Chiều 6/10, tại họp báo thường kỳ quý III của Bộ Tài chính, bà Trịnh Thị Hương, Phó Cục trưởng Cục Phát triển doanh nghiệp tư nhân và Kinh tế tập thể (Bộ Tài chính), cho biết Cục đã tiếp nhận thông tin về khoảng 4.000 trường hợp người dân phản ánh thông tin cá nhân của mình bị dùng để thành lập tổ chức, doanh nghiệp mà họ không hề biết.Dân trí
Nói đơn giản thì đây là số phản ánh, chưa phải số vụ đã được kết luận là mạo danh. Theo VTV, các phản ánh đến qua ứng dụng eTax Mobile và đường dây nóng của ngành thuế.VTV Bài này đi theo đúng thứ tự một người cần làm: tự kiểm tra tên mình, nộp hồ sơ, rồi hiểu mốc 6 tháng của Thứ trưởng Nguyễn Đức Chi nghĩa là gì và chưa nghĩa là gì.
Vì sao tên một người có thể bị đem đi lập công ty
Bà Hương giải thích thủ tục đăng ký doanh nghiệp hiện chạy theo nguyên tắc tự khai, tự chịu trách nhiệm về thông tin. Cách làm này giúp người dân lập công ty nhanh. Tuy nhiên, theo bà, sự thông thoáng đó cũng có thể bị lợi dụng để dùng thông tin cá nhân của người khác đứng tên doanh nghiệp, nhất là khi thông tin cá nhân ngày càng dễ bị lộ lọt.
Các trường hợp này lộ ra khi Cục Thuế chạy chiến dịch làm sạch mã số thuế, tức rà soát và đóng mã số thuế của những doanh nghiệp đã ngừng hoạt động. Theo ông Lê Long, Phó Cục trưởng Cục Thuế (Bộ Tài chính), đến ngày 20/9 cơ quan thuế đã chấm dứt hiệu lực mã số thuế của gần 109.000 doanh nghiệp, chi nhánh và tổ chức, tăng 25% so với cuối năm 2025.VietNamNet Khi cơ quan thuế lần theo từng mã số bỏ dở, những cái tên đứng sau chúng mới được gọi ra. Có người đến lúc đó mới biết mình là "giám đốc" của một công ty chưa từng nghe tên.
Vì vậy, điều đáng lo nhất là thời điểm phát hiện. Người bị dùng tên thường biết muộn, khi doanh nghiệp đã phát sinh hồ sơ thuế, thậm chí đã bỏ địa chỉ kinh doanh.
Bước 1: Tự tra tên mình trước khi cơ quan thuế gọi
Có ba chỗ để tự kiểm tra, đều làm được trên điện thoại.
Cổng thông tin quốc gia về đăng ký doanh nghiệp (dangkykinhdoanh.gov.vn). Ở mục tìm kiếm doanh nghiệp, bạn có thể tìm theo tên người đại diện theo pháp luật. Nếu ra một doanh nghiệp lạ, hãy ghi lại tên, mã số doanh nghiệp, địa chỉ trụ sở, tình trạng hoạt động và chụp màn hình.
Trang tra cứu người nộp thuế của Cục Thuế (tracuunnt.gdt.gov.vn). Trang này cho tra theo mã số thuế, tên, hoặc số giấy tờ tùy thân của người đại diện. Bạn đối chiếu xem có mã số thuế doanh nghiệp nào gắn với số căn cước của mình không.
Ứng dụng eTax Mobile. Theo VnBusiness, từ ngày 23/8 ứng dụng được bổ sung chức năng để cá nhân tra cứu doanh nghiệp, hộ kinh doanh mà mình đang đứng tên người đại diện hoặc chủ hộ, và gửi phản ánh ngay trên ứng dụng khi thấy dấu hiệu bị dùng trái phép thông tin.VnBusiness
Ngoài ra, nếu thấy có tổ chức kê khai trả thu nhập cho mình trong khi thực tế không có, bạn có thể phản ánh trong eTax Mobile ở chức năng "Tra cứu thông tin quyết toán", mục "Hỗ trợ quyết toán thuế thu nhập cá nhân".VTV Trường hợp này gần với mạo danh lập doanh nghiệp nhưng không giống hẳn: tên bạn bị dùng để khai chi phí lương, chưa chắc đã bị dùng để lập công ty.
Bước 2: Nộp hồ sơ ở đâu, gồm những gì
Tại họp báo, đại diện Cục Thuế khuyến nghị người phát hiện mình bị mạo danh nên báo kịp thời cho cơ quan thuế và cơ quan đăng ký kinh doanh, kèm tài liệu chứng minh mình không thực hiện hoạt động, giao dịch liên quan. Với trường hợp doanh nghiệp mạo danh đã bỏ địa chỉ kinh doanh, cơ quan thuế hướng dẫn người dân trình báo thêm với cơ quan công an để xác minh, điều tra.VTV
Như vậy hồ sơ nên đi song song tới ba nơi. Cơ quan đăng ký kinh doanh cấp tỉnh nơi doanh nghiệp lạ đặt trụ sở là nơi có thẩm quyền thu hồi giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp. Cơ quan thuế quản lý doanh nghiệp đó, hoặc kênh phản ánh trực tuyến trên eTax Mobile, là nơi tách nghĩa vụ thuế thật của bạn khỏi nghĩa vụ phát sinh từ việc người khác dùng tên bạn. Cơ quan công an xác minh chữ ký, giấy tờ trong hồ sơ thành lập và tìm người thực sự đứng sau.
Các nguồn hiện chưa nêu một danh mục giấy tờ bắt buộc thống nhất. Một bộ hồ sơ hợp lý gồm văn bản phản ánh có chữ ký, ghi rõ bạn không thành lập, không ủy quyền, không góp vốn và không điều hành doanh nghiệp đó; bản sao căn cước; ảnh chụp kết quả tra cứu từ các trang nêu trên; và thông báo của cơ quan thuế nếu đã nhận. Điều quan trọng nhất là xin giấy biên nhận hoặc mã tiếp nhận có ghi ngày. Lý do nằm ở mốc 6 tháng bên dưới.
Về căn cứ pháp lý, điểm a khoản 1 Điều 212 Luật Doanh nghiệp 2020 quy định doanh nghiệp bị thu hồi giấy chứng nhận đăng ký nếu nội dung kê khai trong hồ sơ đăng ký là giả mạo.LuatVietnam Bà Hương cho biết khi cơ quan có thẩm quyền có kết luận xác minh, thông tin sẽ được chuyển cho cơ quan thuế và cơ quan đăng ký kinh doanh để thu hồi giấy chứng nhận. Nghĩa là phản ánh của bạn mới là điểm khởi đầu. Giấy chứng nhận không tự mất hiệu lực khi bạn vừa nộp đơn, và trong lúc chờ kết luận, doanh nghiệp đó vẫn gắn với tên bạn.
Bước 3: Hiểu đúng mốc 6 tháng
Tại họp báo, báo chí nêu có trường hợp bị mạo danh mất 3 đến 4 năm vẫn chưa được giải quyết. Theo VnExpress, Thứ trưởng Nguyễn Đức Chi cho biết chưa có thông tin xác nhận những trường hợp này và đề nghị đơn vị chuyên môn làm rõ lý do.VnExpress
Ông phát biểu rằng nếu người dân đã gửi yêu cầu, cung cấp đầy đủ hồ sơ tới cơ quan đăng ký kinh doanh mà sau 6 tháng vẫn chưa được rà soát, xem xét giải quyết thì cần phản ánh lại với Bộ Tài chính để Bộ chỉ đạo xử lý.Dân trí "Sáu tháng đã là rất nhiều rồi", ông nói, đồng thời đề nghị báo chí chuyển những trường hợp như vậy về Bộ. Phát biểu này có ba điểm cần đọc kỹ.
Thứ nhất, mốc 6 tháng là phát biểu tại họp báo, chưa phải quy định. Không có văn bản nào được nêu kèm. Nó cho người bị mạo danh một căn cứ để gõ cửa cấp Bộ, nhưng không buộc cơ quan đăng ký kinh doanh phải xong trong 6 tháng.
Thứ hai, mốc này gắn với điều kiện "đã gửi đầy đủ hồ sơ", không tính từ ngày phát hiện. Người phát hiện bị mạo danh từ lâu mà chưa nộp gì thì đồng hồ chưa chạy. Người nộp thiếu giấy tờ, bị yêu cầu bổ sung, thì nhiều khả năng ngày tính mốc là ngày nộp bổ sung xong. Đó là lý do giấy biên nhận có ngày quan trọng hơn mọi thứ khác trong bộ hồ sơ.
Thứ ba, việc sửa luật để chặn mạo danh mới ở giai đoạn nghiên cứu. Theo bà Hương, thực hiện chỉ đạo của lãnh đạo Bộ, Cục đang nghiên cứu xây dựng phương án sửa đổi Luật Doanh nghiệp, trong đó có giải pháp hạn chế mạo danh. Nguồn chưa nêu dự thảo hay mốc thời gian. Người đang bị mạo danh vì vậy phải đi theo thủ tục hiện hành, không nên chờ luật mới.
Hệ quả: điều gì đã có nguồn, điều gì chưa
Theo VnExpress, thời gian qua nhiều cá nhân phản ánh bị dùng thông tin để lập doanh nghiệp dẫn tới vướng nghĩa vụ thuế, bị tạm hoãn xuất cảnh và chờ xác minh kéo dài.VnExpress Thứ trưởng Chi cũng nói việc chậm xử lý có thể ảnh hưởng đến các quyền lợi khác của người bị mạo danh.
Về thuế, đại diện Cục Thuế cho biết khi xác định một cá nhân bị mạo danh, cơ quan thuế địa phương sẽ rà soát và phân biệt nghĩa vụ thực tế của người đó với nghĩa vụ phát sinh từ hành vi dùng trái phép thông tin, rồi điều chỉnh theo kết quả xác minh. Nói cách khác, nợ thuế của doanh nghiệp mạo danh không tự động thành nợ của bạn, nhưng việc tách ra chỉ xảy ra sau khi có kết luận.
Về tín dụng, các nguồn ngày 6/10 không nêu trường hợp cụ thể nào. Việc chỉ đứng tên người đại diện trong đăng ký doanh nghiệp không có nghĩa bạn đã vay hay bảo lãnh khoản vay nào. Rủi ro chỉ phát sinh nếu có hồ sơ vay mang đúng định danh của bạn.
Kết luận: tra tên và giữ giấy biên nhận có ngày
Với người chưa từng kiểm tra, việc nên làm là tra tên mình trên cả ba kênh trong tuần này, kể cả khi chưa nhận thông báo nào. Khoảng 4.000 phản ánh hiện có lộ ra khi cơ quan thuế đi đóng mã số thuế, tức là lúc doanh nghiệp mạo danh đã chạy được một thời gian.
Với người đã phát hiện, cách làm hợp lý là nộp song song tới cơ quan đăng ký kinh doanh, cơ quan thuế và công an, đồng thời giữ giấy biên nhận ghi ngày hồ sơ được nhận đủ. Nếu tính từ ngày đó đã quá 6 tháng mà chưa có kết quả rà soát, phát biểu của Thứ trưởng Nguyễn Đức Chi là căn cứ để phản ánh thẳng lên Bộ Tài chính. Mốc này không thay được kết luận xác minh, nhưng nó đặt một hạn chờ cho hồ sơ của bạn.