Trong vòng năm tuần, cổ phiếu VCI của Công ty Cổ phần Chứng khoán Vietcap nhận hai tin trái chiều về sở hữu. Nhìn vào con số thì rõ: một bên là 680 tỷ đồng tiền mặt đã giải ngân, bên kia là 11,6 tỷ đồng đăng ký bán. Đặt cạnh nhau, hai lệnh này không cùng hạng cân, và đọc nhầm sức nặng của chúng là cách nhanh nhất để rút ra kết luận sai về Vietcap.
Người đặt cược lớn nhất đang tạm lỗ trên lô vừa gom
Ông Tô Hải, Thành viên HĐQT Công ty Cổ phần Chứng khoán Vietcap và là cựu Tổng giám đốc công ty từ tháng 11/2025,VnExpress đã mua 31,05 triệu cổ phiếu VCI theo phương thức thỏa thuận từ 4/8 đến 24/8/2026.CafeF Số tiền thực chi là hơn 680 tỷ đồng,Người Quan Sát với giá thỏa thuận bình quân 21.742 đồng/cổ phiếu.Fili Sau giao dịch, tỷ lệ sở hữu của ông tăng từ 15,13% lên 17,84%, tương đương hơn 205,4 triệu cổ phiếu.
Con số 4.600 tỷ đồng được nhắc nhiều trên báo cuối tháng 8 là giá trị thị trường của toàn bộ số cổ phiếu ông đang nắm tại thời điểm đó, không phải số tiền ông bỏ ra trong đợt mua. Hai con số này rất dễ bị gộp nhầm nếu đọc lướt.
Đến phiên 11/9, VCI đóng cửa 20.050 đồng, giảm 5,87%. Ở mức giá này, lô 31,05 triệu cổ phiếu vừa mua đang thấp hơn giá vốn bình quân khoảng 1.692 đồng mỗi cổ phiếu, tương đương khoản lỗ tạm tính chừng 52 tỷ đồng. Giá trị thị trường toàn bộ sở hữu của ông cũng lùi từ 4.600 tỷ đồng về khoảng 4.120 tỷ đồng.
Tính từ 3/8 đến 11/9, VCI trượt 7,82%, trong khi VN-Index cùng giai đoạn tăng 1,84%. Cổ phiếu này đang chịu một áp lực riêng, không đi theo mặt bằng chung của thị trường.
Lệnh bán 11,6 tỷ đồng không cùng hạng cân với lệnh mua 680 tỷ đồng
Ngày 10/9, Công ty Cổ phần Quản lý quỹ Đầu tư Chứng khoán Bản Việt (VCAM) đăng ký bán toàn bộ 580.500 cổ phiếu VCI, tương đương 0,05% vốn điều lệ.Tuổi Trẻ Giao dịch dự kiến thực hiện theo phương thức khớp lệnh từ 15/9 đến 9/10/2026, mục đích công bố là tái cơ cấu danh mục đầu tư. Bà Nguyễn Thanh Phượng là Chủ tịch HĐQT tại cả Vietcap lẫn VCAM.
Theo giá đóng cửa 11/9, số cổ phiếu đăng ký bán này trị giá khoảng 11,6 tỷ đồng. Đặt cạnh 680 tỷ đồng tiền mặt ông Tô Hải đã giải ngân, quy mô bên bán nhỏ hơn khoảng 58 lần.
Còn vài chi tiết nữa cần giữ đúng tỷ lệ. Đây mới là đăng ký bán, chưa phải giao dịch đã thực hiện. Bên bán là một pháp nhân quản lý quỹ, và việc thanh lý một khoản đầu tư chiếm 0,05% vốn của doanh nghiệp niêm yết nằm trong hoạt động thường ngày của tổ chức này. Quan trọng hơn, bà Nguyễn Thanh Phượng với tư cách cá nhân vẫn nắm gần 31 triệu cổ phiếu VCI, tương đương 2,67% vốn,VnExpress và vẫn giữ ghế Chủ tịch HĐQT.
Điều đó không có nghĩa chuỗi bán ra là vô nghĩa. Tháng 5/2026, Quỹ Đầu tư Bản Việt Discovery (VCAMDF) đã bán toàn bộ 135.000 cổ phiếu VCI. Trước đó, bà Trương Nguyễn Thiên Kim, vợ ông Tô Hải, bán hết 16,91 triệu cổ phiếu VCI trong giai đoạn 15/4 đến 4/5/2026,VnEconomy đưa sở hữu về 0%. Đọc theo chuỗi, dòng cổ phiếu đang chảy từ các pháp nhân và người liên quan về tập trung vào một cá nhân duy nhất là ông Tô Hải.
Vì sao lợi nhuận tăng 36% mà cổ phiếu vẫn trượt
Quý II/2026, Vietcap đạt lợi nhuận sau thuế 251 tỷ đồng, tăng 36% so với cùng kỳ 2025, biên lợi nhuận sau thuế cải thiện từ 16% lên 21%. Nhưng doanh thu hoạt động chỉ tăng 1% so với cùng kỳ, đạt 1.176 tỷ đồng, và so với quý liền trước thì lợi nhuận sau thuế giảm 26%. Nhìn vào con số này, tăng trưởng lợi nhuận không đến từ việc làm ăn tốt hơn theo diện rộng, mà từ một mảng cụ thể gánh phần việc của mảng khác.
Cấu trúc bên trong con số đó mới là phần đáng đọc. Mảng cho vay và phải thu mang về 463 tỷ đồng, tăng 80% so với cùng kỳ, trở thành nguồn thu lớn nhất. Môi giới đạt 226 tỷ đồng, gần như đi ngang với mức tăng 2%. Còn tự doanh tạm ghi nhận khoản lỗ hơn 430 tỷ đồng từ FPT, KDH và MWG.Báo Mới
Nói cách khác, Vietcap đang đổi trục lợi nhuận: phần thu ổn định từ cho vay margin gánh lấy chỗ mà tự doanh để trống. Lũy kế nửa đầu năm, lợi nhuận trước thuế đạt gần 675 tỷ đồng, mới bằng khoảng 29% kế hoạch cả năm 2.300 tỷ đồng. Hơn một nửa thời gian đã trôi qua nhưng chưa tới một phần ba chỉ tiêu được hoàn thành, và đó là khoảng cách thị trường đang định giá vào cổ phiếu.
Riêng phiên 11/9, cần thừa nhận cú giảm 5,87% không chỉ đến từ tin VCAM đăng ký bán. Cùng phiên đó VN-Index mất 1,86% với 304 mã giảm giá, và VCI cũng vừa trải qua nhịp tăng lên vùng 22.850 đồng ngày 28/8 nên chịu thêm áp lực chốt lời. Khối lượng khớp 18,7 triệu cổ phiếu, cao nhất kể từ 24/8, cho thấy lượng hàng đổi chủ lớn hơn hẳn thường lệ. Ba yếu tố này cộng dồn với nhau, và tin đăng ký bán chỉ là yếu tố nhỏ nhất về quy mô tiền trong số đó. Nguồn cơn thực sự cho nhịp giảm phiên này nằm ở áp lực chốt lời và diễn biến chung của thị trường, chứ không phải 11,6 tỷ đồng cổ phiếu đăng ký thoái vốn.
Chỗ Vietcap mạnh và chỗ Vietcap phải trả giá
Lợi thế rõ nhất của công ty nằm ở nhóm khách hàng tổ chức. Vietcap giữ vị trí số một mảng này với hơn 28% thị phần,CafeF trong khi thị phần môi giới chung trên HOSE quý II chỉ đạt 7%, xếp thứ tư sau VPS, SSI và TCBS.
Dư địa cho vay cũng còn. Dư nợ ký quỹ tại 30/6/2026 là 16.646 tỷ đồng, tỷ lệ dư nợ margin trên vốn chủ sở hữu ở mức 0,97 lần,CafeF thấp hơn nhiều so với trần quy định 2 lần. Để so sánh, dư nợ margin của TCBS là 51.522 tỷ đồng, SSI 40.473 tỷ đồng và VPS 31.300 tỷ đồng. Vietcap vẫn còn khoảng trống để mở rộng mảng đang tăng trưởng nhanh nhất của mình.
Cái giá của việc mở rộng cho vay đã hiện trên báo cáo. Vay ngắn hạn tăng từ 16.065 tỷ đồng cuối năm 2025 lên 21.704 tỷ đồng tại cuối quý II/2026, kéo chi phí tài chính quý II tăng 134,6% so với cùng kỳ, lên 360 tỷ đồng. Vốn điều lệ cũng vừa tăng từ 8.501 tỷ lên 11.476 tỷ đồng, khiến giá trị sổ sách mỗi cổ phiếu giảm từ 20.373 đồng xuống 14.933 đồng. Cổ phiếu rẻ đi theo giá, nhưng phần vốn đứng sau mỗi cổ phiếu cũng mỏng đi.
Tín hiệu cần theo dõi
Ngày 9/10 là hạn cuối của đợt đăng ký bán từ VCAM. Kết quả thực hiện sẽ cho biết tổ chức này bán hết ở vùng giá nào, hay dừng lại vì giá không như kỳ vọng. Đây là dữ kiện nhỏ nhưng sạch, vì lượng hàng chỉ 580.500 cổ phiếu, không đủ sức tự tạo ra xu hướng giá.
Dữ kiện lớn hơn nằm trong báo cáo quý III, dự kiến công bố khoảng cuối tháng 10. Hai dòng đáng đặt cạnh nhau là kết quả tự doanh và doanh thu cho vay ký quỹ. Nếu khoản lỗ tự doanh thu hẹp trong khi doanh thu cho vay giữ được đà tăng 80%, việc ông Tô Hải chi 680 tỷ đồng ở vùng giá 21.742 đồng có cơ sở kinh doanh đứng sau. Nếu tự doanh tiếp tục âm và lũy kế chín tháng vẫn cách xa mốc 2.300 tỷ đồng, khoản lỗ tạm tính hiện nay của cổ đông lớn nhất chưa phải điểm dừng.