Đầu tháng 9, Công ty CP Tập đoàn Hóa chất Đức Giang (HOSE: DGC) công bố mốc mới cho tổ hợp Nghi Sơn tại Thanh Hóa: hoàn thiện và đưa vào vận hành sản xuất trong quý IV/2026.CafeF Đây là lần điều chỉnh thứ tư kể từ đầu năm, rơi đúng vào năm doanh nghiệp tự đặt kế hoạch lợi nhuận thấp nhất kể từ 2020. Vấn đề không phải mốc này có giữ được hay không, mà ngay cả khi giữ được, nó cũng không quyết định kết quả kinh doanh năm nay của Đức Giang.
Giai đoạn 1 sắp vận hành có tổng vốn khoảng 2.400 tỷ đồng trong "đại dự án 12.000 tỷ đồng" ba giai đoạn, công suất thiết kế 151.000 tấn hóa chất mỗi năm với sản phẩm chính là xút, HCl, Javel và Chloramine B.Người Quan Sát Đây là mảng xút - clo, khác mảng phốt pho vốn nuôi lợi nhuận Đức Giang nhiều năm qua.
Bốn lần lỡ hẹn trong chín tháng
Giấy chứng nhận đầu tư ban đầu đặt hạn hoàn thành trong khoảng quý IV/2024 đến quý I/2026. Cuối tháng 12/2025, công ty còn phát động chiến dịch "100 ngày cao điểm", thi công xuyên Tết, với mục tiêu chạy thử từ quý II/2026.CafeF Nhưng mốc đó không trụ được: tháng 3 lùi thành quý II, tháng 4 lùi thành chạy thử đầu quý III, tháng 6 lùi tiếp thành chạy thử từng phần cuối quý III hoặc đầu quý IV. Giữa tháng 7, HĐQT chính thức điều chỉnh giấy chứng nhận đầu tư, kéo dài thời gian xây dựng sang quý IV/2026.Tin nhanh Chứng khoán
Nguyên nhân được đưa ra là yếu tố khách quan: Trung Quốc siết xuất khẩu thiết bị chuyên dụng, cộng quy định mới buộc nhiều hóa chất phải vận chuyển bằng đường biển thay vì đường bộ, làm chậm tập kết vật tư.VietnamFinance Đây là nút thắt có thật, ngoài tầm kiểm soát chủ đầu tư. Nhưng bốn lần lỡ hẹn liên tiếp cũng là lý do khiến "vận hành quý IV/2026" cần đọc thận trọng hơn một tin vui đơn thuần.
"Vận hành" chưa phải "có doanh thu"
Điểm dễ đọc nhầm nhất nằm ở chữ "vận hành". Chạy thử, có sản phẩm thương mại và vận hành thương mại chính thức là ba trạng thái tách rời, cách nhau nhiều tháng. Trong báo cáo cập nhật ngày 4/9, Chứng khoán Vietcap cho rằng dự án khó chạy thử trước quý IV/2026, và giả định hoạt động thương mại chính thức chỉ diễn ra từ quý I/2027, với hiệu suất hoạt động dự phóng khoảng 65% trong năm 2027.CafeF Chứng khoán DSC còn thận trọng hơn: nhà máy chỉ chạy khoảng 30% công suất trong năm 2027, tương ứng doanh thu khoảng 420 tỷ đồng.Người Quan Sát Đặt cạnh kế hoạch doanh thu hợp nhất 10.100 tỷ đồng của cả tập đoàn năm nay, con số 420 tỷ chỉ tương đương khoảng 4%, cho thấy quy mô thực tế Nghi Sơn có thể đóng góp ngay cả trong năm hoạt động đầu tiên.
Nói cách khác, mốc quý IV/2026 nếu giữ được là tin tốt về thi công, nhưng gần như không chạm vào kết quả kinh doanh 2026.
Ai đang bào mòn lợi nhuận
Nửa đầu năm 2026, Đức Giang đạt doanh thu hơn 4.541 tỷ đồng, giảm 21,4% so với cùng kỳ; lợi nhuận sau thuế gần 871 tỷ đồng, giảm khoảng 49%.CafeF Mức giảm này không đến từ giá bán: Vietcap giả định giá bán bình quân nhóm phốt pho công nghiệp năm nay vẫn quanh 114 triệu đồng mỗi tấn, đủ giữ doanh thu mảng này gần tương đương năm trước.
Sức ép thực sự đến từ đầu vào. Theo DSC, hai khai trường apatit chủ lực Khai trường 25 và 19B, cung cấp khoảng 80% nhu cầu quặng, đã phải tạm dừng. Mất nguồn tự chủ, Đức Giang phải nhập khẩu toàn bộ quặng với giá quanh 152-155 USD mỗi tấn. Cùng lúc, giá lưu huỳnh theo dữ liệu Sunsirs tăng khoảng 146% từ đầu năm, lên khoảng 9.002 CNY mỗi tấn, tương đương 1.330 USD.Người Quan Sát
Hệ quả hiện rõ trong các dự phóng cả năm. Vietcap ước tính giá vốn hàng bán 2026 tăng 13%, kéo biên lợi nhuận gộp từ 31,5% xuống còn 17,5%, lợi nhuận sau thuế thuộc cổ đông công ty mẹ còn khoảng 1.600 tỷ đồng, giảm 47% so với mức 3.025 tỷ đồng của năm 2025.CafeF Vietcap còn xây kịch bản doanh nghiệp chưa khôi phục nguồn quặng tự khai thác suốt 2026-2028: nếu đúng, lợi nhuận 2027 và 2028 chỉ khoảng 1.646 tỷ và 1.759 tỷ đồng, vẫn thấp hơn nhiều mức trên 3.000 tỷ của 2025, ngay cả khi Nghi Sơn đã chạy.
Nền pháp lý bên dưới mọi con số
Nguồn quặng bị gián đoạn không phải sự cố kỹ thuật. Ngày 17/3/2026, Cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công an khởi tố, bắt tạm giam ông Đào Hữu Huyền, khi đó là Chủ tịch HĐQT Tập đoàn Hóa chất Đức Giang, cùng 13 người khác, với cáo buộc liên quan vi phạm quy định về kế toán, khai thác tài nguyên và gây ô nhiễm môi trường.Tuổi Trẻ Con trai ông, ông Đào Hữu Duy Anh, khi đó là Phó Chủ tịch HĐQT, cũng bị khởi tố cùng vụ án.VnExpress Doanh nghiệp sau đó trình cổ đông miễn nhiệm cả hai,Dân Trí và ông Đào Hữu Kha, em trai ông Huyền, được bầu làm Chủ tịch HĐQT từ ngày 8/5/2026.CafeF
Đến ngày 22/7, công ty tiếp tục nhận thông báo khởi tố thêm Tổng Giám đốc, một Phó Tổng Giám đốc và một Thành viên HĐQT, cả ba bị cấm đi khỏi nơi cư trú. Vietcap đánh giá diễn biến này làm tăng rủi ro tính liên tục trong điều hành, ảnh hưởng tới xử lý các vấn đề mỏ, môi trường và tiến độ dự án mới. Trên sàn, DGC vẫn thuộc diện hạn chế giao dịch theo quyết định 20/5/2026 do chậm nộp báo cáo tài chính kiểm toán 2025 quá 45 ngày. Ngày 3/9, HoSE thông báo giữ nguyên diện cảnh báo vì kiểm toán UHY đưa ra ý kiến ngoại trừ tại báo cáo soát xét bán niên 2026, do chưa có kết luận chính thức của cơ quan có thẩm quyền nên chưa đủ cơ sở điều chỉnh các chỉ tiêu liên quan.Người Quan Sát
Cổ tức lớn giữa tâm bão
Giữa bức tranh đó, Đức Giang vẫn chi cổ tức quy mô lớn. Ngày 15/9 là ngày đăng ký cuối cùng nhận cổ tức tiền mặt tổng tỷ lệ 80%, tương đương 8.000 đồng mỗi cổ phiếu, gồm 5.000 đồng cổ tức còn lại 2025 và 3.000 đồng tạm ứng đợt 1 năm 2026. Ngày giao dịch không hưởng quyền là 14/9, thanh toán dự kiến 25/9.Mekong ASEAN Với gần 380 triệu cổ phiếu lưu hành, tổng chi khoảng 3.040 tỷ đồng, gần gấp đôi kế hoạch lợi nhuận sau thuế cả năm 2026 là 1.600 tỷ đồng.
Phiên 3/9, đúng ngày công bố lịch chi trả, DGC tăng 4,4% lên 44.900 đồng, và đóng cửa ngày 10/9 tại 47.000 đồng, cao hơn 9,3% so với mức 43.000 đồng của phiên 28/8.
Nhịp tăng sáu phiên này có hơn một lời giải: khoản cổ tức 8.000 đồng là lời giải rõ nhất vì mức tăng mạnh rơi đúng phiên công bố, nhưng thị trường chung cùng giai đoạn cũng đi lên, và tin chốt mốc vận hành Nghi Sơn góp thêm kỳ vọng. Bằng chứng chưa đủ để tách bạch chính xác đóng góp từng yếu tố. Điểm cần nhớ: trong phiên không hưởng quyền, giá tham chiếu sẽ bị trừ đúng 8.000 đồng, tương đương khoảng 17% thị giá ngày 10/9. Phần tăng do kỳ vọng cổ tức không phải phần tăng giữ lại được sau ngày chốt quyền.
Ba tín hiệu quyết định câu chuyện này
Logic tăng trưởng dài hạn của Nghi Sơn vẫn vững: Việt Nam mới tự sản xuất được khoảng một nửa nhu cầu xút, còn nhà máy Lào Cai của Đức Giang đã hết dư địa mở rộng. Nhưng với năm tài chính 2026, ba tín hiệu sau đáng theo dõi hơn bất kỳ thông báo tiến độ nào.
Tín hiệu gần nhất là biên bản nghiệm thu chạy thử tại Nghi Sơn quý IV, vì mốc "vận hành" không kèm nghiệm thu kỹ thuật vẫn chỉ là kế hoạch, giống bốn lần trước. Tín hiệu nặng ký hơn là khả năng khôi phục Khai trường 25 và 19B: chừng nào chưa có kết luận điều tra và chưa mở lại mỏ, biên lợi nhuận gộp còn neo ở vùng thấp, và nhà máy xút công suất 50.000 tấn mỗi năm không đủ bù phần thiếu hụt đó. Tín hiệu còn lại là giá quặng apatit nhập khẩu và lưu huỳnh nửa cuối năm, khi DSC dự báo quặng quanh 155-157 USD mỗi tấn và lưu huỳnh 1.350-1.400 USD mỗi tấn, chuyển thẳng vào giá vốn mảng phốt pho, mảng vẫn gánh phần lớn doanh thu tập đoàn.
Kết quả kinh doanh 2026 của Đức Giang, vì vậy, sẽ do kết luận của cơ quan điều tra và giá quặng nhập khẩu quyết định nhiều hơn là mốc quý IV vừa được chốt.