Căng thẳng Trung Đông không tự động biến mọi tài sản thành nơi trú ẩn. Trước giờ Việt Nam mở cửa ngày 29/6, dầu nhích lên nhưng vàng chưa bật mạnh, trong khi hợp đồng tương lai chứng khoán Mỹ cũng chỉ tăng nhẹ. Tín hiệu đó cho thấy thị trường đang định giá rủi ro nguồn cung năng lượng rõ hơn là định giá một cơn hoảng loạn lan rộng.MarketWatch
Với nhà đầu tư mới, đây là chỗ rất dễ đọc sai. Nhiều người quen với công thức đơn giản: hễ có chiến sự thì vàng phải tăng mạnh. Nhưng nhìn vào số đóng cửa gần nhất, Brent ngày 26/6 ở 72,50 USD/thùng, còn vàng thế giới ở 4.052,38 USD/ounce, tức dầu đang được trả thêm phí rủi ro rõ hơn vàng.
Dầu và vàng đang trả lời hai câu hỏi khác nhau
Bạn có thể hiểu đơn giản thế này: dầu và vàng cùng phản ứng với địa chính trị, nhưng chúng phản ứng qua hai đường dây khác nhau. Dầu phản ứng trước hết với câu hỏi rất vật lý: nguồn cung có bị gián đoạn không, chi phí vận chuyển có tăng không, và rủi ro quanh vùng Vịnh có buộc người mua phải trả giá bảo hiểm cao hơn không. Chỉ cần những câu hỏi đó chưa được trả lời dứt khoát, giá dầu đã có lý do để nhích lên.
Vàng thì khác. Vàng không chỉ là nơi trú ẩn mà còn là tài sản bị chi phối mạnh bởi USD và lãi suất. Nếu dầu tăng vì rủi ro năng lượng, thị trường cũng sẽ nghĩ tới khả năng lạm phát khó hạ nhanh. Khi kỳ vọng đó xuất hiện, Fed có thể bị nhìn nhận là phải giữ lãi suất cao lâu hơn, kéo USD mạnh lên và làm vàng mất bớt lực nâng.
Đây là lý do nhà đầu tư không nên gom tất cả vào một khung đọc “chiến sự bằng vàng”. Trong nhiều phiên, dầu có thể đi trước vì nó phản ánh trực tiếp chi phí của nền kinh tế thật. Vàng chỉ bật mạnh khi nỗi sợ chuyển từ câu chuyện nguồn cung sang câu chuyện hệ thống.
USD vẫn là lực cản mà người mới hay bỏ qua
Muốn đọc vàng đúng, đừng chỉ nhìn chiến sự. Hãy nhìn thêm USD. DXY đóng cửa ngày 26/6 ở 101,53 điểm, cao hơn mức 100,84 điểm ngày 22/6. USD/VND cùng ngày ở 26.316 đồng/USD, chỉ thấp nhẹ so với 26.337,5 đồng/USD của ngày 25/6. Nói đơn giản thì đồng bạc xanh chưa hề phát tín hiệu yếu đi rõ rệt để vàng có một lực đỡ sạch.
Khi USD mạnh lên, người mua vàng bằng các đồng tiền khác phải trả chi phí cao hơn. Vì vậy, ngay cả khi tin tức Trung Đông làm nhu cầu phòng thủ tăng lên, vàng vẫn có thể phản ứng kém hơn kỳ vọng nếu USD đi ngược chiều. Nếu dầu nhích lên mà DXY cũng nhích lên, vàng rất dễ bị kẹp giữa hai lực trái chiều đó.
Với nhà đầu tư cá nhân ở Việt Nam, bài học ở đây là phải nhìn chuỗi liên kết. Chiến sự tác động tới dầu. Dầu tác động tới kỳ vọng lạm phát. Kỳ vọng lạm phát tác động tới lãi suất và USD. Đến cuối cùng, vàng phản ứng với cả chuỗi đó chứ không chỉ với tiêu đề nóng trên bản tin.
Vàng SJC là câu chuyện khác với vàng thế giới
Một sai lầm phổ biến khác là dùng vàng SJC như chiếc nhiệt kế duy nhất để đo mức độ sợ hãi của thế giới. Sáng 27/6, giá bán vàng miếng SJC được ghi nhận ở 148,5 triệu đồng/lượng, còn giá mua vào ở 145,5 triệu đồng/lượng.Thanh Niên Dữ liệu nội bộ của Investify cũng ghi nhận đúng vùng giá bán này trong ngày 27/6.
Nhưng SJC không chỉ phản ánh vàng quốc tế. Giá trong nước còn chịu tác động của cung cầu vật chất, tâm lý nắm giữ vàng, độ rộng chênh lệch mua bán và mức chênh với thế giới. Cũng trong sáng 27/6, giá vàng thế giới quy đổi thấp hơn giá trong nước khoảng 19 triệu đồng/lượng.CafeF Khoảng chênh lớn như vậy đủ để SJC đi một nhịp khác hẳn vàng quốc tế.
Vì thế, nếu bạn thấy SJC tăng mạnh hơn vàng thế giới, đừng vội kết luận thị trường toàn cầu đang hoảng loạn. Có khi điều đang tăng là nhu cầu nắm giữ vàng vật chất trong nước. Ngược lại, nếu vàng thế giới đi ngang mà SJC vẫn neo cao, câu chuyện có thể nằm ở cung cầu nội địa hơn là ở một cú sốc mới trên thị trường quốc tế.
Cổ phiếu dầu khí cũng không tăng theo một công thức
Khi thấy dầu tăng, phản xạ phổ biến tiếp theo là nghĩ nhóm dầu khí sẽ đồng loạt hưởng lợi. Thực tế không đơn giản như vậy. Cổ phiếu dịch vụ khoan, vận tải, lọc hóa dầu và phân phối xăng dầu không nhận cùng một mức lợi ích từ giá dầu. Mỗi mô hình kinh doanh chịu tác động ở một đoạn khác nhau của chuỗi giá trị.
Điều đáng chú ý là giá cổ phiếu cũng không đi thẳng theo Brent. PVD đóng cửa ngày 26/6 ở 31.600 đồng/cp, thấp hơn mức 35.050 đồng/cp của ngày 1/4. GAS ở 77.000 đồng/cp, cũng thấp hơn vùng 80.700 đồng/cp của ngày 1/4. Trong cùng giai đoạn, Brent đã đi một vòng khá lớn: từ 101,16 USD/thùng ngày 1/4 lên 112,10 USD/thùng ngày 18/5 rồi lùi về 72,50 USD/thùng vào ngày 26/6.
Nói cách khác, một nhịp xanh đầu phiên của cổ phiếu dầu khí chưa đủ để khẳng định thị trường đang đặt cược vào chu kỳ lợi nhuận mới. Giá dầu tăng trong vài giờ vì tin tức khác với việc giá dầu neo cao đủ lâu để doanh nghiệp thật sự cải thiện doanh thu và biên lợi nhuận.
Ba tín hiệu nên nhìn trước khi đọc thành xu hướng
Tín hiệu đầu tiên là Brent có giữ được vùng 72,50 USD/thùng hay không. Nếu dầu chỉ nhích lên ngắn rồi nhanh chóng quay xuống dưới vùng đóng cửa ngày 26/6, thị trường đang phát tín hiệu rằng rủi ro nguồn cung chưa đủ lớn. Khi đó, nhịp tăng của dầu sẽ mang nhiều tính phòng thủ ngắn hạn hơn là mở đầu cho một chu kỳ mới.
Tín hiệu thứ hai là vàng thế giới có vượt rõ vùng 4.052,38 USD/ounce hay không. Nếu vàng chỉ lình xình quanh vùng này trong khi dầu nhích lên, bức tranh vẫn nghiêng về câu chuyện năng lượng chứ chưa phải câu chuyện trú ẩn toàn diện. Với F0, đây là điểm giúp tránh việc mua vàng chỉ vì thấy tiêu đề chiến sự xuất hiện dày hơn trên mạng xã hội.
Tín hiệu thứ ba là USD. Nếu DXY tiếp tục mạnh thêm trong khi USD/VND không hạ nhiệt, vàng sẽ còn bị giữ lại bởi chính kênh tỷ giá và lãi suất. Ngược lại, nếu USD dịu xuống trong lúc dầu vẫn giữ nhịp hồi, vàng mới có cơ hội phản ứng rõ ràng hơn. Nói cách khác, chìa khóa không nằm ở một tài sản đơn lẻ mà nằm ở việc ba tín hiệu dầu, vàng và USD có cùng hướng hay không.
Kết luận ngắn gọn là thị trường lúc này đang trả tiền cho rủi ro nguồn cung dầu rõ hơn là trả tiền cho một cơn sợ hãi hệ thống. Luận điểm đó chưa bị đảo chiều chừng nào Brent chỉ nhích lên, vàng chưa bứt rõ khỏi vùng 4.052,38 USD/ounce và USD còn giữ sức mạnh tương đối. Điều đáng theo dõi trong phiên 29/6 không phải là một cú phản xạ mua vàng, mà là thời điểm rủi ro năng lượng có lan sang USD, vàng và khẩu vị rủi ro rộng hơn hay không.