Cùng ngày 11/9, thị trường tiền tệ Việt Nam chứng kiến hai mức giá trái ngược nhau đến khó tin. Trên thị trường liên ngân hàng, các ngân hàng cho nhau vay qua đêm chỉ với 1,5%/năm.Thanh Niên Cũng trong ngày đó, một ngân hàng nhóm Big4 tại Hà Nội niêm yết mức 8%/năm cho khách gửi tiết kiệm kỳ hạn 6 tháng.VietNamNet Chênh lệch hơn 5 lần giữa hai mức giá này không phải nghịch lý. Đó là dấu hiệu của một đường cong lãi suất đang dốc lên rất nhanh, và bức tranh lớn đằng sau nó đáng để nhìn kỹ hơn một dòng tin "hút ròng" thông thường.
Phép trừ phía sau con số hút ròng
Phiên 11/9, Ngân hàng Nhà nước chào thầu cho vay trên kênh cầm cố giấy tờ có giá ở ba kỳ hạn 7 ngày, 35 ngày và 91 ngày. Các ngân hàng thương mại chỉ nhận 1.699 tỷ đồng ở kỳ hạn 7 ngày với lãi suất 4,5%/năm, hai kỳ hạn dài hơn không có ai vay. Cùng phiên, 39.316 tỷ đồng vay cũ đến hạn phải trả.Người Quan Sát Phép trừ giữa hai con số đó ra đúng 37.617 tỷ đồng hút ròng, con số làm nhiều bản tin chiều nay giật tít.
Nhưng đọc kỹ phép tính sẽ thấy một câu chuyện khác hẳn: không có đồng nào bị Ngân hàng Nhà nước chủ động rút thêm khỏi hệ thống, ngoài phần vay cũ tự đến hạn. Nhà điều hành vẫn mở cửa cho vay ở cả ba kỳ hạn, chỉ là các ngân hàng thương mại không đến lấy, vì lý do nằm ngay trên bảng giá: vay qua kênh cầm cố phải trả 4,5%/năm, trong khi vay lẫn nhau trên liên ngân hàng cùng ngày chỉ tốn 1,5%/năm cho kỳ hạn qua đêm.Thanh Niên Khi có thể vay của đồng nghiệp với giá bằng một phần ba, không ngân hàng nào quay lại quầy của nhà điều hành. Con số hút ròng, vì thế, là dấu vết của thanh khoản dư thừa chứ không phải nguyên nhân tạo ra nó.
Cú vọt đầu tháng 9 là chuyện của lịch
Khoảng cách lãi suất này mới hình thành trong đúng một tuần: ngay sau kỳ nghỉ lễ Quốc khánh, phiên 3/9, lãi suất qua đêm bật từ nền 1,19%/năm ngày 28/8 lên 6,01%/năm.Người Quan Sát Nguyên nhân đến từ lịch nghỉ chứ không phải từ dòng vốn thực: hai ngày nghỉ 1/9 và 2/9 dồn toàn bộ nhu cầu thanh toán vào vài phiên đầu tiên sau đó, đúng lúc kỳ hạn qua đêm chiếm 96% tổng doanh số giao dịch bằng tiền đồng, bình quân 914.756 tỷ đồng mỗi ngày trong tuần 31/8-4/9.VietNamNet Một cú nghẽn vài ngày ở đúng kỳ hạn đó đủ để đẩy giá lên gấp năm lần.
Ngân hàng Nhà nước phản ứng bằng cách bơm ròng khoảng 10.787 tỷ đồng qua hai phiên đầu tháng, toàn bộ ở kỳ hạn 7 đến 91 ngày với lãi suất 4,5%/năm.Người Quan Sát Khi nhịp thanh toán trở lại bình thường, phần tiền vay để chống nghẽn không còn cần thiết nữa và các ngân hàng để nó tự đáo hạn. Đó chính là 39.316 tỷ đồng của phiên 11/9. Nhưng nếu chỉ có yếu tố lịch, lãi suất đáng lẽ quay về nền cũ quanh 1,2-1,5% chứ khó có lý do để giữ vững ở mức thấp trong nhiều phiên liên tiếp. Phần còn lại của câu chuyện đến từ một thay đổi quy định có hiệu lực từ đầu tháng 8.
Một dòng trong công thức LDR được nới ra
Ngày 30/7/2026, Ngân hàng Nhà nước ban hành Quyết định 1743/QĐ-NHNN, nâng tỷ lệ tiền gửi có kỳ hạn của Kho bạc Nhà nước được tính vào tỷ lệ dư nợ cho vay so với tổng tiền gửi (LDR) từ 20% lên 50%, áp dụng từ 1/8/2026 đến hết 31/7/2028.VnEconomy Đây không phải tiền mới. Tiền gửi Kho bạc vẫn nằm nguyên trong tài khoản như trước, chỉ có cách đếm nó trong công thức tuân thủ là thay đổi, nhưng hiệu ứng thì có thật vì phần lớn khoản tiền này tập trung ở một chỗ: bốn ngân hàng thương mại nhà nước nắm hơn 99% tổng tiền gửi Kho bạc trong hệ thống, với số dư tại nhóm này đạt 715.630 tỷ đồng cuối quý II/2026.CafeFFireAnt
Riêng tiền gửi có kỳ hạn tại Vietcombank, BIDV và VietinBank đạt gần 554.000 tỷ đồng cuối tháng 6. Ở tỷ lệ cũ 20%, chỉ khoảng 110.800 tỷ đồng được tính vào mẫu số LDR; ở tỷ lệ mới 50%, con số đó lên khoảng 277.000 tỷ đồng, tức thêm chừng 166.000 tỷ đồng vào mẫu số.FireAnt Khi mẫu số phình ra, tỷ lệ LDR giảm xuống mà ngân hàng không cần huy động thêm đồng nào. Điều này quan trọng vì cuối quý I/2026, LDR của nhóm này đã ở sát trần 85%: Vietcombank 84,54%, VietinBank 83,48%, Agribank 83,28% và BIDV 82,94%.Báo Mới Chứng khoán Mirae Asset đánh giá thay đổi này giúp hệ thống có thêm khoảng 190.000 tỷ đồng dư địa mở rộng tín dụng.Người Quan Sát Áp lực phải chạy đi vay từng đêm để giữ chỉ tiêu tuân thủ vì thế nhẹ đi, và giá vay qua đêm hạ theo.
Tiền chỉ dư trong một đêm
Đây là chỗ bức tranh đổi hẳn sắc thái: mức 1,5% chỉ áp cho kỳ hạn qua đêm. Cùng ngày 11/9, kỳ hạn 1 tuần ở mức 3%/năm, 2 tuần 3,8%, 1 tháng 5,5% và 3 tháng lên tới 7,35%.Thanh Niên Vay ba tháng phải trả gần gấp 5 lần mức vay một đêm. Đường cong dốc đứng như vậy nói rằng hệ thống đang dư tiền cho hôm nay và thiếu tiền cho quý tới, thanh khoản dồi dào mà các bản tin nhắc đến là thanh khoản của một đêm, không phải của một mùa.
Bối cảnh trung hạn cũng chưa đảo chiều: theo SSI Research, tính đến 22/8, tăng trưởng huy động toàn hệ thống đạt 7,97% từ đầu năm, vẫn thấp hơn tăng trưởng tín dụng 9,71%, dù riêng tiền đồng thì huy động đã nhỉnh hơn tín dụng.Người Quan Sát Tín dụng còn phải chạy tiếp: dư nợ toàn hệ thống đến 18/8 tăng 9,2% so với cuối 2025, trong khi mục tiêu cả năm đặt quanh 15%.Tin Nhanh Chứng Khoán Dòng tiền đang dịch chuyển nhanh vào tín dụng, và nguồn vốn dài hạn để nuôi dòng chảy đó vẫn chưa theo kịp.
Cũng cần nói rõ thanh khoản liên ngân hàng rẻ không tự động chảy sang thị trường tài sản khác: phiên 11/9, VN-Index giảm 1,86% xuống 1.795,21 điểm, với 304 mã giảm so với 52 mã tăng. Tiền rẻ qua đêm là chuyện của bảng cân đối ngân hàng, không phải dòng tiền đầu tư chứng khoán.
Vì sao sổ tiết kiệm không rẻ theo
Người gửi tiền thường mong lãi suất liên ngân hàng giảm sẽ kéo lãi suất huy động giảm theo, nhưng cùng ngày 11/9, một loạt mức lãi suất huy động lại đi ngược hướng đó. Khảo sát của VietNamNet tại một chi nhánh Big4 ở Hà Nội cho thấy mức 8%/năm tại quầy được áp ngay từ kỳ hạn 6 tháng với số dư từ 100 triệu đồng, trong khi trước đó điều kiện là từ 1 tỷ đồng.VietNamNet Trên biểu niêm yết, cả bốn ngân hàng nhóm này áp 6,6%/năm cho kỳ hạn 6-9 tháng và 6,8%/năm cho kỳ hạn 12-18 tháng.
Ở khối tư nhân mức tăng còn rõ hơn: VPBank cộng thêm 2,5%/năm cho khách hội viên với số tiền từ 1 đến 300 triệu đồng, đưa lãi suất lên tới 8,7%/năm ở kỳ hạn 6-13 tháng; SCB nâng lãi suất tiền gửi 13 tháng từ 3,9%/năm lên 8,7%/năm.Thanh Niên Hai mức giá này không mâu thuẫn, vì chúng mua hai thứ khác nhau: vay qua đêm vá một lỗ hổng số dư trong vài giờ, còn sổ tiết kiệm 12 tháng là nguồn vốn ổn định cho vay trung hạn, đúng thứ hệ thống đang thiếu khi tín dụng vẫn chạy nhanh hơn huy động. Tiền rẻ của đêm nay không thay thế được tiền của năm sau.
Điều đáng theo dõi
Con số đáng theo dõi nhất với người đang cân nhắc gửi tiền là lãi suất liên ngân hàng kỳ hạn 3 tháng, hiện 7,35%/năm, đặt cạnh biểu lãi suất huy động 6-12 tháng của ngân hàng mình đang gửi. Chừng nào kỳ hạn 3 tháng còn neo trên 7%, các ngân hàng vẫn phải trả giá cao cho nguồn vốn dài hơn một đêm, và mặt bằng huy động bán lẻ khó hạ theo lãi suất qua đêm.
Dấu hiệu đảo chiều thật sự sẽ đến khi kỳ hạn 3 tháng lùi về vùng 5% cùng lúc với tăng trưởng huy động vượt tín dụng qua vài tháng liên tiếp. Trước khi hai điều kiện đó xuất hiện đồng thời, mặt bằng 6,6-6,8%/năm trên biểu niêm yết của nhóm Big4 vẫn là mốc tham chiếu hợp lý cho kỳ hạn từ 6 tháng trở lên. Các mức trên 8%/năm hiện nay đều đi kèm điều kiện riêng về số dư hoặc hạng khách hàng, người gửi tiền cần đọc kỹ điều kiện trước khi so sánh giữa các ngân hàng.