Từ ngày 16/10/2026, người ra tiệm mua một chỉ vàng nhẫn tròn không còn trả được bằng tiền mặt. Nghị định 390/2026/NĐ-CP hạ ngưỡng bắt buộc thanh toán không dùng tiền mặt khi mua, bán vàng từ 20 triệu đồng xuống 5 triệu đồng trong ngày. Với giá nhẫn hiện nay, 5 triệu đồng chỉ tương đương khoảng một phần ba chỉ vàng.
Văn bản do Phó Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Văn Thắng ký ngày 16/10/2026 và có hiệu lực ngay trong ngày ký. Nghị định sửa đổi Nghị định 24/2012 về quản lý hoạt động kinh doanh vàng (đã được sửa bởi Nghị định 232/2025). Nói đơn giản, bạn có thể đi theo các bước của một người đến tiệm vàng: lúc mua, lúc bán lại, lúc mua nhiều lần trong ngày. Chỗ nào văn bản chưa nói rõ, bài sẽ ghi là chưa rõ.
Ngưỡng 5 triệu đồng tính ra bao nhiêu vàng
Ngày 17/10, nhẫn tròn SJC 99,99 bán ra ở mức 142,1 triệu đồng/lượng, tức khoảng 14,2 triệu đồng một chỉ. Một chỉ vì thế đã gấp khoảng 2,8 lần ngưỡng 5 triệu đồng.
Đổi ra đơn vị nhỏ hơn, một phân vàng nhẫn (một phần mười chỉ) có giá khoảng 1,42 triệu đồng. Ba phân vào khoảng 4,26 triệu đồng, còn dưới ngưỡng. Bốn phân đã khoảng 5,68 triệu đồng, vượt ngưỡng. Nghĩa là tiền mặt giờ chỉ còn dùng được cho những món nhỏ, dưới bốn phân vàng nhẫn. Vàng miếng SJC bán ra 143,6 triệu đồng/lượng cùng ngày, nên mọi giao dịch vàng miếng, dù chỉ một chỉ, đều nằm trên ngưỡng.
Để thấy mức thay đổi, hãy so với quy định cũ. Theo Nghị định 232/2025, áp dụng từ ngày 10/10/2025, ngưỡng là 20 triệu đồng trong ngày. Với giá nhẫn hiện nay, ngưỡng đó tương đương khoảng 1,4 chỉ. Người mua một chỉ nhẫn làm quà cưới, quà đầy tháng vẫn trả tiền mặt được, còn người mua hai chỉ thì đã phải chuyển khoản. Từ 16/10, ranh giới ấy lùi xuống dưới nửa chỉ.
Lúc mua: trả bằng phương tiện nào
Câu chữ của quy định cũng đổi. Nghị định 232/2025 yêu cầu giao dịch từ 20 triệu đồng phải thanh toán qua tài khoản thanh toán của khách hàng và của doanh nghiệp kinh doanh vàng. Nghị định 390 viết lại khoản 10 Điều 4: khi thanh toán mua, bán vàng có giá trị từ 5 triệu đồng trong ngày trở lên, khách hàng phải dùng phương tiện thanh toán không dùng tiền mặt theo pháp luật về thanh toán không dùng tiền mặt.
Như vậy, quy định mới không còn nhắc cụm "tài khoản thanh toán của khách hàng" mà dẫn sang toàn bộ hệ thống pháp luật về thanh toán không dùng tiền mặt. Chuyển khoản ngân hàng và quét mã QR từ ứng dụng ngân hàng chắc chắn nằm trong phạm vi này. Còn thẻ tín dụng hay ví điện tử có được tiệm vàng chấp nhận hay không, các bài báo thuật lại nghị định chưa nêu. Đây là điểm cần chờ văn bản hướng dẫn, hoặc hỏi trực tiếp tiệm trước khi giao dịch.
Nếu bạn hoặc người thân lớn tuổi chưa có tài khoản ngân hàng, việc nên làm trước là mở một tài khoản đứng tên chính mình và cài ứng dụng ngân hàng trên điện thoại. Với món vàng giá trị lớn, hãy kiểm tra luôn hạn mức chuyển khoản trong ngày để không bị kẹt ngay tại quầy.
Lúc bán lại: tiền về tài khoản
Quy định áp cho cả hai chiều mua và bán. Người mang vàng ra tiệm bán lại từ khoảng bốn phân nhẫn trở lên sẽ nhận tiền qua phương tiện không dùng tiền mặt, thường là chuyển khoản về tài khoản ngân hàng. Ai cần tiền mặt gấp sau khi bán vàng phải tính thêm bước rút tiền từ ngân hàng.
Hệ quả rộng hơn nằm ở dấu vết giao dịch. Với ngưỡng 20 triệu đồng, phần lớn giao dịch một, hai chỉ nhẫn vẫn có thể diễn ra bằng tiền mặt và không để lại bản ghi nào trong hệ thống ngân hàng. Với ngưỡng 5 triệu đồng, gần như mọi lần mua bán vàng từ nửa chỉ trở lên đều đi qua hệ thống thanh toán, tức là đều có bản ghi ở ngân hàng của cả người mua lẫn tiệm vàng.
Mua nhiều lần trong một ngày
Ngưỡng được tính "trong ngày". Nghị định 232/2025 trước đó dùng cụm "trong ngày của một khách hàng", và câu chữ mới vẫn giữ mốc giá trị từ 5 triệu đồng trong ngày trở lên. Vì vậy, chia một lần mua thành nhiều hóa đơn nhỏ trong cùng ngày tại cùng một tiệm khó được xem là cách đứng dưới ngưỡng.
Có hai điểm văn bản được thuật lại chưa làm rõ. Thứ nhất, giao dịch mua và bán trong cùng ngày có được cộng chung để tính ngưỡng hay không. Thứ hai, giao dịch ở nhiều tiệm khác nhau trong ngày được tính ra sao, khi mỗi tiệm chỉ thấy giao dịch của riêng mình. Cả hai cần chờ văn bản hướng dẫn.
Thay đổi phía tiệm và xưởng trang sức
Ngoài chuyện thanh toán, Nghị định 390 bãi bỏ toàn bộ các quy định về hoạt động sản xuất, gia công và mua, bán vàng trang sức, mỹ nghệ trong Nghị định 24/2012. Giấy chứng nhận đủ điều kiện sản xuất vàng trang sức, mỹ nghệ do Ngân hàng Nhà nước cấp không còn là điều kiện để hoạt động. Hồ sơ xin cấp đã nộp mà đến ngày 16/10 chưa được giải quyết thì Ngân hàng Nhà nước chấm dứt việc giải quyết và thông báo cho người nộp.
Phần chạm tới người mua trang sức nằm ở khâu chất lượng. Theo nghị định, Bộ Khoa học và Công nghệ chủ trì, phối hợp với Ngân hàng Nhà nước, xây dựng và công bố tiêu chuẩn quốc gia đối với vàng trang sức, mỹ nghệ và vàng miếng. Bộ này cũng kiểm tra, quản lý đo lường và chất lượng vàng trong sản xuất, nhập khẩu và lưu thông, đồng thời kiểm định phương tiện đo lường của doanh nghiệp kinh doanh vàng, tức là những chiếc cân ở quầy. Nghị định chưa nêu nghĩa vụ ghi nhãn hay công bố hàm lượng cụ thể nào mới cho tiệm, nên các chi tiết này còn chờ văn bản của Bộ.
Ngân hàng Nhà nước vẫn giữ việc thanh tra, kiểm tra hoạt động sản xuất vàng miếng, mua bán vàng miếng, xuất nhập khẩu vàng miếng và vàng nguyên liệu, theo nội dung sửa khoản 5 Điều 16.
Những điểm còn chờ hướng dẫn
Những gì đã rõ: ngưỡng là 5 triệu đồng trong ngày, áp cho cả mua lẫn bán, có hiệu lực từ 16/10. Một chỉ nhẫn và mọi giao dịch vàng miếng đều nằm trên ngưỡng, và thanh toán phải đi qua phương tiện không dùng tiền mặt.
Những điểm còn bỏ ngỏ gồm: có bắt buộc tài khoản đứng tên chính người mua, người bán hay không; thẻ tín dụng và ví điện tử có được chấp nhận hay không; cách cộng ngưỡng giữa mua với bán và giữa các tiệm khác nhau. Trước khi có hướng dẫn, cách an toàn là dùng tài khoản đứng tên chính mình và hỏi rõ tiệm về phương thức họ nhận trước khi cân vàng.
Với người giữ vàng làm của để dành, thay đổi lớn nhất là dấu vết giao dịch: từ nay, gần như mỗi lần mua vào hay bán ra từ nửa chỉ trở lên đều được ghi lại trong hệ thống ngân hàng. Văn bản hướng dẫn, khi có, sẽ cho biết các điểm bỏ ngỏ trên được hiểu và áp dụng thế nào.