Ngày 14/7, thị trường Mỹ sẽ phải đọc hai thông điệp nối tiếp nhau: số liệu CPI tháng 6 lúc 8 giờ 30 sáng theo giờ miền Đông, rồi phần điều trần về chính sách tiền tệ của ông Kevin Warsh, Chủ tịch Hội đồng Thống đốc Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed), trước Ủy ban Dịch vụ Tài chính Hạ viện. Bản tin đầu cho biết giá tiêu dùng đã thay đổi thế nào; phần sau cho biết Fed coi thay đổi đó là xu hướng hay chỉ là nhiễu ngắn hạn. Lịch công bố của Cục Thống kê Lao động Mỹ (BLS) xác định thời điểm ra số liệu là 14/7, còn Hạ viện Mỹ đã lên lịch phiên điều trần vào 10 giờ sáng cùng ngày.House Financial Services
CPI toàn phần giảm chỉ là điều kiện cần. Kỳ vọng Fed bớt cứng rắn chỉ có nền tảng khi CPI cơ bản cùng dịu và lời giải thích xác nhận áp lực giá giảm trên diện rộng.
Hai thước đo, hai câu chuyện
Dự báo được Kiplinger công bố ngày 10/7 cho rằng CPI toàn phần tháng 6 có thể giảm 0,1% so với tháng trước nhưng vẫn tăng 3,9% so với cùng kỳ. Trong khi đó, CPI cơ bản, đã loại thực phẩm và năng lượng, được dự báo tăng 0,3% theo tháng và 2,9% theo năm.Kiplinger Với người mới đầu tư, khác biệt này cần được hiểu đúng: CPI toàn phần phản ánh cả những nhóm giá biến động mạnh; CPI cơ bản giúp quan sát phần áp lực giá bền hơn.
Giá xăng có thể kéo chỉ số toàn phần đi xuống trong một tháng mà chưa nói nhiều về giá dịch vụ, nhà ở hay các hàng hóa ngoài năng lượng. Vì vậy, một tiêu đề “CPI giảm” chưa đủ để kết luận lạm phát đã quay về quỹ đạo mong muốn. Nếu CPI cơ bản vẫn tăng đúng hoặc cao hơn 0,3%, thị trường có lý do xem con số toàn phần là một tín hiệu hẹp hơn là sự thay đổi dứt khoát của bức tranh giá cả.
Các mức 0,1%, 3,9%, 0,3% và 2,9% chỉ là điểm tham chiếu trước công bố. Chênh lệch giữa thực tế và dự báo, đặc biệt ở CPI cơ bản, thường quan trọng hơn dấu âm hay dương của chỉ số toàn phần.
Lời điều trần là bộ lọc thứ hai
Cùng ngày, phiên điều trần của ông Warsh cho thị trường thêm một lớp thông tin. BLS trả lời điều gì đã xảy ra với giá tiêu dùng trong tháng 6; Chủ tịch Fed có thể làm rõ cách cơ quan này đánh giá độ rộng của áp lực giá và bằng chứng cần có trước khi chính sách thay đổi. Vì thế, cùng một bản CPI có thể dẫn đến các cách đọc khác nhau.
Biên bản cuộc họp tháng 6 mà Fed công bố ngày 8/7 cho thấy toàn bộ thành viên đã nhất trí giữ nguyên lãi suất trong cuộc họp đó. Tuy nhiên, các đánh giá về mức lãi suất phù hợp vào cuối năm không đồng nhất: có thành viên nghiêng về vùng hiện tại hoặc thấp hơn, trong khi nhóm khác cho rằng mức phù hợp phải cao hơn. Biên bản cũng ghi nhận mục tiêu lạm phát dài hạn 2%.Federal Reserve
Nhánh cứng rắn: khi phần lõi chưa dịu
Kịch bản cứng rắn hơn xuất hiện nếu CPI toàn phần hạ chủ yếu vì năng lượng, trong khi CPI cơ bản bằng hoặc cao hơn dự báo. Khi đó, thị trường sẽ theo dõi xem ông Warsh có nhấn mạnh áp lực giá còn lan rộng, rủi ro lạm phát nghiêng lên hay nhu cầu cần thêm dữ liệu trước khi thay đổi chính sách hay không. Đây là điều kiện, không phải dự báo rằng Fed chắc chắn tăng lãi suất.
Tín hiệu phản ứng nên được xem đầu tiên là lợi suất trái phiếu Kho bạc Mỹ kỳ hạn hai năm, bởi nó nhạy với kỳ vọng về lãi suất chính sách hơn kỳ hạn dài. Ngày 10/7, lợi suất hai năm là 4,21%, thấp hơn lợi suất mười năm 4,56%.US Treasury Nếu lợi suất hai năm tăng rõ hơn sau dữ liệu, điều đó thường cho thấy thị trường đang định giá khả năng lãi suất duy trì cao lâu hơn hoặc một nhịp tăng bổ sung.
Đồng USD là tín hiệu xác nhận hữu ích, không phải bằng chứng độc lập. DXY đóng cửa ngày 10/7 ở 100,64 điểm. Một nhịp đi lên đồng thời của DXY và lợi suất hai năm sẽ nhất quán hơn với cách đọc cứng rắn. Nếu chỉ một thị trường biến động, cần chờ thêm bối cảnh thay vì kết luận rằng Fed đã đổi hướng.
Với cổ phiếu, lãi suất cao hơn làm tỷ lệ chiết khấu của lợi nhuận tương lai cao hơn. Các doanh nghiệp có phần lớn kỳ vọng lợi nhuận nằm ở nhiều năm sau thường nhạy cảm hơn, nhưng phản ứng thực tế còn phụ thuộc kết quả kinh doanh và định giá sẵn có. Với trái phiếu lãi suất cố định, lợi suất thị trường tăng thường gây áp lực lên giá, đặc biệt với công cụ có kỳ hạn bình quân dài hơn.
Nhánh ôn hòa: cần sự đồng thuận của dữ liệu và thông điệp
Kịch bản ôn hòa không chỉ cần CPI toàn phần âm. CPI cơ bản phải thấp hơn dự báo, đồng thời thông điệp từ phiên điều trần phải thừa nhận sự dịu đi ở phạm vi rộng hơn hoặc đặt trọng tâm lớn hơn vào tăng trưởng và việc làm. Khi hai lớp tín hiệu này cùng xuất hiện, kỳ vọng tăng lãi suất có cơ sở để hạ bớt.
Trong trường hợp đó, lợi suất hai năm có thể giảm nhanh hơn lợi suất mười năm vì thị trường điều chỉnh lại triển vọng chính sách gần hạn. DXY suy yếu cùng chiều sẽ khiến cách đọc này đáng tin hơn. Giá vàng thế giới đóng cửa ngày 10/7 ở 4.105,30 USD mỗi ounce; lãi suất và USD yếu hơn thường giảm chi phí cơ hội nắm giữ vàng, nhưng không đủ để giải thích mọi biến động của kim loại quý. Vàng còn phản ứng với nhu cầu phòng ngừa rủi ro và địa chính trị, còn lợi suất mười năm cũng bao gồm kỳ vọng tăng trưởng và phần bù kỳ hạn.
Ghép tín hiệu từ Mỹ về Việt Nam
Tác động sang Việt Nam không theo tỷ lệ một đổi một. USD mạnh hơn có thể tạo thêm áp lực lên tỷ giá; lợi suất quốc tế cao hơn có thể nâng mức sinh lời mà dòng vốn yêu cầu và tạo sức ép lên định giá tài sản. Lãi suất trong nước vẫn chịu ảnh hưởng từ thanh khoản ngân hàng, nhu cầu tín dụng và điều hành của Ngân hàng Nhà nước.
Thứ tự đọc thực dụng hơn là CPI cơ bản, lợi suất hai năm, rồi DXY. Chỉ khi ba tín hiệu cùng chỉ một hướng, kết luận mới vững hơn. Nếu CPI có vẻ dịu nhưng lợi suất và USD lại tăng, thị trường có thể đang chú ý đến chi tiết trong báo cáo hoặc thông điệp tại phiên điều trần.
Với người nắm giữ công cụ thu nhập cố định, phân biệt kỳ hạn là bước cơ bản: công cụ kỳ hạn ngắn thường ít nhạy với thay đổi lợi suất hơn công cụ kỳ hạn dài. Với cổ phiếu và vàng, thay vì nhìn màu giá đầu phiên, nên theo dõi liệu phản ứng có được duy trì sau khi cả dữ liệu lẫn lời giải thích của Fed đã xuất hiện hay không.
Kết luận của bài là một trạng thái chờ có điều kiện, không phải sự né tránh. CPI toàn phần giảm chưa đủ để Fed hạ giọng. Luận điểm này chỉ thay đổi khi CPI cơ bản thấp hơn kỳ vọng và thông điệp từ Fed xác nhận áp lực giá đang dịu trên phạm vi rộng; nếu không, lợi suất hai năm và DXY sẽ là hai thước đo đáng theo dõi để kiểm tra cách thị trường định giá phần còn lại của câu chuyện.