VN-Index khép lại phiên 13/7 tại 1.800,54 điểm, giảm 27,80 điểm, tương đương 1,52%. Khối lượng giao dịch đạt 849.625.055 cổ phiếu, cao hơn 45,2% so với phiên 10/7; toàn thị trường có 55 mã tăng và 289 mã giảm. Những con số này dễ tạo ra một kết luận hấp dẫn: tiền bắt đáy đã vào khi chỉ số về vùng tâm lý 1.800 điểm. Nhưng để một vùng giá được gọi là đáy, điều cần thấy không chỉ là tiền xuất hiện mà là bên mua có giữ được giá trước lượng bán hay không.
Nói đơn giản thì thanh khoản giống số lượt trao tay trên một con dốc. Người mua và người bán luôn cùng có mặt trong mọi giao dịch khớp lệnh. Vì thế, khối lượng lớn chỉ cho biết cuộc trao tay đang diễn ra mạnh; nó chưa tự nói được ai là người chủ động quyết định mức giá. Luận điểm của bài này là phiên 13/7 cho thấy hoạt động giao dịch lớn trong bối cảnh bên bán còn chiếm ưu thế, chưa đủ bằng chứng để coi đó là xác nhận lực bắt đáy.
Khối lượng lớn không tự nói lên lực cầu mạnh
Hãy hình dung người nắm cổ phiếu đang lần lượt hạ giá chào bán để thoát hàng. Người mua có thể chờ sẵn ở các mức thấp hơn và nhận hết lượng chào bán đó. Giao dịch khi ấy vẫn rất lớn, nhưng mức giá đi xuống cho thấy người bán mới là bên phải nhượng bộ ít hơn và đang dẫn dắt diễn biến.
Trường hợp đáng tin hơn cho một nhịp hấp thụ là lượng bán tiếp tục ra nhưng giá không còn lập đáy mới. Khi người bán đưa thêm cổ phiếu ra thị trường mà mức thấp không kéo dài, bên mua mới đang thể hiện khả năng hấp thụ nguồn cung. Với F0, câu hỏi đúng là tiền đó có đủ sức thay đổi mặt bằng giá hay chưa.
Trong buổi sáng 13/7, giá trị khớp lệnh trên HoSE gần 8.010 tỷ đồng, tăng 68% và là mức cao nhất trong 20 phiên sáng. Cùng lúc, giá suy yếu dần; 177 cổ phiếu giảm hơn 1% chiếm 78,7% giá trị khớp lệnh của sàn. VnEconomy Tổ hợp này nghiêng về việc tiền đang trao tay trong các mã mất giá, thay vì một lực mua đủ rộng để kéo giá lên.
Điều đó không có nghĩa bên mua đã biến mất. Mọi cổ phiếu được bán đều phải có người nhận. Tuy nhiên, lực mua nhận hàng và lực mua giành lại quyền giữ giá là hai trạng thái khác nhau. Phiên 13/7 mới cho thấy trạng thái thứ nhất rõ hơn, nên việc gắn nhãn “thanh khoản xác nhận đáy” sẽ đi trước dữ liệu.
Độ rộng cho biết áp lực bán lan đến đâu
VN-Index là chỉ số vốn hóa, vì vậy một nhóm cổ phiếu lớn có thể làm chỉ số biến động mạnh hơn phần còn lại của bảng điện. Độ rộng thị trường là phép kiểm tra bổ sung: có bao nhiêu mã đang tăng, có bao nhiêu mã đang giảm, và xu hướng ấy cải thiện hay xấu đi theo thời gian. Nếu chỉ số đứng gần một mốc tròn nhưng phần đông cổ phiếu vẫn đỏ, trải nghiệm của đa số danh mục có thể rất khác cảm giác mà con số chỉ số tạo ra.
Lúc 9 giờ 30 phút, HoSE có 56 mã tăng và 166 mã giảm. Đến 10 giờ 30 phút, số mã giảm tăng lên 236 trong khi số mã tăng là 53; khi kết thúc buổi sáng, tương quan là 53 mã tăng và 255 mã giảm. VnEconomy Thanh khoản đi lên cùng độ rộng xấu dần là chi tiết đáng lưu ý, bởi nó cho thấy áp lực không chỉ tập trung vào vài cổ phiếu đơn lẻ.
Rổ VN30 cũng chưa tạo được lực đỡ lan tỏa trong buổi sáng, với 3 mã tăng và 27 mã giảm; trong đó 20 mã giảm trên 1%. VnEconomy Đến cuối ngày, 289 mã giảm so với 55 mã tăng, tức phía giảm nhiều hơn khoảng 5,3 lần. Con số này không dự báo chắc chắn phiên kế tiếp, nhưng nó đặt giới hạn cho một cách đọc quá lạc quan về vùng 1.800 điểm.
Độ rộng cũng giúp tránh một sai lầm phổ biến: cho rằng chỉ số ngừng giảm là đồng nghĩa thị trường đã khỏe. Một vài mã vốn hóa lớn có thể giảm tốc, trong khi nhiều mã nhỏ và vừa vẫn tiếp tục mất giá. Khi đó, nhịp hồi của chỉ số có thể có ý nghĩa kỹ thuật, nhưng chưa phải bằng chứng sức khỏe được phục hồi cho phần lớn danh mục.
1.800 điểm là vùng giao dịch, chưa phải phán quyết
Cuối buổi sáng, VN-Index ở 1.801,51 điểm, giảm 26,83 điểm. VnEconomy Đóng cửa, chỉ số là 1.800,54 điểm. Mặt bằng giá cuối ngày không cao hơn đáng kể so với buổi sáng, dù cả ngày đã có 849.625.055 cổ phiếu được giao dịch.
Diễn biến ấy hợp lý nhất khi được gọi là một vùng giao dịch lớn quanh 1.800 điểm. Nó cho biết nhiều nhà đầu tư đã sẵn sàng đổi chủ ở khu vực giá này, nhưng chưa giải đáp liệu lượng cổ phiếu yếu đã được hấp thụ hết hay chưa. Các cách giải thích khác vẫn có thể cùng tồn tại: người bán tạm ngừng hạ giá, giao dịch ngắn hạn, hoạt động đóng vị thế bán hoặc lực mua đầu tư thực sự. Dữ liệu một phiên chưa đủ để tách chính xác phần đóng góp của từng khả năng.
Vì vậy, mốc tròn không phải lời hứa. Nó thường thu hút sự chú ý và có thể tập trung lệnh chờ mua, nhưng chỉ sự ổn định của giá khi nguồn cung quay lại mới kiểm chứng được chất lượng vùng hỗ trợ. Đọc thị trường theo cách này giúp nhà đầu tư mới không biến một nhịp khớp lệnh lớn thành một câu chuyện chắc chắn về đảo chiều.
Phiên tiếp theo nên quan sát điều gì?
Tín hiệu đầu tiên là phản ứng của giá sau một nhịp hồi. Một cú hồi có chất lượng không nhất thiết phải tăng thật nhanh; quan trọng hơn là phần tăng có được giữ lại khi lệnh bán xuất hiện trở lại hay không. Nếu nhiều nhịp xanh nhanh chóng bị xóa và các mã tiếp tục lập đáy mới, người bán vẫn đang tận dụng các mức giá cao hơn để thoát hàng.
Tín hiệu thứ hai là độ rộng. Số mã giảm cần thu hẹp trước khi một nhịp hồi của VN-Index trở thành thông tin có ý nghĩa với phần đông tài khoản. Một chỉ số trở lại trên 1.800 điểm nhờ vài mã lớn sẽ khác hẳn với việc nhiều nhóm cổ phiếu đồng thời ngừng giảm. Sự khác nhau này có thể không nổi bật trên tiêu đề thị trường, nhưng lại quyết định trải nghiệm thực tế của danh mục.
Cuối cùng là vị trí của thanh khoản. Khối lượng lớn mang ý nghĩa tích cực hơn nếu nó xuất hiện tại các cổ phiếu giữ được tham chiếu hoặc tăng giá sau khi chịu áp lực bán. Ngược lại, khi phần lớn giá trị vẫn khớp ở các mã giảm sâu, thanh khoản chủ yếu phản ánh nhu cầu chuyển giao rủi ro. Ba dấu hiệu này cần đi cùng nhau: giá giữ được, độ rộng bớt xấu và tiền không còn tập trung chủ yếu ở phía mất giá.
Kết luận hiện tại không phải là dự báo VN-Index sẽ đi theo một hướng nhất định trong phiên 14/7. Bằng chứng chưa đủ để kết luận vùng 1.800 điểm đã tạo đáy; khung đọc phù hợp hơn là chờ xác nhận bằng khả năng giữ giá sau nhịp hồi, độ rộng cải thiện và sự dịch chuyển của thanh khoản. Với F0, điều đáng nhớ là thanh khoản lớn là một câu hỏi cần giải mã, không phải câu trả lời sẵn có.