Chốt phiên 23/6 tại Mỹ, Nasdaq giảm 2,21% xuống 25.587,04 điểm, S&P 500 giảm 1,44%, còn Dow Jones chỉ giảm 0,09%. Điều đáng chú ý là cú giảm này không trải đều trên cả thị trường, mà dồn vào đúng nhóm đang được trả giá cao nhất nhờ câu chuyện trí tuệ nhân tạo.Reuters
Bạn có thể hiểu đơn giản thế này: khi một chủ đề tăng trưởng quá nóng, thị trường sẵn sàng trả tiền trước cho kỳ vọng. Đến một thời điểm, câu hỏi không còn là “công nghệ có còn tăng không”, mà là “doanh thu tương lai có đủ lớn để thanh toán hóa đơn đầu tư hiện tại hay chưa”. Phiên giảm ngày 23/6 cho thấy Phố Wall đã bắt đầu chuyển sang cách đặt câu hỏi thứ hai.
Cú giảm này khác gì một nhịp chốt lời
Nếu chỉ nhìn bề mặt, nhiều người sẽ gọi đây là một phiên chốt lời sau giai đoạn tăng nóng. Cách đọc đó không sai hoàn toàn, vì MarketWatch lưu ý rằng đến hết phiên 23/6, nhóm công nghệ thông tin trong S&P 500 vẫn tăng 16,6% từ đầu năm, còn quỹ ETF bán dẫn SOXX vẫn tăng 100,4%. Nói cách khác, nền tăng trước đó đủ lớn để tạo ra áp lực chốt lời tự nhiên khi tâm lý thị trường chùng xuống.MarketWatch
Nhưng nếu chỉ dừng ở chữ “chốt lời”, bạn sẽ bỏ qua phần quan trọng hơn của câu chuyện. Reuters ghi nhận chỉ số bán dẫn Philadelphia giảm 7,9%, mạnh hơn hẳn mức giảm của S&P 500 và cũng sâu hơn nhiều so với phần còn lại của công nghệ. Điều đó cho thấy tiền không rút ra một cách ngẫu nhiên, mà đang rời khỏi mắt xích gắn chặt nhất với kỳ vọng chi tiêu cho trung tâm dữ liệu, bộ nhớ và hạ tầng phục vụ trí tuệ nhân tạo.Reuters
Điểm đáng nhớ với F0 là thế này: chốt lời thường chỉ nói rằng giá đã tăng nhiều và nhà đầu tư muốn khóa bớt thành quả. Định giá lại sâu hơn lại là câu chuyện khác, vì nó xuất hiện khi thị trường bắt đầu nghi ngờ liệu lợi nhuận tương lai có thật sự bắt kịp mức định giá đang treo trên cổ phiếu hay không. Phiên 23/6 chưa đủ để kết luận một chu kỳ xấu đã bắt đầu, nhưng nó đủ để báo hiệu rằng thị trường không còn dễ dãi với mọi mắt xích của câu chuyện trí tuệ nhân tạo.
Vì sao bán dẫn bị bán trước
Trong làn sóng trí tuệ nhân tạo, bán dẫn là nơi mọi kỳ vọng trở nên hữu hình nhất. Mô hình lớn cần trung tâm dữ liệu, trung tâm dữ liệu cần chip xử lý, bộ nhớ tốc độ cao, điện, làm mát và mạng kết nối. Vì vậy, khi nhà đầu tư tin rằng chi tiêu cho trí tuệ nhân tạo sẽ còn đi lên, họ thường chấp nhận trả mức định giá rất cao cho doanh nghiệp bán dẫn.
Chiều ngược lại cũng diễn ra rất nhanh. Chỉ cần xuất hiện nghi ngờ rằng kế hoạch mở rộng công suất đang chạy nhanh hơn lợi ích kinh tế thật, nhóm bán dẫn sẽ bị bán trước các nhóm khác. Reuters mô tả lo ngại của thị trường tập trung vào việc tiền đổ vào hạ tầng trí tuệ nhân tạo đang tăng quá nhanh, trong khi một phần chi tiêu đó dựa vào nợ và dựa trên giả định doanh thu tương lai sẽ đủ lớn để hấp thụ toàn bộ hóa đơn hôm nay.Reuters
Nhìn vào từng cổ phiếu, bức tranh còn rõ hơn. Nvidia giảm 4,1%, còn Intel, Marvell Technology và AMD giảm trong vùng 5,8% đến 9,4%; riêng Micron và SanDisk cùng mất khoảng 13%. AP ghi nhận mức giảm của Micron là 13,2%, nằm trong nhóm bị bán mạnh nhất phiên.ReutersAP
Micron trở thành phép thử gần nhất
Micron không đại diện cho toàn bộ ngành bán dẫn, nhưng lại đứng ở vị trí rất nhạy trong chuỗi giá trị. Bộ nhớ DRAM, NAND và đặc biệt là HBM là phần không thể thiếu trong trung tâm dữ liệu phục vụ trí tuệ nhân tạo. Vì vậy, khi thị trường muốn kiểm tra xem nhu cầu thật đã kịp theo giá cổ phiếu hay chưa, Micron trở thành một điểm quan sát rất gần với dòng doanh thu đang hình thành.
Theo Micron, công ty sẽ công bố kết quả quý tài khóa thứ ba sau giờ giao dịch ngày 24/6 theo giờ Mỹ, với cuộc gọi nhà đầu tư diễn ra lúc 2:30 chiều giờ Mountain, tức 4:30 chiều giờ miền Đông Mỹ. Chi tiết này quan trọng vì nó đặt báo cáo của Micron ngay sát sau phiên bán tháo, khiến thị trường xem đây như bài kiểm tra gần nhất cho phần doanh thu của chuỗi trí tuệ nhân tạo.Micron IRMicron IR
Cần nói rõ một điểm để tránh suy diễn quá đà. Việc Micron giảm mạnh không tự nó chứng minh rằng cơn sốt trí tuệ nhân tạo đã kết thúc, cũng không đủ để kết luận mọi doanh nghiệp bán dẫn đều đang bị định giá sai. Điều thị trường đang làm lúc này là kiểm tra xem đơn hàng có còn khỏe, biên lợi nhuận có giữ được và ban lãnh đạo có còn đủ tự tin để duy trì triển vọng hay không.
Nếu báo cáo của Micron cho thấy nhu cầu bộ nhớ cho máy chủ trí tuệ nhân tạo vẫn tốt, phần lo ngại hiện nay có thể được hấp thụ như một nhịp điều chỉnh sau tăng nóng. Ngược lại, nếu tồn kho tăng lên, khách hàng thận trọng hơn hoặc hướng dẫn lợi nhuận yếu đi, cú giảm ngày 23/6 sẽ được đọc như tín hiệu mở đầu cho một lần định giá lại sâu hơn. Đây là khác biệt giữa một phiên rung lắc và một thay đổi trong cách thị trường định giá tương lai.
F0 nên nhìn vào ba tín hiệu nào
Tín hiệu đầu tiên là hướng dẫn lợi nhuận của chính các doanh nghiệp bán dẫn. Giá cổ phiếu có thể biến động rất mạnh trong một phiên, nhưng thứ giữ được niềm tin dài hơn vẫn là khả năng duy trì doanh thu và biên lợi nhuận. Nếu nhiều doanh nghiệp cùng lúc hạ kỳ vọng, thị trường sẽ hiểu rằng vấn đề không còn nằm ở tâm lý ngắn hạn nữa.
Tín hiệu thứ hai là sức chi trả của các khách hàng lớn đang xây trung tâm dữ liệu. Bạn có thể hiểu đơn giản đây là bài toán ví tiền: nếu các tập đoàn điện toán đám mây tiếp tục tăng đầu tư và vẫn tạo ra đủ dòng tiền vận hành, câu chuyện tăng trưởng còn nền. Nếu chi tiêu vốn phình ra nhanh hơn lợi ích kinh tế đo được, nhà đầu tư sẽ đòi một mức chiết khấu cao hơn cho cả chuỗi bán dẫn.
Tín hiệu thứ ba là độ rộng của áp lực bán. Nếu chỉ vài mã tăng nóng bị chốt lời, đó thường là một đợt làm nguội ngắn hạn. Nhưng khi áp lực lan từ bộ nhớ sang bộ xử lý, thiết bị mạng, trung tâm dữ liệu và phần mềm liên quan, thông điệp sẽ lớn hơn: thị trường đang giảm mức tin tưởng vào toàn bộ nhịp tăng dựa trên trí tuệ nhân tạo.
Người mua quỹ và ETF nên mang bài học gì về nhà
Với nhà đầu tư Việt tiếp cận thị trường Mỹ qua quỹ hoặc ETF, bài học ở đây không phải là đoán đáy Nasdaq trong một hai phiên. Điều quan trọng hơn là hiểu rủi ro tập trung theo chủ đề. Khi một rổ quỹ nắm tỷ trọng lớn ở các cổ phiếu bán dẫn và hạ tầng công nghệ, nó không chỉ hưởng lợi mạnh khi câu chuyện được tin tưởng, mà cũng biến động mạnh hơn khi thị trường bắt đầu soi lại tính bền của câu chuyện đó.
Luận điểm hợp lý nhất lúc này là Phố Wall chưa rời bỏ trí tuệ nhân tạo, nhưng đã bước sang giai đoạn đòi xem hóa đơn. Cú giảm ngày 23/6 phù hợp hơn với một bài test về doanh thu thật, sức chi trả và tốc độ mở rộng công suất, chứ chưa đủ bằng chứng để gọi đó là sự đổ vỡ của cả chủ đề. Những tín hiệu đáng theo dõi trong vài phiên tới là báo cáo của Micron, hướng dẫn lợi nhuận của các doanh nghiệp cùng chuỗi và cách thị trường phản ứng với bất kỳ dấu hiệu nào cho thấy chi tiêu đang đi nhanh hơn lợi ích kinh tế thực tế.