Khoản lỗ lớn nhất trong lịch sử niêm yết của Công ty Cổ phần Vàng bạc Đá quý Phú Nhuận (PNJ) không đến từ một quý bán hàng ế ẩm, mà từ dòng khách mang kim cương quay lại quầy để bán và cách kế toán buộc ghi nhận trước một khoản chi phí chưa xảy ra hết.
Quý 2/2026, PNJ ghi nhận doanh thu thuần 8.484 tỷ đồng, tăng 11,9% so với cùng kỳ.VietnamBiz Bán hàng vẫn chạy tốt. Nhưng cuối kỳ, công ty báo lỗ sau thuế gần 283 tỷ đồng, đảo chiều so với mức lãi 437 tỷ đồng cùng kỳ năm trước, quý âm sâu nhất kể từ khi cổ phiếu PNJ lên sàn năm 2009.VietnamBiz Câu hỏi đáng đặt ra không phải "PNJ bán hàng có tệ không", mà là khoản nào tạo ra cái hố hơn 700 tỷ đồng giữa hai con số đó.
Một khoản dự phòng, không phải một quý kinh doanh tệ
Thứ tạo ra khoảng cách đó là một khoản trích lập: PNJ ghi nhận dự phòng ước tính khoảng 865 tỷ đồng cho nghĩa vụ mua lại kim cương phát sinh sau ngày khóa sổ 30/6.VnEconomy Phần chi phí thuộc về tháng 7 nhưng bị kéo ngược về quý 2 theo nguyên tắc thận trọng kế toán, tức đây là một ước tính, không phải khoản đã tiêu hết.
Từ đầu tháng 7, khách hàng đồng loạt mang trang sức và kim cương rời quay lại cửa hàng, và tổng giá trị PNJ chi ra để mua lại vượt 7.000 tỷ đồng chỉ trong tháng 7.VietnamBiz Con số này bằng khoảng 82% doanh thu thuần cả quý 2. Trong bốn tuần, một nhà bán lẻ trang sức đã phải đóng vai người mua với quy mô gần bằng một quý bán hàng, và đó là phần khiến bảng cân đối bị tổn thương chứ không phải quầy bán.
Lũy kế nửa đầu năm PNJ vẫn có lãi: doanh thu đạt 25.729 tỷ đồng, tăng 49,4%, lợi nhuận sau thuế đạt 1.185 tỷ đồng, tăng 6,3%.VietnamBiz Quý 1 lãi lớn đã gánh đỡ cho quý 2 lỗ, và đó là lý do con số nửa năm trông ổn trong khi con số quý lại xấu.
Gốc rễ: một vụ án, một chuỗi phản ứng dây chuyền
Làn sóng bán lại không tự nhiên xuất hiện. Đầu tháng 7/2026, cơ quan điều tra khởi tố đường dây buôn lậu kim cương xuyên quốc gia, trong đó có nguyên giám đốc PNJ-LAB, công ty con làm giám định của PNJ, khiến người giữ trang sức PNJ lo ngại nguồn gốc hàng và mang đi bán ngay. Khoản lỗ kế toán quý 2 và vụ án tháng 7, vì vậy, là cùng một cú sốc lan từ pháp lý sang bảng cân đối, không phải hai câu chuyện tách rời.
Thị trường phản ứng nhanh hơn nhiều: cổ phiếu PNJ rơi từ 63.100 đồng phiên 2/7 xuống 30.750 đồng phiên 24/7, mất khoảng 51% trong ba tuần với nhiều phiên giảm sàn liên tiếp. Đến ngày 20/8, Công an tỉnh Thanh Hóa công bố kết quả điều tra ban đầu: hơn 28.000 viên kim cương nhập lậu không đi vào hệ thống bán lẻ của PNJ, doanh nghiệp có đầy đủ hồ sơ nhập khẩu, hành vi vi phạm thuộc về cá nhân.CafeF Cổ phiếu tăng trần ngay sau đó, với hai phiên 21/8 và 24/8 lần lượt tăng 6,97% và 6,89%.VnExpress
Ban lãnh đạo PNJ đã trấn an ngay trong lúc thị trường hoang mang. Ngày 3/7, Chủ tịch HĐQT PNJ Cao Thị Ngọc Dung cho biết công ty sẵn sàng hỗ trợ khách hàng kiểm định lại kim cương đã mua.Tuổi Trẻ Ngày 16/7, hội đồng quản trị thông qua chủ trương thuê tổ chức quốc tế đánh giá độc lập quy trình kinh doanh kim cương và kiểm toán thuế năm 2025.CafeF Chi phí của chuỗi động tác này lại rơi đúng vào nửa cuối năm.
Cuộc họp bất thường tháng 10 thực chất bàn chuyện gì
PNJ sẽ tổ chức đại hội đồng cổ đông bất thường trong tháng 10 để trình cổ đông điều chỉnh kế hoạch kinh doanh năm 2026.Vietstock Kế hoạch năm được đại hội thường niên thông qua trước đó đặt mục tiêu doanh thu 48.660 tỷ đồng và lợi nhuận sau thuế gần 3.409 tỷ đồng.Thời báo Tài chính Việt Nam
Với 1.185 tỷ đồng lợi nhuận sau sáu tháng, PNJ mới đi được khoảng 35% chặng đường lợi nhuận, trong khi doanh thu đã đạt gần 53% mục tiêu. Độ lệch này là hình dạng của khoản dự phòng, và là lý do đại hội bất thường phải triệu tập sớm.
Chi tiết đáng chú ý hơn với cổ đông là một ngày cụ thể: 25/8, ngày chốt danh sách cổ đông có quyền dự họp.Vietstock Ai mua cổ phiếu PNJ từ sau ngày đó vẫn nắm đầy đủ rủi ro và cơ hội của doanh nghiệp, nhưng không có ghế trong phòng họp quyết định kế hoạch năm, điều mà bản thân nghị quyết không nói rõ và dễ bị nhà đầu tư cá nhân bỏ qua nhất.
Cơ cấu cổ đông lớn cũng xoay một vòng trong đúng hai tháng đó. Tháng 7, ba nhóm quỹ ngoại rời ghế cổ đông lớn, gồm Dragon Capital, T. Rowe Price và VinaCapital.CafeF Chiều ngược lại xuất hiện trong tháng 8: nhóm quỹ do Sprucegrove Investment Management đại diện mua ròng và vượt ngưỡng 5% trước ngày 14/8, trở thành cổ đông lớn nước ngoài mới.Dân Trí Cùng lúc, Tổng Giám đốc PNJ Phan Quốc Công hoàn tất mua 1 triệu cổ phiếu trước ngày đó, nâng tỷ lệ sở hữu trực tiếp từ 0 lên 0,2%.Vietstock Cả hai giao dịch đều hoàn tất trước ngày chốt danh sách 25/8, nghĩa là những người mua vào lúc thị trường còn chưa chắc chắn về kết luận điều tra chính là những người có tên trong danh sách dự họp tháng 10. Đây là hệ quả tự nhiên của cơ chế chốt quyền, nhưng cho thấy rõ ai đang có tiếng nói trong quyết định điều chỉnh kế hoạch sắp tới.
Phần rủi ro chưa được gỡ
Kết quả điều tra ngày 20/8 chỉ khép lại vụ kim cương, một hồ sơ khác vẫn đang mở. Trong kết luận thanh tra hoạt động kinh doanh vàng công bố đầu tháng 8, Thanh tra Chính phủ chuyển sang Bộ Công an thông tin về sáu doanh nghiệp kê khai không đúng thuế và lợi nhuận còn lại, trong đó có PNJ, với số tiền tạm tính gần 94 tỷ đồng cho cả nhóm.Tuổi Trẻ Đây là thông tin chuyển cho cơ quan điều tra xem xét, chưa phải kết luận riêng về PNJ.
Rủi ro thứ hai mang tính kế toán thuần túy: khoản dự phòng 865 tỷ đồng được lập trên ước tính giá trị thu hồi của kim cương đã mua lại. Nếu giá kim cương tiếp tục giảm hoặc làn sóng bán lại kéo dài sang quý 3, con số này có thể phải trích thêm. Ngược lại, nếu giá phục hồi và làn sóng dừng, phần dự phòng dư có thể được hoàn nhập thành khoản hỗ trợ lợi nhuận. Báo cáo quý 3 là nơi duy nhất trả lời được câu hỏi này.
Thị trường đang định giá lại lần nữa
Phiên 3/9, cổ phiếu PNJ giảm 5,46% xuống 39.800 đồng với khối lượng khớp lệnh 8,08 triệu đơn vị. Mức giá này cao hơn khoảng 29% so với đáy 30.750 đồng ngày 24/7, nhưng thấp hơn khoảng 37% so với đỉnh 63.100 đồng ngày 2/7.
Phiên giảm này không hoàn toàn thuộc về câu chuyện riêng của PNJ: cùng phiên, VN-Index giảm 4,4 điểm và khối ngoại bán ròng hơn 1.562 tỷ đồng trên cả ba sàn, tập trung ở nhóm vốn hóa lớn.Nhân Dân Áp lực bán chung, chốt lời sau nhịp hồi từ đáy tháng 7, và tâm lý chờ kế hoạch điều chỉnh đều là cách giải thích cùng tồn tại, và dữ liệu hiện có chưa đủ để tách riêng phần nào lớn hơn.
Điều đáng theo dõi
Năng lực bán hàng không phải phần đang bị tổn thương ở PNJ: doanh thu vẫn tăng gần 50% sau sáu tháng, bằng chứng rõ nhất cho thấy nhu cầu tiêu dùng trang sức không sụp đổ. Phần bị tổn thương là bảng cân đối, cụ thể là khoản dự phòng đã trích và phần có thể phải trích thêm nếu tình huống xấu hơn. Đây là ranh giới cần phân biệt rõ: một doanh nghiệp gặp vấn đề bán hàng khác hoàn toàn với một doanh nghiệp phải trả giá kế toán cho một cú sốc niềm tin.
Ba mốc phía trước sẽ quyết định phần lớn câu chuyện: nghị quyết đại hội bất thường tháng 10 cho biết ban điều hành tự đánh giá nửa cuối năm ở mức nào, báo cáo tài chính quý 3 cho biết khoản dự phòng 865 tỷ đồng là đủ, thiếu hay dư, và tiến triển hồ sơ thuế chuyển sang Bộ Công an quyết định phần rủi ro pháp lý còn lại có khép được hay không.
Chừng nào ba mốc đó chưa xuất hiện, mặt bằng giá hiện tại của PNJ vẫn đang phản ánh một ước tính chi phí, chứ chưa phải một con số đã chốt.