Ngày 16/7, Ngân hàng Trung ương Hàn Quốc nâng lãi suất cơ bản từ 2,50% lên 2,75%, lần tăng đầu tiên kể từ tháng 1/2023. Cả bảy thành viên Hội đồng Chính sách Tiền tệ cùng bỏ phiếu ủng hộ. Đây không phải phản ứng tức thời với một phiên giá dầu hay một nhịp biến động của cổ phiếu, mà là kết quả của một phép tính đã thay đổi: lạm phát còn dai dẳng, tỷ giá vẫn nhạy cảm, trong khi xuất khẩu bán dẫn tạo cho nền kinh tế một khoảng đệm để chịu chi phí vốn cao hơn.Bank of Korea
Bức tranh lớn cho thấy Hàn Quốc đang đứng ở giao điểm của hai lực. Là nước nhập khẩu năng lượng, nước này dễ bị giá dầu và đồng won yếu đẩy chi phí vào nền kinh tế. Nhưng cũng chính ngành chip, với doanh thu xuất khẩu tăng mạnh, giúp nhà điều hành không phải lựa chọn giữa chống lạm phát và bảo vệ tăng trưởng theo cách quyết liệt như trong một nền kinh tế suy yếu. Luận điểm của bài viết là: bán dẫn không phải nguyên nhân khiến lãi suất tăng, nhưng là bộ đệm khiến việc tăng lãi suất khả thi hơn.
Một lần tăng lãi suất có ý nghĩa gì
Quyết định 16/7 đáng chú ý vì nó khép lại hơn ba năm Hàn Quốc không tăng lãi suất. Thông cáo cho biết CPI tháng 6 tăng 3,2% so với cùng kỳ, còn lạm phát cơ bản ở 2,5%. Ngân hàng Trung ương Hàn Quốc đánh giá chi phí cao và tỷ giá vẫn có thể duy trì áp lực giá, đồng thời giữ dự báo lạm phát cả năm gần 2,7%.Bank of Korea
Thông cáo xác nhận một hành động đã diễn ra, còn bước đi tiếp theo vẫn phụ thuộc vào lạm phát, tỷ giá, tăng trưởng và ổn định tài chính. Điều thị trường cần định giá lại là ngưỡng chịu đựng thấp hơn của nhà điều hành với lạm phát nhập khẩu.
Dầu đi vào lạm phát qua nhiều lớp
Trong sáu phiên từ 10/7 đến 16/7, dầu Brent tăng từ 76,01 USD lên 85,53 USD mỗi thùng, tương đương 12,5%. Dữ liệu nội bộ cho thấy mức tăng này đủ lớn để thị trường phải chú ý đến rủi ro năng lượng, nhất là với một nền kinh tế nhập khẩu dầu như Hàn Quốc. Tuy nhiên, chính sách tiền tệ không chạy theo từng phiên hàng hóa; ngân hàng trung ương nhìn vào triển vọng giá trong nhiều tháng.
Đường truyền bắt đầu từ hóa đơn nhập khẩu. Dầu đắt làm giá xăng và chi phí vận tải tăng, rồi lan sang giá hàng hóa và dịch vụ. Khi doanh nghiệp điều chỉnh giá bán và kỳ vọng giá cả kéo dài, lạm phát khó đưa về mục tiêu hơn nhiều so với một cú tăng dầu đơn lẻ.
Điểm cần phân biệt là quan hệ thời gian và quan hệ nhân quả. Giá dầu tăng trong tuần là dấu hiệu rủi ro năng lượng chưa biến mất, chứ không chứng minh riêng dầu đã quyết định cuộc họp ngày 16/7. Bằng chứng trực tiếp hơn nằm ở thông cáo: nhà điều hành nêu lạm phát, chi phí cao và tỷ giá như những biến số còn gây áp lực. Vì vậy, dầu là một phần của chuỗi truyền dẫn, không phải toàn bộ câu chuyện.Bank of Korea
Đồng won hồi phục chưa đồng nghĩa rủi ro đã qua
Tỷ giá là lớp khuếch đại thứ hai. Từ 1/7 đến 15/7, tỷ giá USD/KRW giảm từ 1.558,54 xuống 1.491,75 won đổi một USD, nghĩa là đồng won mạnh lên khoảng 4,3% theo dữ liệu nội bộ. Đồng nội tệ mạnh hơn giúp hạ chi phí quy đổi của dầu, khí đốt và nguyên liệu nhập khẩu. Đây là một lực giảm áp cho lạm phát, nhưng chỉ là ảnh chụp tại một thời điểm.
Tỷ giá Hàn Quốc còn phụ thuộc vào USD, kỳ vọng chính sách của Fed, giá năng lượng và dòng vốn quốc tế. Tăng lãi suất có thể hỗ trợ đồng won qua chênh lệch lợi suất, nhưng thông cáo vẫn đánh giá biến động tỷ giá ở mức cao. Vì vậy, nhịp hồi của won chưa khép lại áp lực nhập khẩu lạm phát.Bank of Korea
Với nhà đầu tư, biểu đồ tỷ giá quan trọng không chỉ ở chiều đi xuống. Nếu USD/KRW quay đầu tăng trong lúc dầu vẫn cao, hóa đơn năng lượng bằng won sẽ phình ra trở lại và làm luận điểm thắt chặt mạnh hơn. Ngược lại, một đồng won ổn định sẽ cho phép thị trường đánh giá quyết định 16/7 như bước điều chỉnh phòng ngừa thay vì tín hiệu phải chống lạm phát khẩn cấp.
Bán dẫn tạo bộ đệm, không thay thế lý do chống lạm phát
Thông thường, nâng lãi suất khi tăng trưởng yếu là lựa chọn khó vì chi phí vay cao hơn có thể làm tiêu dùng và đầu tư chậm lại. Hàn Quốc đang có một bộ đệm đáng kể từ khu vực xuất khẩu. Tháng 6, xuất khẩu của nước này đạt 102,25 tỷ USD, tăng 70,9% so với cùng kỳ; riêng xuất khẩu bán dẫn đạt 44,82 tỷ USD và gần gấp ba lần cùng kỳ. Yonhap cũng cho biết Ngân hàng Trung ương Hàn Quốc nhìn nhận tăng trưởng năm nay có thể cao hơn đáng kể dự báo 2,6% đưa ra hồi tháng 5.Yonhap
Nhìn vào con số, đây là khác biệt giữa một nền kinh tế có động lực xuất khẩu và một nền kinh tế chỉ dựa vào cầu nội địa. Lợi nhuận, đầu tư và đơn hàng ở chuỗi bán dẫn có thể hấp thụ một phần tác động của chi phí vốn cao hơn. Chip không khiến lạm phát cao; nó chỉ làm cái giá tăng trưởng của việc kiềm chế lạm phát thấp hơn.
Bất động sản tại Seoul, nợ hộ gia đình và dòng vốn nước ngoài cũng nằm trong đánh giá ổn định tài chính. Dầu, tỷ giá và bán dẫn là các mảnh ghép quan trọng, không phải công thức duy nhất cho quyết định chính sách.Bank of Korea
Lợi suất và định giá cổ phiếu sẽ kể phần tiếp theo
Trước cuộc họp, lợi suất trái phiếu chính phủ Hàn Quốc kỳ hạn ba năm ở 3,865%, còn lợi suất trái phiếu doanh nghiệp xếp hạng AA- cùng kỳ hạn là 4,561% ngày 15/7. Các mức này cho thấy thị trường đã tích lũy kỳ vọng thắt chặt trước khi quyết định được công bố. Phản ứng quan trọng sau đó là liệu lợi suất ngắn hạn còn đi lên, và đường lợi suất nghiêng về kịch bản lạm phát dai dẳng hay tăng trưởng chậm lại.E-Daily
Cổ phiếu không có một đáp án đơn giản. KOSPI đóng cửa ngày 15/7 ở 7.284,41 điểm, tăng 6,24% trong phiên, rồi dữ liệu nội bộ ghi nhận chỉ số giảm 5,9% trong phiên 16/7. Không có cơ sở để gán toàn bộ biến động này cho lãi suất. Lo ngại về đầu tư trí tuệ nhân tạo, hoạt động bán ròng của khối ngoại, chốt lời sau phiên tăng mạnh và biến động riêng của cổ phiếu bán dẫn đều là những lời giải thích khả dĩ.Yonhap
Khi lợi suất cao hơn, giá trị hiện tại của lợi nhuận tương lai giảm xuống. Nhóm tăng trưởng thường nhạy hơn vì phần lớn định giá dựa trên lợi nhuận ở xa. Lợi nhuận chip tăng đủ nhanh có thể bù một phần áp lực tỷ lệ chiết khấu.
Tín hiệu hữu ích cho nhà đầu tư Việt Nam
Quyết định của Hàn Quốc không phải chỉ báo để sao chép trực tiếp sang VN-Index vì hai thị trường có cấu trúc nhà đầu tư, định giá và động lực lợi nhuận khác nhau. Giá trị của sự kiện nằm ở chuỗi biến số khu vực: dầu cao, nội tệ yếu và lợi suất tăng cùng gây áp lực lên tài sản rủi ro; xuất khẩu mạnh có thể giảm bớt, nhưng không xóa bỏ, áp lực đó.
Luận điểm cần theo dõi trong các phiên tới là mức độ phối hợp của chuỗi này. Lợi suất Hàn Quốc tăng tiếp cùng USD/KRW tăng và cổ phiếu bán dẫn suy yếu sẽ nghiêng về kịch bản chi phí vốn lấn át tăng trưởng. Nếu đồng won ổn định trong khi số liệu xuất khẩu và lợi nhuận chip giữ đà, thị trường có cơ sở để xem lần tăng 16/7 là bước phòng ngừa có thể hấp thụ được. Các dữ liệu lạm phát tiếp theo, diễn biến dầu Brent và tín hiệu từ Fed sẽ trả lời liệu đây là một lần điều chỉnh đơn lẻ hay mở đầu cho giai đoạn thắt chặt kéo dài hơn.