57.000 việc làm mới là con số đủ để kéo thị trường phản ứng ngay trong đêm. Nhưng nếu dừng ở headline đó, nhà đầu tư rất dễ đi quá nhanh tới kết luận rằng Fed sắp mềm giọng, USD phải yếu và tài sản rủi ro sẽ được thở. Báo cáo tháng 6 của Mỹ không đơn giản như vậy, vì ngay cạnh số việc làm yếu lại là tỷ lệ thất nghiệp đứng ở 4,2%, mức chưa cho thấy thị trường lao động đang gãy hẳn.BLS
Báo cáo việc làm của Mỹ giống một chiếc bảng đồng hồ có nhiều kim, không phải một con số duy nhất. Kim tuyển dụng đang chậm lại rất rõ, nhưng kim thất nghiệp chưa chuyển sang vùng báo động vì số người còn được tính là tham gia lực lượng lao động đã giảm xuống.
Điều headline không nói hết
Theo BLS, kinh tế Mỹ chỉ tạo thêm 57.000 việc làm phi nông nghiệp trong tháng 6. Tỷ lệ tham gia lực lượng lao động giảm 0,3 điểm phần trăm xuống 61,5%, còn tỷ lệ có việc làm trên dân số giảm 0,2 điểm phần trăm xuống 59,0%.BLS Khi tỷ lệ tham gia đi xuống, tỷ lệ thất nghiệp có thể trông "đẹp" hơn thực tế vì ít người còn nằm trong mẫu đang đi tìm việc.
Reuters Connect, qua bài đăng lại trên The Daily Record, cho biết khoảng 720.000 người đã rời lực lượng lao động trong tháng. Con số này không nói rằng kinh tế Mỹ đã rơi vào suy thoái. Nó chỉ nhắc nhà đầu tư rằng mức thất nghiệp 4,2% không thể đọc tách rời khỏi phần nền của báo cáo.Daily Record
Điều đáng chú ý hơn nằm ở phần điều chỉnh số liệu. BLS hạ số việc làm tháng 4 từ 179.000 xuống 148.000 và tháng 5 từ 172.000 xuống 129.000, tức hai tháng trước bị điều chỉnh giảm tổng cộng 74.000 việc làm.BLS Với Fed, đây không chỉ là một tháng yếu đi. Nó còn cho thấy bức tranh quý II có thể đã bớt khỏe hơn so với những gì thị trường tưởng vài tuần trước.
Yếu hơn, nhưng chưa phải gãy đồng loạt
Một báo cáo yếu chưa tự động đồng nghĩa suy thoái đang ở ngay trước cửa. Trong tháng 6, việc làm ở dịch vụ chuyên môn và kinh doanh vẫn tăng 36.000, trợ giúp xã hội tăng 25.000 và y tế tăng 22.000. Điểm giảm mạnh nhất nằm ở lưu trú và giải trí, nơi việc làm giảm 61.000 do tuyển dụng mùa vụ yếu hơn thông lệ.BLS
Điều này quan trọng với F0 vì nó giúp tách hai khái niệm thường bị trộn vào nhau: "thị trường lao động bớt nóng" và "thị trường lao động đổ vỡ". Báo cáo hiện tại nghiêng nhiều hơn về vế thứ nhất: tuyển dụng chậm lại, nhưng chưa xuất hiện một cú gãy đồng loạt ở mọi ngành.
Nếu chỉ nhìn 57.000 việc làm mới, bạn sẽ dễ nghiêng sang kịch bản Fed phải đổi nhịp nhanh. Nếu chỉ nhìn 4,2% thất nghiệp, bạn lại có thể nghĩ nền kinh tế Mỹ vẫn ổn. Cách đọc cẩn trọng hơn là ghép cả hai mảnh lại với tỷ lệ tham gia lao động 61,5%. Khi ghép như vậy, bức tranh hợp lý nhất là kinh tế Mỹ đang hạ nhiệt dần, nhưng Fed vẫn cần thêm xác nhận trước khi mềm giọng rõ rệt.
Thị trường đang định giá lại điều gì
Phản ứng rõ nhất sau báo cáo không phải ở lời nói của Fed, mà ở cách thị trường giảm bớt nỗi sợ về một đợt tăng lãi suất ngay trong tháng 7. Theo Business Insider, xác suất Fed giữ nguyên lãi suất tại cuộc họp tháng 7 đã tăng lên 82% từ 68% trước báo cáo. Xác suất Fed giữ nguyên lãi suất cho cả năm cũng tăng lên 25% từ 16%.Business Insider
Nói đơn giản thì thị trường đã lùi lại một bước khỏi kịch bản "Fed phải cứng thêm ngay". Nhưng lùi một bước không đồng nghĩa quay đầu cả chu kỳ. Xác suất giữ nguyên lãi suất tăng chỉ cho thấy nhà đầu tư bớt sợ một cú nâng lãi suất ngắn hạn, chứ chưa đủ để gọi đây là một bước ngoặt chính sách.
Chỗ này rất dễ bị hiểu nhầm. USD yếu đi và vàng bật lên mới là phản ứng cấp một của thị trường với dữ liệu yếu hơn kỳ vọng. Để câu chuyện đi xa hơn, thị trường còn cần CPI và lợi suất ngắn hạn cùng xác nhận.
Tín hiệu nào đang truyền sang Việt Nam
DB nội bộ cho thấy chỉ số DXY giảm 0,53% trong phiên 3/7 xuống 100,80. Vàng thế giới tăng 2,27% trong phiên 2/7 lên 4.122,76 USD/ounce, rồi tăng tiếp 1,16% trong phiên 3/7 lên 4.170,51 USD/ounce. Đây là phản ứng quen thuộc khi nhà đầu tư cho rằng áp lực lãi suất thực ở Mỹ bớt căng trong ngắn hạn.
Tuy nhiên, tín hiệu toàn cầu không đi thẳng vào danh mục của nhà đầu tư Việt theo một đường đơn giản như vậy. USD/VND trong DB nội bộ vẫn ở 26.297,50 ngày 3/7, gần như không đổi nhiều so với phiên trước. VN-Index cũng đóng cửa ngày 3/7 ở 1.862,08 điểm, giảm 0,23%, cho thấy tâm lý trong nước vẫn phải đọc cùng thanh khoản, tỷ giá và mức định giá đã tích lũy trước đó.
Đây là chỗ F0 thường mắc sai lầm. Thấy vàng tăng là nghĩ cổ phiếu phải giảm, hoặc thấy USD yếu là nghĩ chứng khoán Việt sẽ tự động được hỗ trợ. Thực tế, Việt Nam có hấp thụ được tín hiệu đó hay không còn phụ thuộc vào tỷ giá nội địa, dòng tiền trong nước và mức định giá đã đi trước bao nhiêu.
Ba nhánh cần theo dõi trong tuần này
Nhánh đầu tiên là lợi suất trái phiếu Mỹ kỳ hạn ngắn, đặc biệt kỳ hạn 2 năm. Nếu lợi suất tiếp tục đi xuống sau vài phiên nữa, thị trường sẽ tự tin hơn rằng báo cáo việc làm lần này thực sự làm giảm áp lực tăng lãi suất. Khi đó, USD thường có thêm áp lực điều chỉnh và vàng có cơ hội giữ mặt bằng cao hơn.
Nhánh thứ hai là CPI Mỹ sắp công bố ngày 14/7. Business Insider lưu ý đây mới là mảnh ghép quyết định xem Fed có thể mềm giọng đến đâu.Business Insider Nếu lao động yếu đi nhưng lạm phát vẫn cứng, Fed vẫn có lý do để giữ giọng thận trọng thay vì xoay nhanh.
Nhánh thứ ba là phản ứng của USD/VND và VN-Index trong vài phiên đầu tuần. Nếu DXY yếu mà USD/VND không hạ tương ứng, tín hiệu hỗ trợ cho tài sản rủi ro tại Việt Nam sẽ bị giới hạn. Nếu vàng tăng nhưng chứng khoán không giảm sâu thêm, đó lại là dấu hiệu thị trường nội địa đang đọc báo cáo việc làm theo hướng "bớt áp lực lãi suất" thay vì "kinh tế Mỹ sắp xấu nhanh".
Kết luận: Giảm áp lực, chưa đủ xác nhận đổi hướng
Kết luận thận trọng nhưng mạch lạc nhất lúc này là báo cáo việc làm Mỹ tháng 6 đã làm giảm bớt áp lực tăng lãi suất trong ngắn hạn, nhưng chưa đủ để xác nhận Fed đổi hướng chính sách. Tuyển dụng yếu đi là thật, các số điều chỉnh giảm là thật, nhưng thất nghiệp chưa bật lên mạnh và lạm phát vẫn còn là bài kiểm tra kế tiếp.
Với F0, câu hỏi đúng không phải "báo cáo này tốt hay xấu" mà là nhánh nào đang được thị trường xác nhận. Ba tín hiệu đáng theo dõi trong tuần tới là lợi suất 2 năm của Mỹ, CPI ngày 14/7 và phản ứng của USD/VND cùng VN-Index trước giờ mở cửa mỗi phiên. Nếu cả ba cùng đi theo một hướng, câu chuyện Fed sẽ rõ hơn. Nếu không, đây vẫn chỉ là một cú thở phào ngắn hạn.