Ngày 10/9, hai nhà máy thép cùng phát thông báo điều chỉnh giá bán. Vina Kyoei nâng 100 đồng mỗi kg cho đơn hàng dự án và xây dựng, hiệu lực từ 11/9.Người Quan Sát Cùng ngày, Thép Miền Nam thuộc VNSTEEL nâng 200.000 đồng mỗi tấn với thép cây CB400-V và CB500-V, hiệu lực từ 21/9.Người Quan Sát
Đây là lần điều chỉnh đầu tiên sau một quãng dài giá đứng yên. Giá thép D10 CB300 của Hòa Phát giữ nguyên 14.210 đồng/kg liên tục từ cuối tháng 7 đến nay, tức khoảng sáu tuần không nhúc nhích. Mặt bằng giá thép cây trong nước cả tháng 8 lẫn đầu tháng 9 chỉ dao động trong dải 13.840 đến 15.150 đồng/kg tùy thương hiệu.Doanh Nghiệp Hội Nhập
Phía chi phí đã chạy trước rất xa
Nhìn vào con số sẽ thấy độ lệch pha rõ rệt. Trong đúng một tháng, từ 10/8 đến 10/9, giá than cốc thế giới tăng từ 217,67 lên 274,00 USD mỗi tấn, tương đương 25,9%. Đây là nguyên liệu chính cho lò cao, đứng cạnh quặng sắt trong công thức nấu thép thô.
Các đầu vào còn lại tăng chậm hơn nhiều. Quặng sắt đi từ 94,55 lên 98,68 USD mỗi tấn, tăng 4,4%. Thép phế liệu từ 379,50 lên 392,50 USD mỗi tấn, tăng 3,4%. Thép cuộn cán nóng HRC từ 1.204 lên 1.277 USD mỗi tấn, tăng 6,1%.
Riêng than cốc bị đẩy giá bởi một chiến dịch ở Trung Quốc, không phải bởi căng thẳng Trung Đông. Việc siết quản lý an toàn hầm lò tại các vùng khai thác trọng điểm làm nghẽn sản lượng, đẩy giá than luyện cốc lên mức cao nhất kể từ cuối năm 2024.Doanh Nghiệp Hội Nhập Cộng thêm vào đó là chi phí vận chuyển: cước vận tải biển chạm đỉnh 5 năm từ đầu tháng 9, trong khi phần lớn quặng sắt và than cốc của Việt Nam đều là hàng nhập khẩu đường biển.Doanh Nghiệp Hội Nhập
Đặt hai vế cạnh nhau sẽ thấy khoảng cách. Mức nâng 200.000 đồng mỗi tấn của Thép Miền Nam tương đương khoảng 1,4% trên mặt bằng giá thép cây phổ biến 14.000 đến 15.000 đồng/kg. Mức 100 đồng mỗi kg của Vina Kyoei tương đương khoảng 0,7%. Trong cùng cửa sổ một tháng đó, riêng than cốc đã đắt thêm 25,9%. Nói cách khác, nhà máy không chuyển hết phần đội chi phí sang người mua mà chỉ chuyển một phần, còn giữ lại phần lớn để tự hấp thụ.
Vì sao thép cây vẫn nâng được giá
Câu trả lời đến từ phía cầu, và nó không đồng đều giữa các nhóm sản phẩm. Theo số liệu Hiệp hội Thép Việt Nam công bố ngày 17/8 cho bảy tháng đầu năm 2026, sản xuất thép thô đạt 17,92 triệu tấn, tăng 28% so với cùng kỳ; thép thành phẩm đạt 21,4 triệu tấn, tăng 15,4%.Báo Xây Dựng Riêng thép xây dựng tiêu thụ gần 9 triệu tấn, tăng 19,6%, phần lớn được thị trường nội địa hấp thụ nhờ giải ngân đầu tư công.Tin Nhanh Chứng Khoán
Nhóm còn lại đi ngược chiều hoàn toàn. Vẫn trong báo cáo đó, sản xuất tôn mạ giảm 13,5% và thép cán nguội giảm 10,2% so với cùng kỳ.Báo Xây Dựng Đây chính là chỗ đáng chú ý cho người cầm cổ phiếu thép: cả ngành chịu chung một cú sốc chi phí, nhưng chỉ nửa có cầu hạ tầng đỡ lưng mới ra được thông báo tăng giá. Hoa Sen và Nam Kim, hai doanh nghiệp tôn mạ lớn nhất sàn, mua HRC làm đầu vào. Giá HRC đã tăng 6,1% trong tháng qua, còn sản lượng đầu ra của cả nhóm thì đi lùi hai chữ số.
Biên lợi nhuận quý II là ảnh của giai đoạn trước cú sốc
Quý II/2026, biên lợi nhuận gộp của bốn doanh nghiệp đầu ngành đều mở rộng: Hòa Phát đạt 19,01%, Hoa Sen 15,27%, Nam Kim 10,53% và VNSTEEL 5,69%. Nam Kim là mã cải thiện mạnh nhất, bật từ 2,61% của quý I lên 10,53%.
Con số đẹp, nhưng cần đọc đúng thời điểm của nó. Quý II kết thúc ngày 30/6, trước khi than cốc bắt đầu chạy và trước khi cước biển chạm đỉnh 5 năm. Phần chi phí đang đội lên bây giờ sẽ rơi vào giá vốn quý III, còn mức tăng giá bán vừa công bố thì một phần chỉ có hiệu lực từ 21/9, tức chỉ kịp áp cho mười ngày cuối quý. Nói cách khác, biên lợi nhuận quý II chưa phản ánh gì về cú sốc chi phí đang diễn ra.
Ba cách giải thích cho đợt tăng giá này
Đợt điều chỉnh ngày 10/9 có thể được giải thích theo nhiều hướng, và không nên gán hết cho một nguyên nhân duy nhất.
Thứ nhất là bù chi phí đầu vào. Đây là cách giải thích được dữ liệu ủng hộ nhiều nhất, vì bốn nhóm nguyên liệu đều tăng trong cùng một tháng và than cốc tăng ở mức không thể hấp thụ hết.
Thứ hai là cầu hạ tầng cuối năm. Giải ngân vốn đầu tư công đến 20/8 mới đạt 477.178 tỷ đồng, tương đương 46,7% kế hoạch, nghĩa là hơn một nửa khối lượng phải dồn vào bốn tháng cuối năm.FireAnt Kỳ vọng đó cho nhà máy chỗ dựa để thử nâng giá.
Thứ ba là hiệu ứng khu vực. Các nhà máy Trung Quốc tích trữ nguyên liệu trước kỳ nghỉ lễ, kéo giá quặng sắt kỳ hạn lên mức cao nhất kể từ cuối tháng 7, tạo mặt bằng giá vùng cao hơn cho cả khu vực.Doanh Nghiệp Hội Nhập
Nếu động lực chủ đạo là cầu thật, mức nâng đã lớn hơn nhiều và sẽ lan sang cả nhóm tôn mạ. Việc mức nâng chỉ quanh 1% và chỉ xuất hiện ở nhóm thép cây cho thấy cách giải thích thứ nhất chiếm ưu thế, với cách thứ hai đóng vai trò điều kiện cho phép chứ không phải động lực chính.
Phía cầu dân dụng vẫn chưa đỡ được ngành
Trụ đỡ của thép xây dựng hiện nay là hạ tầng, không phải nhà ở. Nửa đầu năm 2026, thị trường bất động sản chào bán gần 98.000 sản phẩm, tăng khoảng 50% so với cùng kỳ, song tỷ lệ hấp thụ chỉ còn khoảng 58%.MarketTimes Tồn kho bất động sản quý II vượt 39.000 căn và nền, trong đó nhà ở riêng lẻ tăng 46,4% so với quý trước.MarketTimes Đó là lý do nhóm tôn mạ, vốn bán nhiều cho xây dựng dân dụng, chưa thấy lối ra cho sản lượng.
Giữa phiên sáng 11/9, cổ phiếu ngành thép phản ứng theo hướng thận trọng. HPG giao dịch quanh 21.550 đồng, giảm 1,37%. HSG ở 10.400 đồng, giảm 0,95% sau ba phiên liền đứng giá. NKG giảm 1,88% xuống 10.450 đồng. Cùng lúc VN-Index lùi về 1.813,71 điểm, giảm 0,85%.
Chỗ cần nhìn ở báo cáo quý III
Với người đang nắm cổ phiếu thép, con số quyết định không phải giá bán niêm yết mà là biên lợi nhuận gộp quý III, công bố cuối tháng 10. Mốc so sánh đã có sẵn: 19,01% của Hòa Phát, 15,27% của Hoa Sen và 10,53% của Nam Kim trong quý II.
Nếu biên của nhóm thép cây giữ được gần mức quý II, đợt nâng giá vừa rồi cùng cầu hạ tầng đã đủ che phần chi phí đội thêm. Nếu biên thu hẹp, phần chênh giữa cú tăng 25,9% của than cốc và mức nâng giá bán quanh 1% đã chảy thẳng vào giá vốn. Với nhóm tôn mạ, chỉ số đáng đặt cạnh biên lợi nhuận là sản lượng tiêu thụ hàng tháng: chừng nào con số đó còn đi lùi, doanh nghiệp vẫn chưa có chỗ để chuyển chi phí sang giá bán.
Những tín hiệu đáng theo dõi trong sáu tuần tới: tốc độ giải ngân đầu tư công có tăng tốc như kỳ vọng cho bốn tháng cuối năm hay không, giá than cốc và cước vận tải biển có hạ nhiệt trước khi khép quý III hay không, và liệu nhóm tôn mạ có buộc phải phát tín hiệu tăng giá đầu tiên hay tiếp tục đứng ngoài cuộc.