Phiên giao dịch 13/5/2026 kết thúc với 176 mã đóng cửa trong sắc đỏ. VN-Index giảm nhẹ 0,14% về 1.898,37 điểm, một phiên trầm lặng về mặt chỉ số nhưng ẩn chứa phân kỳ nội tại đáng chú ý.BaoMoi
Bốn cổ phiếu dầu khí lớn nhất thị trường cùng đi ngược chiều với chỉ số: GAS đóng cửa ở giá trần 81.800 đồng (+6,93%), PLX tăng 6,75% lên 40.350 đồng, PVP tăng 6,59% lên 19.400 đồng, và PVD tăng 6,44% lên 33.900 đồng. Riêng GAS khớp 6,35 triệu đơn vị, gấp hơn ba lần phiên liền trước, với dư mua giá trần còn hơn 624.000 đơn vị khi đóng cửa.BaoMoi Đi ngược lại, VHM giảm 4,81% và VRE giảm 6,91%, trở thành hai mã kéo chỉ số xuống nhiều nhất trong phiên.
Phân kỳ đó — một bên là dầu khí được mua mạnh, một bên là bất động sản chịu áp lực bán — không phải ngẫu nhiên. Nó phản ánh kỳ vọng dòng tiền đang định giá lại biên lợi nhuận nhóm năng lượng trong bối cảnh dầu Brent neo trên 100 USD, mà nguyên nhân sâu xa nằm ở eo biển Hormuz.
Brent ở đâu và Hormuz là chìa khóa
Dầu Brent đóng cửa 13/5 ở 106,62 USD/thùng, giảm nhẹ 1,06% so với phiên trước song đã hình thành xu hướng rõ ràng trong vòng bốn tuần qua. Từ đáy 90 USD vào ngày 17/4, Brent leo lên đỉnh 114 USD vào ngày 4/5 trước khi điều chỉnh về vùng hiện tại, và đã duy trì liên tục trên mức 100 USD từ ngày 21/4.
Nguyên nhân cốt lõi là eo biển Hormuz. Từ đầu tháng 4/2026, tuyến hàng hải này — vận chuyển khoảng 20% lượng dầu thô và khí hóa lỏng toàn cầu — vẫn trong tình trạng phong tỏa hai chiều: Iran kiểm soát lối ra, hải quân Mỹ phong tỏa cảng Iran.VTV Lệnh ngừng bắn được duy trì trên danh nghĩa, nhưng luồng hàng trên thực tế gần như tê liệt.
Ngày 11/5, Tổng thống Mỹ Donald Trump bác đề xuất hòa bình mới nhất của Tehran, gồm ba điều kiện: bồi thường chiến phí, công nhận chủ quyền Iran với Hormuz, và dỡ toàn bộ lệnh trừng phạt.VietGiaiTri Đến ngày 12-13/5, Tehran tiếp tục nêu điều kiện tiên quyết trước khi nối lại đàm phán hạt nhân.VietnamPlus Đây là điểm phân kỳ thực sự cho giá dầu và, kéo theo đó, cho nhóm cổ phiếu dầu khí Việt Nam.
Bốn cổ phiếu, bốn cơ chế hưởng lợi
Dù cùng tăng một chiều, bốn cổ phiếu này hưởng lợi từ Brent cao theo những kênh hoàn toàn khác nhau. Hiểu rõ điều này giúp nhận biết cổ phiếu nào hưởng lợi ngay và cổ phiếu nào cần thêm thời gian.
GAS chịu tác động từ Brent gián tiếp qua công thức giá khí. Giá bán khí cho điện và công nghiệp được neo theo tỷ lệ phần trăm giá dầu FO hoặc tham chiếu chỉ số LNG khu vực JKM. Truyền dẫn có độ trễ theo kỳ hợp đồng, nhưng khi Brent neo cao đủ lâu, biên lợi nhuận GAS mở rộng rõ rệt. Sau phiên 13/5, vốn hóa GAS đạt khoảng 197.400 tỷ đồng, trở thành mã lớn nhất trong toàn nhóm dầu khí niêm yết.
PLX hoạt động theo cơ chế “lợi nhuận tồn kho”. Giá bán lẻ xăng dầu được điều chỉnh định kỳ dựa trên giá nhập và quỹ bình ổn. Khi Brent tăng kéo dài, doanh nghiệp hưởng chênh lệch giữa tồn kho nhập với giá thấp hơn và giá bán mới cao hơn. Hiệu ứng này đảo chiều nhanh khi Brent giảm mạnh. Đợt tăng 6,75% trong phiên 13/5 với gần 11 triệu cổ phiếu khớp lệnh cho thấy dòng tiền đang định giá trước cho kỳ điều chỉnh giá bán lẻ tiếp theo có lợi cho PLX.
PVD và PVP hưởng lợi qua kênh hoạt động, không phụ thuộc trực tiếp vào biến động giá ngày phiên. Khi Brent neo cao, các chủ mỏ khu vực tăng ngân sách khoan thăm dò, đẩy giá thuê giàn và tỷ lệ sử dụng giàn lên: đây là yếu tố kích hoạt PVD. PVP hưởng lợi khi cước vận tải dầu tăng trong môi trường tuyến hàng hải bị kéo dài hoặc luồng hàng dịch chuyển. Cả hai cấu trúc này cần Brent neo cao trong nhiều quý, không phải vài tuần, để đi vào hợp đồng mới.
Ba kịch bản từ điểm bất định Iran
Từ trạng thái hiện tại, có ba hướng diễn biến có thể định hình nhóm dầu khí trong tuần tới.
Kịch bản 1: Bế tắc đàm phán kéo dài, Brent neo 100-115 USD. Đây là kịch bản đang diễn ra và là bối cảnh trực tiếp của phiên hôm nay. Nếu Mỹ tiếp tục bác điều kiện Iran và Hormuz vẫn bị phong tỏa thêm vài tuần, GAS và PLX tiếp tục có dư địa nhờ độ trễ truyền dẫn giá. Với PVD và PVP, tâm lý thị trường có thể định giá trước kỳ vọng về chu kỳ khoan mới, nhưng cần thêm dữ liệu hợp đồng để xác nhận. Tín hiệu cần theo dõi: phát ngôn chính thức của hai bên về điều kiện đàm phán và số liệu tồn kho dầu thô Mỹ hằng tuần.
Kịch bản 2: Khởi động đàm phán, Brent rút về 90-100 USD. Nếu có dấu hiệu Iran nhượng bộ điều kiện hoặc Mỹ chấp nhận khung đàm phán mới — Pakistan đang đóng vai trò trung gian — kỳ vọng nguồn cung phục hồi sẽ kéo Brent xuống. Điểm cần nhớ: cổ phiếu dầu khí thường điều chỉnh trước khi giá dầu thực tế giảm. Đây là kinh nghiệm đã thấy trong chu kỳ năm 2022, khi PLX và PVD giảm đáng kể dù Brent vẫn cao trong phần lớn thời gian. Tín hiệu cần theo dõi: bất kỳ tuyên bố nào về lịch trình đàm phán cụ thể hoặc dỡ phong tỏa một phần Hormuz.
Kịch bản 3: Hormuz phong tỏa toàn phần, chiến sự tái phát, Brent vượt 120 USD. Goldman Sachs cảnh báo Brent có thể neo trên 120 USD trong quý 3 nếu Hormuz tiếp tục bị đóng cửa thêm một tháng.OilPrice Trong kịch bản này, áp lực chi phí đầu vào lan ra toàn bộ ngành sản xuất Việt Nam: vận tải, phân bón, nhựa, điện. Nhóm dầu khí sẽ là vùng trú ẩn tương đối, không phải vùng tăng tuyệt đối, vì toàn thị trường phải chịu gánh nặng chi phí năng lượng. Tín hiệu cần theo dõi: bất kỳ leo thang quân sự nào ở Vịnh Ba Tư và mức giá năng lượng toàn cầu.
Tín hiệu nào sẽ phân giải kịch bản
Diễn biến từ đầu tháng 5 nghiêng rõ về kịch bản 1. Bế tắc là trạng thái nền, và mỗi lần Mỹ bác đề xuất Iran thì Brent lại tăng thêm 2-3 USD trong phiên kế. Phiên 13/5 với GAS lên trần là phản ứng trực tiếp với chu kỳ đó, không phải mua theo tâm lý thị trường chung.
Kịch bản 2 (đàm phán khởi động) có thể bật ra bất kỳ tuần nào nếu Pakistan đạt tiến triển trong vai trò trung gian. Kịch bản 3 (leo thang) phụ thuộc vào đánh giá chiến lược của Tehran về giới hạn leo thang, và xác suất vẫn thấp hơn so với hai kịch bản kia. Tuy nhiên, không kịch bản nào trong số này có thể loại trừ hoàn toàn.
Bức tranh lớn cho thấy nhóm dầu khí Việt Nam đang được hưởng lợi từ một cú sốc địa chính trị ở tầm toàn cầu. Khác với các chu kỳ tăng giá dầu trước, lần này tuyến cung ứng bị đứt gãy vật lý chứ không chỉ là lo ngại tâm lý. Điều đó tạo ra nền tảng vững hơn cho Brent neo cao, miễn là bế tắc còn kéo dài.
Những tín hiệu sẽ phân giải kịch bản trong 5-10 phiên tới gồm: phát biểu chính thức của hai bên về Hormuz, tiến triển qua kênh trung gian Pakistan, và số liệu tồn kho dầu thô Mỹ công bố hằng tuần. Đó là thông tin định hình quỹ đạo của nhóm này trong trung hạn, quan trọng hơn nhiều so với biến động trong từng phiên giao dịch.
