi vay tới 2%/năm so với mức thông thường, tập trung vào lĩnh vực ưu tiên và khách cần vốn sản xuất, kinh doanh.CafeF Con số khoảng 2.000 tỷ đồng là nguồn lực ngân hàng dự kiến bỏ ra để giảm lãi, tức phần tiền lãi Agribank chấp nhận thu ít đi.CafeF Đây không phải số tiền cho vay của gói, nên không thể so thẳng với 3.000 tỷ của Vietbank. Song song, Agribank vẫn chạy gói ưu đãi 70.000 tỷ đồng, lãi thấp hơn 1–2%/năm so với bình quân cùng kỳ hạn.
LPBank. Đây là gói ghi rõ nhất về phạm vi. Lãi vay giảm 1,6–2%/năm cho các khoản giải ngân mới, phục vụ sản xuất kinh doanh ngắn hạn, áp từ 19/10 đến hết 31/12/2026.CafeF Đối tượng là cá nhân, hộ kinh doanh và doanh nghiệp siêu nhỏ cần vốn lưu động, nhập nguyên vật liệu, ưu tiên nông nghiệp, nông thôn.FireAnt Như vậy, người đang trả lãi một khoản vay cũ ở LPBank không thuộc chương trình này theo câu chữ hiện có.
Vietbank. Gói 3.000 tỷ đồng, lãi thấp hơn tối thiểu 1,5%/năm so với mức thông thường, áp đến hết 30/6/2027 hoặc khi dùng hết hạn mức. Gói nhắm vào doanh nghiệp sản xuất kinh doanh, lĩnh vực ưu tiên và các ngành như khoa học công nghệ, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh.Người Quan Sát Hạn chót này xa nhất trong nhóm, nhưng điều kiện "hết hạn mức" có nghĩa gói có thể đóng sớm hơn ngày ghi trên giấy.
Sacombank. Ngân hàng dành tới 40.000 tỷ đồng cho khách doanh nghiệp, giảm 2%/năm, lãi ưu đãi từ 8,5%/năm. Đối tượng là doanh nghiệp trong nước ở ngành chủ lực, doanh nghiệp xuất nhập khẩu và doanh nghiệp FDI.CafeF Sacombank cũng là ngân hàng duy nhất trong nhóm nêu mức lãi tuyệt đối.
Hai ngân hàng quốc doanh làm mốc so sánh: BIDV áp chương trình cho vay ngắn hạn từ ngày 15/10, còn Vietcombank mới có lời cam kết giảm tối thiểu 2% đến cuối năm.CafeF
Cùng "giảm 2%" nhưng tiền lãi tiết kiệm không giống nhau
Mọi con số trong bảng đều là mức chênh so với lãi thông thường của chính ngân hàng đó. Trừ Sacombank, không gói nào nêu lãi suất sau giảm. Hai người cùng được "giảm 2%" ở hai ngân hàng khác nhau vẫn có thể trả hai mức lãi khác nhau, vì điểm xuất phát mỗi nơi một khác.
Số tiền tiết kiệm còn phụ thuộc kỳ hạn và thời điểm giải ngân. Lấy một ví dụ minh họa: khoản vay 1 tỷ đồng, kỳ hạn 6 tháng, giảm 2%/năm thì phần lãi bớt đi khoảng 10 triệu đồng. Cùng khoản vay đó nhưng giải ngân giữa tháng 12 ở một gói hết hạn ngày 31/12, phần được hưởng tùy vào việc ngân hàng áp ưu đãi cho cả kỳ hạn hay chỉ trong thời gian chương trình còn hiệu lực. Đó là điều cần hỏi thẳng khi ký hợp đồng.
Lĩnh vực vay cũng quyết định. Các gói đều ưu tiên sản xuất kinh doanh và lĩnh vực ưu tiên, đúng yêu cầu "không cào bằng" của Thống đốc. Một khoản vay tiêu dùng hay vay mua nhà không tự động được giảm chỉ vì ngân hàng đó vừa công bố gói.
Ai chưa có tên trong các gói đã công bố
Theo nội dung đã công bố, có những nhóm người vay chưa thấy tên mình.
Nhóm đầu tiên là người đang trả lãi khoản vay kinh doanh cũ. LPBank ghi rõ chỉ áp cho khoản giải ngân mới, các ngân hàng còn lại chưa nói. Yêu cầu xem xét cả dư nợ hiện hữu của Thống đốc là căn cứ để người vay hỏi ngân hàng mình, chưa phải quyền được giảm.
Tiếp đến là người vay mua nhà, vì không gói nào trong đợt 19/10 nhắm vào nhu cầu này. Cuối cùng là người vay trung và dài hạn: gói ghi rõ kỳ hạn nhất là LPBank chỉ áp cho khoản ngắn hạn, các gói khác chưa nêu kỳ hạn.
Câu trả lời cho các nhóm này sẽ đến từ thông báo chi tiết của từng ngân hàng, đăng trên trang thông tin điện tử, nơi NHNN cho biết sẽ theo dõi việc công bố lãi vay.
Bên gửi tiết kiệm: biểu lãi sổ mới thấp đi
Phía còn lại của phép tính là lãi tiền gửi. Theo ông Phát, ACB giảm biểu lãi huy động trong ngày 19/10, hiệu lực từ 20/10.CafeF LPBank hạ lãi huy động 0,5–0,6%/năm với kỳ hạn từ 6 tháng.CafeF Vietbank giảm 0,5%/năm cho kỳ hạn từ 6 tháng kể từ ngày 19/10.Người Quan Sát Người mở sổ mới hoặc tái tục ở các ngân hàng này sẽ nhận mức lãi thấp hơn trước.
Đọc bảng theo hoàn cảnh của mình
Từ những gì đã công bố, thứ tự được giảm khá rõ. Nhóm được giảm trước là người giải ngân mới, đúng lĩnh vực sản xuất kinh doanh, nằm trong hạn mức và kịp trước hạn chót của gói. Hộ kinh doanh và doanh nghiệp siêu nhỏ cần vốn lưu động ngắn hạn có gói ghi rõ điều kiện nhất ở LPBank, hạn chót 31/12. Doanh nghiệp cần vốn lớn hơn có thêm lựa chọn ở Vietbank với hạn chót dài hơn và Sacombank với quy mô lớn nhất, nhưng điều kiện chi tiết của hai gói này vẫn cần đọc trong hợp đồng.
Người đang có dư nợ cũ ở thế chờ. Yêu cầu của Thống đốc mở ra khả năng, nhưng chỉ khi ngân hàng cho vay đưa khoản vay đang có vào điều khoản thì lãi mới đổi. Nếu đến cuối tháng 10 các ngân hàng vẫn chỉ công bố gói cho khoản giải ngân mới, đợt giảm lãi lần này chủ yếu chạm tới dòng vốn mới, còn gánh lãi của khoản vay đang trả gần như giữ nguyên.
Tín hiệu đáng theo dõi trong những ngày tới là thông báo chi tiết của ACB, Agribank và Sacombank về khoản vay hiện hữu. Khi làm việc với ngân hàng, người vay nên hỏi khoản vay của mình có thuộc diện được giảm không, lãi suất sau giảm cụ thể là bao nhiêu phần trăm một năm, và khi chương trình hết hạn thì lãi được tính lại thế nào.