Sân bay Long Thành có mốc mới: 0h ngày 24/12. Đây không phải quyết định của Chính phủ mà là đề xuất của ACV, đưa ra ngay trên công trường trong buổi làm việc ngày 4/10. Mốc này đi kèm phạm vi khai thác hẹp hơn kế hoạch cũ. Câu hỏi đáng đặt ra lúc này không phải là "bao giờ bay", mà là mốc 24/12 phải vượt qua những điều kiện nào, và mỗi điều kiện sẽ có câu trả lời vào lúc nào.
Mốc lùi 23 ngày, phạm vi thu hẹp
Tại buổi làm việc với ông Phạm Gia Túc, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ, ông Nguyễn Đức Hùng, Quyền Tổng giám đốc Tổng công ty Cảng hàng không Việt Nam (ACV), cho biết sân bay dự kiến vận hành thương mại từ ngày 24/12.Dân trí Theo Vietstock dẫn Báo Đồng Nai, đây là đề xuất đưa một phần sân bay vào khai thác, và ACV dự kiến sẽ có văn bản báo cáo chính thức Chính phủ, đồng thời thông tin cho các hãng bay.Vietstock
Chỉ ba ngày trước đó, mốc vẫn còn là 1/12. Bài viết ngày 1/10 của Dân trí về giá dịch vụ tại Long Thành vẫn ghi sân bay dự kiến khai thác thương mại từ ngày 1/12.Dân trí Như vậy, mốc khai thác lùi 23 ngày. Nếu mốc mới được giữ, phần khai thác của Long Thành trong năm 2026 sẽ thu lại từ 31 ngày xuống còn 8 ngày cuối năm.
Phạm vi khai thác cũng hẹp lại. Theo VnExpress, ACV dự kiến chỉ đưa vào sử dụng một phần khu trung tâm và cánh Tây của nhà ga hành khách từ 0h ngày 24/12.VnExpress Nhà ga hàng hóa, nhà để xe và đường nội bộ sẽ tiếp tục được hoàn thiện trong quý I/2027. Riêng mảng hàng hóa, một phần nhà ga hàng hóa số 1 sẽ phục vụ hàng nội địa từ 24/12, sang tháng 1/2027 mới bắt đầu nhận hàng quốc tế, trừ hàng đi châu Âu và Mỹ.
Công trường đang ở đâu
Dự án thành phần 3 do ACV làm chủ đầu tư, gồm nhà ga hành khách, đường cất hạ cánh, sân đỗ và hạ tầng kỹ thuật, có tổng vốn gần 99.000 tỷ đồng. Theo ông Hùng, trong 16 gói thầu xây lắp chính, 4 gói đã hoàn thành 100% khối lượng và 8 gói đang bám sát tiến độ.Dân trí Cộng lại, 12 trên 16 gói cơ bản đáp ứng tiến độ cho mục tiêu khai thác tháng 12.Vietstock
Bốn gói còn lại mới là điểm cần nhìn kỹ. Đó là nhà ga hành khách, nhà ga hàng hóa, đường giao thông nội bộ và nhà để xe. ACV cho rằng các gói này dù mới hoàn thành một phần nhưng vẫn bảo đảm được việc khai thác. Theo VnExpress, Bộ Xây dựng lại có đánh giá khác: qua kiểm tra thực tế, bốn gói này có nguy cơ không hoàn thành đúng tiến độ.VnExpress
Gói nhà ga hành khách 5.10 là gói lớn nhất trong nhóm này, với giá trị thực hiện mới đạt hơn 77,37%. Nhà thầu đang hoàn thiện khu trung tâm và cánh Tây, lắp đặt quầy làm thủ tục, hệ thống xử lý hành lý, máy soi chiếu và cầu ống lồng. Các gói thầu trên đường găng có sự tham gia của Vinaconex (VCG), CC1, Hancorp (HAN), Coteccons (CTD) và FECON (FCN).Người Quan sát
Vì sao mốc lùi từ 1/12 sang 24/12? Các bài báo ngày 4/10 không trích dẫn một lý do chính thức nào. Có hai cách giải thích hợp lý. Cách thứ nhất nằm ở công trường: bốn gói mà Bộ Xây dựng cho là có nguy cơ chậm đều gắn với nhà ga, và phạm vi khai thác được thu lại đúng vào phần nhà ga đã sẵn sàng nhất. Cách thứ hai là lịch vận hành thử, vốn chia làm ba đợt kéo dài đến tháng 12 và cần đủ thời gian chạy xong trước ngày đón khách. Hai yếu tố này không loại trừ nhau, nhưng tiến độ bốn gói thầu là phần có số liệu rõ nhất.
Ba điều kiện trước ngày 24/12
Từ nay đến cuối năm, mốc 24/12 phải đi qua ba điều kiện có thời hạn cụ thể. Mỗi điều kiện sẽ cho nhà đầu tư một tín hiệu riêng.
Điều kiện thứ nhất: báo cáo trước ngày 7/10
Tại buổi làm việc, Phó Thủ tướng Thường trực yêu cầu ACV trước ngày 7/10 phải báo cáo cụ thể phương án khai thác từng phần cùng các điều kiện cần thiết để khai thác an toàn.VietnamPlus Ông Phạm Minh Hà, Thứ trưởng Bộ Xây dựng, cũng yêu cầu ACV làm rõ phần nào của dự án đưa vào khai thác được và thời điểm hoàn thành. Báo cáo còn phải trả lời việc thi công các hạng mục còn lại có ảnh hưởng tới khai thác hay không, cùng phương án an ninh khi sân bay vừa đón khách vừa có hàng nghìn công nhân ra vào công trường.Vietstock
Điều kiện thứ hai: vận hành thử trong tháng 10 và tháng 11
ACV đã xây dựng 55 kịch bản vận hành. Chương trình thử nghiệm toàn diện chia làm ba đợt: đợt 1 trong tháng 9 và tháng 10, đợt 2 trong tháng 11, đợt 3 trong tháng 12. Trong tháng 11, ACV sẽ phối hợp với các hãng bay thực hiện các chuyến bay thử nghiệm.VnExpress Chỉ sau khi vận hành thử, ACV mới đánh giá rủi ro và xác nhận mức độ sẵn sàng của toàn bộ hệ thống, hạ tầng và nhân sự.Dân trí
Điều kiện thứ ba: giấy phép tra nạp nhiên liệu
Hệ thống tra nạp nhiên liệu hàng không dự kiến sẽ hoàn tất kiểm tra, chạy thử và xin cấp phép Cục Hàng không trong tháng 11.Dân trí Nói đơn giản, một sân bay có nhà ga hoàn chỉnh nhưng chưa được phép tra nạp nhiên liệu thì vẫn chưa thể nhận chuyến bay thương mại theo lịch bình thường. Đây là điều kiện dễ bị bỏ qua nhất trong các bản tin, nhưng lại mang tính kỹ thuật và có ngày cụ thể.
Đặt cạnh ba điều kiện trên là phát biểu của Phó Thủ tướng Thường trực: "Không đảm bảo an toàn, không đảm bảo đủ điều kiện thì không bay".Dân trí Phát biểu này biến các mốc kỹ thuật thành điều kiện cứng. Nếu một điều kiện không đạt, ngày bay không thể được giữ chỉ bằng quyết tâm.
Kịch bản thứ nhất: mốc 24/12 được giữ
Kịch bản này xảy ra khi báo cáo trước 7/10 chốt được phạm vi khai thác, các đợt vận hành thử và bay thử tháng 11 đạt yêu cầu, và hệ thống tra nạp nhiên liệu được cấp phép trong tháng 11.
Khi đó, Long Thành bắt đầu đón khách từ 0h ngày 24/12 với quy mô nhỏ. Giai đoạn đầu dự kiến có khoảng 30 chuyến bay mỗi ngày, gồm 4 đường bay quốc tế, còn lại là nội địa. Vietnam Airlines và Vietjet đăng ký sản lượng tương đương 6–10% công suất thiết kế, tổng tối đa 366 chuyến mỗi tuần, gồm 322 chuyến nội địa và 44 chuyến quốc tế. Giai đoạn 1 kéo dài từ tháng 12/2026 đến tháng 3/2027. Sang giai đoạn 2, từ tháng 4 đến tháng 10/2027, sản lượng hành khách dự kiến tăng lên 50% công suất thiết kế.VnExpress
Với cổ đông ACV, kịch bản này có nghĩa là năm 2026 chỉ góp 8 ngày khai thác ở quy mô 6–10% công suất. Doanh thu khai thác thực tế của Long Thành, dù nhiều hay ít, chủ yếu sẽ rơi vào giai đoạn từ quý I/2027 trở đi. Quy mô khoản thu này hiện chưa có số liệu để tính, vì nó phụ thuộc vào phần nhà ga nào được mở, bao nhiêu chuyến bay thực sự chuyển sang và hãng nào khai thác. Báo cáo của ACV gửi Chính phủ và lịch bay do các hãng công bố sẽ là hai dữ kiện đầu tiên giúp ước lượng.
Còn một chi tiết kế toán nữa. Theo nguyên tắc chung, hạng mục nào được đưa vào sử dụng sẽ chuyển từ chi phí xây dựng dở dang sang tài sản cố định và bắt đầu trích khấu hao. Khai thác một phần vì vậy có thể đồng nghĩa với việc khấu hao bắt đầu theo từng phần. Tuy nhiên, dữ liệu báo cáo tài chính quý II/2026 của ACV mà chúng tôi tra cứu được chưa tách riêng giá trị dở dang của Long Thành, nên chưa thể đo tác động này bằng con số.
Kịch bản thứ hai: mốc trượt sang năm 2027
Kịch bản này xảy ra khi một trong các điều kiện không đạt. Báo cáo của ACV có thể không chứng minh được phần khai thác đủ an toàn khi công trường vẫn đang thi công. Vận hành thử tháng 11 có thể phát hiện lỗi chưa kịp xử lý. Hoặc giấy phép tra nạp nhiên liệu chưa được cấp đúng hạn.
Mốc 24/12 đã nằm sát cuối năm, nên chỉ cần lùi thêm hơn một tuần là ngày khai thác sẽ rơi sang năm 2027. Khi đó, năm 2026 sẽ không có ngày khai thác thương mại nào tại Long Thành. Với cổ đông ACV, thời điểm bắt đầu có doanh thu khai thác bị đẩy lùi thêm, trong khi các hạng mục vẫn nằm ở trạng thái dở dang lâu hơn. Với các hãng bay, lịch khai thác tháng 12 đã đăng ký cho Long Thành sẽ phải sắp xếp lại. Đây cũng là lý do ACV muốn thông tin sớm cho các hãng ngay sau buổi làm việc.
Hành khách phía Nam bị ảnh hưởng đến đâu
Ở cả hai kịch bản, phần lớn hành khách bay quốc tế từ phía Nam dịp cuối năm vẫn sẽ đi qua Tân Sơn Nhất. Giai đoạn đầu ở Long Thành chỉ có 4 đường bay quốc tế và khoảng 30 chuyến mỗi ngày, chủ yếu là chặng nội địa. Nhóm cần chú ý là những người định bay đúng các chặng mà hãng đăng ký mở từ Long Thành vào cuối tháng 12, vì ngày bay và sân bay khởi hành của họ phụ thuộc trực tiếp vào kịch bản nào thành hiện thực.
Những tín hiệu cần theo dõi
Với dữ liệu hiện có, chưa đủ cơ sở để khẳng định mốc 24/12 sẽ được giữ hay sẽ trượt. Điều chắc chắn là mốc này đứng trên ba điều kiện có thời hạn rõ ràng, và điều kiện sớm nhất chỉ còn vài ngày nữa. Nếu báo cáo trước 7/10 của ACV nêu rõ phạm vi khai thác và phương án an ninh khi vừa khai thác vừa thi công, sau đó vận hành thử tháng 11 và giấy phép tra nạp nhiên liệu cùng về đích, kịch bản thứ nhất sẽ có cơ sở vững hơn. Ngược lại, nếu hết tháng 11 mà giấy phép tra nạp nhiên liệu vẫn chưa được cấp, đó sẽ là tín hiệu rõ nhất cho thấy mốc khai thác đang trượt sang năm 2027.
Với cổ đông ACV, mỗi bản tin sắp tới về Long Thành có thể được đọc qua ba câu hỏi: phần nào của nhà ga được mở, bao nhiêu chuyến bay thực sự chuyển sang, và hệ thống tra nạp nhiên liệu đã có giấy phép hay chưa.