Tuần trước ngày nâng hạng FTSE có hiệu lực, cổ phiếu PNJ xuất hiện trên nhiều bản tin với một con số đẹp: khối ngoại mua ròng hơn 307 tỷ đồng phiên 18/9, mức cao nhất từ trước tới nay ở mã này.CafeF Cách đọc quen thuộc bật ra ngay: tiền ngoại quay lại gom cổ phiếu bán lẻ đầu ngành đã chiết khấu sâu, trước khi các quỹ chỉ số buộc phải mua theo rổ FTSE. Nhưng tách con số đó thành từng phiên và đặt cạnh danh sách người bán cùng tuần, bức tranh đổi khác hẳn.
Con số kỷ lục dồn vào đúng một phiên
Tính cả tháng 9 từ 3/9 đến 21/9, khối ngoại mua ròng 280,7 tỷ đồng cổ phiếu PNJ. Nghe như một dòng tiền bền bỉ. Nhưng thực tế riêng phiên 18/9 đã mua ròng 307 tỷ đồng, còn 12 phiên còn lại cộng lại là bán ròng khoảng 26,4 tỷ đồng. Nói cách khác, nếu bỏ đúng một phiên ra khỏi bức tranh, khối ngoại tháng 9 là bên bán, không phải bên mua.
Phiên 18/9 cũng là phiên có khối lượng bất thường: 16.584.800 cổ phiếu khớp, gấp gần 6 lần phiên liền trước (2.910.800 cổ phiếu), và phần lớn đi qua giao dịch thỏa thuận. Giá đóng cửa hôm đó chỉ tăng 1,36% lên 37.250 đồng, một mức rất khiêm tốn so với quy mô tiền vào. Đó là đặc trưng của giao dịch thỏa thuận: giá đã chốt trước, lệnh không cạnh tranh trên bảng điện nên không đẩy giá lên như một đợt mua gom thật sự.
Bên bán trong cùng bảy phiên đó
Từ 11/9 đến 18/9, bà Trần Phương Ngọc Hà, con gái Chủ tịch HĐQT PNJ Cao Thị Ngọc Dung, bán xong toàn bộ 18 triệu cổ phiếu đã đăng ký, qua cả khớp lệnh lẫn thỏa thuận, thu về khoảng 662 tỷ đồng.CafeF Tỷ lệ sở hữu của bà giảm từ 3,59% xuống còn 0,08%. Trước đó, ngày 11/9, bà Trần Phương Ngọc Thảo, Phó Chủ tịch HĐQT PNJ, bán 7 triệu cổ phiếu theo phương thức thỏa thuận với giá bình quân khoảng 37.000 đồng, thu khoảng 259 tỷ đồng, đưa sở hữu từ 3,52% về 2,15%.Dân Trí Tổng cộng 25 triệu cổ phiếu đổi chủ đúng khoảng thời gian khối ngoại lập kỷ lục mua ròng.
Sở giao dịch không công bố bên đối ứng của từng lệnh thỏa thuận, nên không thể khẳng định khối ngoại mua trực tiếp từ hai người này. Phiên 18/9 có thể đến từ một quỹ ngoại tái cơ cấu danh mục, các quỹ chỉ số mua gom trước ngày nâng hạng có hiệu lực (21/9), hoặc chính lệnh đối ứng với nguồn cung nội bộ; bằng chứng hiện có chưa đủ để chọn ra một cách giải thích duy nhất. Nhưng mọi hướng đều dẫn về cùng một kết luận: đây là một khối cổ phiếu sang tay theo giá đã thỏa thuận trước, không phải nhiều nhà đầu tư cùng trả giá cao hơn cho PNJ trên thị trường mở. Và 12 phiên còn lại của tháng 9, khối ngoại vẫn là bên bán ròng.
Tiền bán cổ phiếu quay lại công ty, dưới dạng khoản vay
Điểm khác biệt với các đợt bán ra nội bộ thường gặp: hai người con không rút tiền khỏi doanh nghiệp. Mục đích công bố ngay từ đầu là tạo nguồn để bà Cao Thị Ngọc Dung, Chủ tịch HĐQT PNJ, cho chính PNJ vay lại.Thanh Niên
Điều khoản HĐQT thông qua ngày 4/9: hạn mức tối đa không quá 5% tổng tài sản trên báo cáo gần nhất (khoảng 1.000 tỷ đồng), vay VND không tài sản bảo đảm, thời hạn tối đa 12 tháng, giải ngân nhiều đợt.DNSE Lãi suất do Tổng Giám đốc quyết định tại từng thời điểm, tham chiếu mặt bằng lãi suất thị trường trái phiếu doanh nghiệp cùng kỳ hạn.Thời báo Tài chính Việt Nam
Nhìn tích cực, đây là cam kết: người nhà Chủ tịch bán tài sản cá nhân để bơm vốn lưu động giữa giai đoạn khó khăn. Nhưng nhìn ở góc quản trị, cấu trúc này chuyển gia đình Chủ tịch từ vị thế cổ đông sang vị thế chủ nợ.Fili Chủ nợ tín chấp được trả trước cổ đông thường nếu tình hình xấu đi, trong khi cổ đông nhỏ lẻ không có lựa chọn đổi vị thế như vậy.
Vì sao công ty cần khoản vay đó
Ngày 2/7, Công an Thanh Hóa khởi tố 22 bị can trong đường dây buôn lậu kim cương xuyên quốc gia, trong đó có nguyên Giám đốc P-Lab (công ty giám định do PNJ sở hữu 100% vốn), bị cáo buộc mài xóa mã laser GIA và cấp chứng thư cho kim cương nhập lậu.Người Quan Sát Khách hàng lập tức mang hàng đi bán lại, và chính sách thu đổi của PNJ là nghĩa vụ thường trực mà công ty không thể từ chối.
Quy mô làn sóng thu đổi lớn hơn nhiều hình dung thông thường. Từ 1/7 đến 20/7, doanh thu PNJ là 1.588 tỷ đồng, còn giá trị hàng mua lại từ khách là 5.900 tỷ đồng; lũy kế tới 27/7 con số mua lại vượt 7.000 tỷ đồng.Báo Mới Cứ một đồng bán ra thì gần bốn đồng phải chi ra để mua lại. Ban điều hành thừa nhận công khai áp lực thanh khoản ngày 21/7, giãn thanh toán cho khách thành 5 đợt trong 120 ngày.CafeF
Để có tiền mặt, trong tháng 7 PNJ đã tất toán trước hạn 3.100 tỷ đồng tiền gửi có kỳ hạn, khoảng 94% số dư tại ngày 30/6, chấp nhận mất phần lãi tích lũy ở mức danh nghĩa 7-8,8%/năm.Người Quan Sát Đó là hành động của một doanh nghiệp cần tiền gấp hơn là cần lãi.
Bảng cân đối cuối quý 2 cho thấy vì sao dư địa xoay xở đã hẹp: tiền và tương đương tiền còn 609 tỷ đồng, hệ số thanh toán nhanh chỉ 0,53 lần, tổng dư nợ vay 3.989 tỷ đồng đều là vay ngắn hạn, đáo hạn tập trung vào tháng 8 và tháng 9. Tồn kho 15.187 tỷ đồng, và hơn 4.300 tỷ đồng trong đó đã được dùng làm tài sản bảo đảm cho các khoản vay.Người Quan Sát Đến khoản vay từ Chủ tịch, tài sản có thể thế chấp đã dùng gần hết, nên khoản này mới không có bảo đảm.
Phần chi phí chưa lộ hết
Báo cáo bán niên sau soát xét công bố ngày 4/9 đã ghi nhận đủ cú sốc. Chi phí dự phòng cho chính sách thu đổi tăng từ 1.275 tỷ đồng ở báo cáo tự lập lên 2.267 tỷ đồng.VietTimes Quý 2 lỗ sau thuế 738,9 tỷ đồng, trong khi cùng kỳ 2025 lãi 437 tỷ đồng. Lũy kế bán niên vẫn lãi 728,5 tỷ đồng nhờ nền quý 1, nhưng giảm 34,6% so với cùng kỳ và thấp hơn 38,4% so với chính con số PNJ tự lập một tháng trước đó.
Trong 2.267 tỷ đồng dự phòng, 1.446 tỷ đồng dành cho lượng hàng đã mua lại thực tế (gần 5.000 tỷ đồng kim cương rời và trang sức, tỷ lệ tổn thất ước tính 28,9%). 821 tỷ đồng còn lại là ước tính cho cam kết mua lại tiềm tàng với khoảng 21.000 tỷ đồng doanh thu kim cương khách hàng chưa mang đi bán lại. Con số này là giả định, không phải chi phí đã phát sinh. Nếu tỷ lệ khách quay lại cao hơn dự kiến, hoặc tỷ lệ tổn thất vượt 28,9%, phần dự phòng sẽ phải nới thêm trong nửa cuối năm.
Điều đáng theo dõi
Có tín hiệu tích cực thật sự: dòng tiền thuần từ hoạt động kinh doanh bán niên 2026 đạt 1.991 tỷ đồng, so với âm 108 tỷ đồng cùng kỳ 2025, còn tồn kho trong kỳ tăng 247 tỷ đồng chứ không giảm. Tiền đến từ hoạt động cốt lõi, không phải từ bán bớt kho. Ngày 20/8, Công an Thanh Hóa cũng kết luận PNJ có đầy đủ hồ sơ nhập khẩu, số kim cương buôn lậu không đi vào hệ thống bán lẻ của công ty.FireAnt Rủi ro pháp lý về nguồn gốc hàng hóa đã sáng hơn nhiều so với tháng 7.
Nhưng đọc PNJ giai đoạn này, dòng tiền khối ngoại không phải chỉ báo dùng được: một phiên thỏa thuận đơn lẻ có thể lật ngược toàn bộ số liệu lũy kế cả tháng, như tháng 9 vừa cho thấy. Hai con số mang nhiều thông tin hơn cho quý tới: giá trị hàng khách bán lại trong quý 3, và mức dự phòng thu đổi trên báo cáo quý 3, cho biết làn sóng mua lại đã hạ nhiệt hay chưa.
Mốc gần nhất: ngày 21/10, PNJ họp Đại hội đồng cổ đông bất thường để điều chỉnh kế hoạch kinh doanh 2026.VietnamFinance Mức hạ chỉ tiêu lợi nhuận mà ban lãnh đạo trình cổ đông sẽ là đánh giá chính thức đầu tiên của chính công ty về độ sâu của cú sốc này. Phiên 22/9, cổ phiếu PNJ đóng cửa ở 35.800 đồng, giảm 2,98%, mức thấp nhất trong tháng 9 và thấp hơn vùng giá mà gia đình Chủ tịch vừa bán ra tuần trước.