Quý III/2026, VPS vẫn đứng đầu thị phần môi giới trên HoSE nhưng chỉ còn hơn SSI 0,45 điểm phần trăm. Theo bảng xếp hạng HoSE mà Tuổi Trẻ đưa ngày 5/10, ba công ty đầu bảng là VPS, SSI và TCBS nay đều trên mốc 10%, và khoảng cách từ hạng ba lên hạng nhất chỉ còn 1,51 điểm phần trăm.Tuổi TrẻThời báo Tài chính
Nhìn vào con số, bảng này mới trả lời được một nửa câu hỏi của người đang cầm cổ phiếu VCK (VPS), SSI hay TCX (TCBS). Phí môi giới chỉ là một trong nhiều nguồn thu của công ty chứng khoán. Khi đặt thứ hạng thị phần cạnh cơ cấu doanh thu, thứ tự của ba công ty gần như đảo ngược.
Ai giành phần, ai mất phần trong quý III
Thị phần ở đây là phần giá trị giao dịch cổ phiếu và chứng chỉ quỹ trên HoSE do khách hàng của từng công ty thực hiện. VPS đứng đầu với 11,54%, giảm 1,07 điểm phần trăm so với 12,61% của quý II. Quý I, con số này là 15,32%, nghĩa là sau hai quý VPS đã mất 3,78 điểm phần trăm.Tuổi Trẻ
SSI đứng thứ hai với 11,09%, gần như không đổi so với 11,17% của quý II. TCBS giữ hạng ba nhưng tăng từ 9,36% lên 10,03%, lần đầu vượt mốc 10%. Ở nhóm giữa bảng, Vietcap (VCI) tăng từ 7% lên 7,8% và giữ hạng tư, còn HSC (HCM) giảm từ 6,8% xuống 6,1% và vẫn ở hạng năm.Tuổi Trẻ
Thay đổi thứ hạng chỉ diễn ra ở cuối bảng. KIS tăng từ 2,99% lên 3,72% và lên hạng tám. Mirae Asset nhích từ 2,94% lên 3,03%, đứng hạng chín. VPBankS (VPX) là trường hợp đảo chiều rõ nhất: quý II công ty tăng từ 2,94% lên 3,57% để lên hạng tám, sang quý III lùi về 2,81% và xuống hạng mười.Tuổi Trẻ
Tổng thị phần của mười công ty lớn nhất giảm từ 65,19% ở quý II xuống 64,86% ở quý III, và đầu năm nhóm này còn nắm 69,05%.Người Quan Sát Phần giao dịch đang chia đều hơn, cả giữa các công ty đầu bảng lẫn giữa nhóm mười công ty lớn với phần còn lại.
Khoảng cách co lại vì VPS lùi, không phải vì SSI tiến
Khoảng cách giữa hai công ty đầu bảng giảm từ 1,44 điểm phần trăm ở quý II xuống 0,45 điểm ở quý III. Đọc tiêu đề, người ta dễ nghĩ SSI đang tăng tốc đuổi theo. Số liệu cho thấy điều khác: SSI còn giảm nhẹ 0,08 điểm phần trăm, nên toàn bộ phần thu hẹp đến từ việc VPS mất 1,07 điểm.Tuổi Trẻ
Phần VPS mất cũng không chảy về SSI. Những công ty giành thêm nhiều nhất trong quý là Vietcap (thêm 0,8 điểm), KIS (thêm 0,73 điểm) và TCBS (thêm 0,67 điểm). Ở chiều ngược lại, ngoài VPS còn có VPBankS (mất 0,76 điểm) và HSC (mất 0,7 điểm).
Cần tách hai loại thay đổi. Việc VPS mất phần đã kéo dài hai quý liên tiếp với tổng cộng 3,78 điểm phần trăm, nên đây là xu hướng đã có hình dạng. Cú tụt của VPBankS mới chỉ xuất hiện trong một quý, ngay sau một quý tăng mạnh, nên chưa đủ để coi là xu hướng. Bước tăng của TCBS lên trên 10% cũng cần thêm ít nhất một quý nữa để biết công ty có giữ được hay không.
Thứ hạng thị phần không phải thứ hạng doanh thu môi giới
Một quý mất thị phần chưa chắc kéo lợi nhuận đi xuống tương ứng, vì mỗi công ty chứng khoán sống bằng một cơ cấu thu nhập khác nhau. Báo cáo tài chính gần nhất đã công bố là quý II/2026, ra vào giữa tháng 7, và cho thấy ba công ty đầu bảng khác nhau rất xa. Các số liệu dưới đây thuộc quý II và là mốc mới nhất cho đến khi báo cáo quý III được công bố.
VPS phụ thuộc vào môi giới nhiều nhất. Quý II, doanh thu môi giới và lưu ký đạt 643 tỷ đồng, chiếm 27,3% tổng doanh thu hoạt động 2.354 tỷ đồng. Mảng cho vay ký quỹ mang về 1.031 tỷ đồng, chiếm 43,8%, và dư nợ cuối quý II là 31.311 tỷ đồng.Vietnambiz
SSI nghiêng về hoạt động đầu tư. Doanh thu riêng lẻ quý II là 3.312 tỷ đồng, trong đó hoạt động đầu tư mang về 1.462 tỷ đồng (khoảng 44%) và cho vay ký quỹ mang về 1.092 tỷ đồng (khoảng 33%). Doanh thu môi giới và tư vấn đạt 490 tỷ đồng, tương đương khoảng 14,8% (tính từ hai con số trên). Dư nợ margin và ứng trước tiền bán tại 30/6 là 40.473 tỷ đồng.Đầu tư Chứng khoán
TCBS xa môi giới nhất. Thu nhập thuần từ môi giới, hoa hồng và lưu ký quý II chỉ đạt 69 tỷ đồng, giảm 21% so với cùng kỳ. Cùng quý, mảng cho vay ký quỹ và ứng trước tiền bán mang về 1.380 tỷ đồng thu nhập thuần, khoảng 42% tổng thu nhập thuần và gấp khoảng 20 lần môi giới. Dư nợ tại 30/6 vượt 51.500 tỷ đồng.Thương Trường
Đặt ba con số dư nợ cạnh nhau, thứ tự đảo ngược so với bảng thị phần. TCBS đứng thứ ba về môi giới nhưng cho vay margin nhiều nhất, khoảng 51.500 tỷ đồng. SSI đứng thứ hai ở cả hai bảng. VPS đứng đầu về môi giới nhưng có dư nợ thấp nhất trong ba công ty, 31.311 tỷ đồng. Lưu ý mỗi công ty trình bày cơ cấu theo cách riêng (TCBS theo thu nhập thuần, VPS và SSI theo doanh thu), nên so sánh chỉ mang tính tương đối về tỷ trọng.
Vì sao thứ hạng đi khác nhau
Số liệu hiện có chưa đủ để chốt một nguyên nhân duy nhất cho việc VPS mất phần trong khi các công ty khác giành thêm. Có ba cách giải thích đáng cân nhắc.
Cách thứ nhất nằm ở cơ cấu thu nhập. Công ty kiếm tiền chủ yếu từ cho vay margin hoặc phân phối trái phiếu có thể chấp nhận phí giao dịch thấp để giữ khách, vì phần lãi đến từ chỗ khác. Với công ty có hơn một phần tư doanh thu đến từ phí môi giới như VPS, cách cạnh tranh đó tốn kém hơn nhiều.
Cách thứ hai là quy mô vốn cho vay. Khách giao dịch nhiều thường cũng dùng margin, nên công ty có dư địa cho vay lớn hơn dễ giữ nhóm khách này. Thứ tự dư nợ TCBS, SSI, VPS khớp với hướng dịch chuyển thị phần, nhưng đây mới là tương quan, chưa phải bằng chứng nhân quả.
Cách thứ ba là dòng giao dịch của khách tổ chức và khách nước ngoài, có thể giúp KIS hay Mirae Asset trong quý. HoSE không công bố cơ cấu khách hàng theo từng công ty, nên đây vẫn chỉ là giả thuyết.
Báo cáo quý III sẽ trả lời phần còn lại
Trong top 10, các công ty có cổ phiếu niêm yết gồm VPS (VCK), SSI, TCBS (TCX), Vietcap (VCI), HSC (HCM), MBS và VPBankS (VPX). Với VCK, thị phần môi giới là biến số quan trọng nhất, vì hơn một phần tư doanh thu quý II đến từ đây. Với TCX, thị phần tăng gần như không đổi được nhiều cho lợi nhuận vì môi giới chỉ đóng góp một phần nhỏ; dòng cần đọc là dư nợ cho vay ký quỹ. SSI nằm giữa: thị phần đi ngang, còn kết quả phụ thuộc nhiều hơn vào danh mục đầu tư và margin.
Nếu theo nhịp quý II, khi TCBS công bố ngày 15/7 và VPS ngày 20/7, báo cáo quý III của các công ty này sẽ ra trong khoảng giữa đến cuối tháng 10. Ba chỉ tiêu đáng đặt cạnh nhau khi đó là doanh thu môi giới của VPS so với 643 tỷ đồng của quý II, dư nợ cho vay ký quỹ của TCBS và SSI so với mức cuối tháng 6, và tỷ trọng môi giới trong tổng doanh thu của từng công ty.
Kết luận ở thời điểm này: thị phần môi giới trên HoSE đang dàn đều hơn giữa nhóm dẫn đầu, và VPS chịu tác động lớn nhất vì cơ cấu doanh thu nghiêng về môi giới nhất. Nếu doanh thu môi giới quý III của VPS giảm mạnh hơn mức giảm thị phần, áp lực đã đi vào lợi nhuận. Nếu mảng cho vay ký quỹ tăng đủ bù, việc mất thứ hạng môi giới chưa phải câu chuyện lợi nhuận.