Vietnam Airlines vừa công bố lãi sau thuế hợp nhất Q1/2026 đạt 4.514 tỷ đồng, doanh thu trên 37.500 tỷ, tăng gần 30% so với cùng kỳ.Vietstock Nhìn vào con số đó, không có gì đặc biệt đáng lo. Nhưng chỉ sáu tuần sau khi báo cáo Q1 được chốt, lãnh đạo cao nhất của hãng nhận lương chỉ bằng một nửa: Chủ tịch HĐQT cắt 50%, các Phó Tổng Giám đốc cắt 40%, trưởng phòng cắt 30%.CafeF
Hai dữ liệu này không mâu thuẫn nhau. Giữa chúng là một cú sốc chi phí đã xảy ra sau ngày 31/3, và nhà đầu tư HVN cần đọc đúng bức tranh này trước khi đặt quyết định cho nửa cuối năm.
Cú sốc xảy ra sau khi VNA chốt sổ Q1
Khi Vietnam Airlines chốt sổ Q1 ngày 31/3, giá dầu Brent đang ở mức khoảng 90,54 USD/thùng. Đến phiên 15/5, Brent đóng cửa ở 107,47 USD/thùng, tăng khoảng 18,7% chỉ trong sáu tuần. Tính từ giữa tháng 1/2026 khi Brent còn ở 63,76 USD/thùng, mức tăng lên đến 69% trong vòng 90 phiên giao dịch, chủ yếu do căng thẳng quanh eo biển Hormuz chưa được giải tỏa.
Điều đáng chú ý là nhiên liệu Jet A1, sản phẩm chưng cất gần với dầu hỏa, thường biến động với biên độ mạnh hơn Brent do chênh lệch chi phí lọc dầu. Tại diễn đàn “Giải pháp nào kích cầu hàng không – du lịch trong tình hình mới” sáng 15/5, ông Đinh Văn Tuấn, Phó Tổng Giám đốc Tổng Công ty Hàng không Việt Nam (HVN) kiêm Chủ tịch HĐQT Pacific Airlines, phát biểu rằng giá Jet A1 hiện ở vùng 160 USD/thùng, cao hơn mức kế hoạch đầu năm khoảng 70 đến 80 USD/thùng.Thanh Niên
Khoảng chênh lệch 70 đến 80 USD đó chính là trọng tâm của phép tính chi phí phía sau.
Phép tính nhiên liệu: mỗi đô-la vượt kế hoạch, 300 tỷ đồng chi phí phát sinh
Theo VNA, mỗi 1 USD/thùng tăng thêm so với mức kế hoạch sẽ phát sinh khoảng 300 tỷ đồng chi phí nhiên liệu trong cả năm.CafeBiz Với mức giá Jet A1 hiện tại cao hơn kế hoạch khoảng 70 đến 80 USD/thùng, nếu duy trì cả năm, chi phí nhiên liệu phát sinh thêm sẽ nằm trong dải từ 11.000 đến 27.000 tỷ đồng, tùy thuộc mức giá thực tế.
Nhiên liệu chiếm từ 30 đến 40% tổng chi phí khai thác của hãng bay. Với cấu trúc chi phí đó, biến động giá dầu tác động lên VNA mạnh hơn hầu hết các doanh nghiệp khác trên sàn. Cùng một cú tăng Brent, HVN phản ứng ngược chiều và với biên độ tương đối còn lớn hơn cả nhóm cổ phiếu dầu khí.
Lãi Q1 4.514 tỷ đủ để trả chi phí phát sinh nếu Brent nhanh chóng hạ về vùng kế hoạch. Nhưng nếu Jet A1 duy trì quanh 160 USD/thùng trong ba quý còn lại, khoản lợi nhuận Q1 đó sẽ không đủ bù phần chi phí tăng thêm.
Ba kịch bản, một biến số
Lỗ lũy kế của VNA tính đến 31/3 là 22.303 tỷ đồng. Tại diễn đàn ngày 15/5, ông Tuấn phát biểu: nếu giữ nguyên sản lượng khai thác như kế hoạch trong bối cảnh giá nhiên liệu hiện tại, lỗ lũy kế có thể lên đến khoảng 30.000 tỷ đồng trong năm 2026.CafeBiz Khoảng chênh lệch 7.700 tỷ giữa hai mốc 22.303 và 30.000 là phần VNA dự báo sẽ lỗ thêm trong ba quý còn lại nếu kịch bản xấu kéo dài.
Ba nhánh phía trước phân biệt nhau bằng đúng một biến số: giá dầu Brent từ nay đến hết Q4.
Kịch bản 1: Hormuz tiếp tục căng, Brent duy trì trên 100 USD đến hết 2026. Jet A1 quanh 160 USD/thùng kéo dài kéo theo chi phí phát sinh tiệm cận cận trên dải ước tính. Lãi Q1 4.514 tỷ không đủ bù chi phí tích lũy Q2 đến Q4. VNA chuyển sang lỗ ròng cả năm, lỗ lũy kế phình tới vùng 28.000 đến 30.000 tỷ. Vốn chủ sở hữu quay lại vùng âm, tái tạo kịch bản từng xảy ra sau đại dịch và buộc Quốc hội phải thông qua gói hỗ trợ riêng năm 2024.
Kịch bản 2: Iran đàm phán, Brent hạ về 85 đến 90 USD trong tháng 6 đến 7. Jet A1 giảm về vùng 110 đến 130 USD/thùng, vẫn cao hơn kế hoạch khoảng 30 đến 50 USD. Chi phí phát sinh cả năm rơi vào giữa dải. VNA có thể duy trì lãi mỏng nhờ Q1 đã chốt 4.514 tỷ và mùa cao điểm hè kéo theo doanh thu tăng. Lỗ lũy kế giảm chậm, lộ trình xóa lỗ kéo dài sang 2027 đến 2028. HVN không phá vỡ bảng cân đối nhưng cũng chưa phục hồi rõ ràng.
Kịch bản 3: VNA cắt giảm sản lượng, tái cơ cấu mạng bay trong tháng 6 đến 7. Đây là nhánh lãnh đạo VNA đang để ngỏ. Cắt lương 50% chỉ là biện pháp hỗ trợ ngắn hạn; quyết định lớn hơn nằm ở lịch bay và đội tàu bay. Nếu VNA giảm chuyến trên các đường bay có biên lợi nhuận âm và lùi kế hoạch tăng tải mùa hè, chi phí nhiên liệu giảm theo tỷ lệ thuận với sản lượng, nhưng doanh thu cũng giảm tương ứng. Đây là kịch bản “cầm máu” thay vì “chữa dứt”: tránh được kịch bản 1 nhưng không quay về kịch bản 2.
Trên đường giá, HVN đã điều chỉnh từ vùng 22.800 đến 23.100 đồng giữa tháng 4 xuống 21.350 đồng phiên 15/5, tương ứng mức giảm khoảng 7% trong sáu tuần. Vốn hóa hiện ở khoảng 66.400 tỷ đồng. Đà giảm này song song với cú tăng của Brent nhưng chưa định giá đầy đủ kịch bản 1.
Tín hiệu nào phân biệt ba kịch bản
Câu hỏi thực tế không phải “nên mua hay bán HVN”, mà là “đang ở kịch bản nào”. Ba tín hiệu có thể phân biệt rõ trong vòng 4 đến 6 tuần tới:
Tín hiệu thứ nhất là diễn biến Hormuz. Nếu căng thẳng leo thang thêm trong nửa cuối tháng 5, kịch bản 1 trở thành mặc định. Ngược lại, nếu có tín hiệu đàm phán Iran hạ nhiệt, kịch bản 2 mở ra cơ hội phục hồi.
Tín hiệu thứ hai là thông báo điều chỉnh lịch bay VNA tháng 6 đến 7. Nếu hãng công bố cắt giảm chuyến hoặc tạm dừng đường bay có biên lợi nhuận thấp, đó là dấu hiệu kịch bản 3 đang được kích hoạt, đồng thời cho thấy lãnh đạo VNA tin Brent sẽ duy trì ở mức cao.
Tín hiệu thứ ba là ngưỡng Brent 100 USD. Brent đóng cửa dưới 100 USD trong ba phiên liên tiếp là tín hiệu sớm cho kịch bản 2. Ngược lại, Brent bền vững trên 110 USD xác nhận kịch bản 1.
Nhìn vào con số: HVN là đặt cược vào một biến số
Điều đáng chú ý trong bức tranh này là tính nhạy cảm bất đối xứng của HVN. Nhóm cổ phiếu dầu khí hưởng lợi khi Brent tăng, còn HVN chịu áp lực ngược chiều và với biên độ tương đối lớn hơn. Đây là đặc điểm cấu trúc, không phải sự kiện nhất thời.
Lãi Q1 4.514 tỷ đặt nền tốt, nhưng con số đó đã là quá khứ. Biến số quyết định nửa cuối 2026 là Brent: hạ về dưới 90 USD hay duy trì trên 100 USD? Kịch bản nào thành hiện thực sẽ quyết định lỗ lũy kế cuối năm nằm ở đâu trong dải 22.000 đến 30.000 tỷ đồng.
Báo cáo Q2 dự kiến công bố cuối tháng 7 sẽ là điểm xác nhận đầu tiên. Nhưng ba tín hiệu dẫn dắt, diễn biến Hormuz, lịch bay tháng 6 đến 7, và Brent quanh ngưỡng 100 USD, sẽ định hình kịch bản sớm hơn nhiều so với ngày VNA công bố KQKD Q2.
