Bức tranh lớn cho thấy thị trường tài chính toàn cầu đang bước vào giai đoạn căng thẳng nhất kể từ khi xung đột Mỹ-Iran nổ ra cuối tháng 2. Chỉ còn chưa đầy 24 giờ trước khi tối hậu thư mới nhất của Tổng thống Trump hết hiệu lực, dòng tiền đang dịch chuyển mạnh mẽ và nhà đầu tư Việt Nam cần hiểu rõ bản đồ rủi ro trước phiên giao dịch sáng 7/4.
Tình hình leo thang qua đêm: ba yếu tố mới
Deadline được đặt vào 8 giờ tối ngày 7/4 giờ ET, tức khoảng 7 giờ sáng ngày 8/4 giờ Việt Nam, yêu cầu Iran mở lại eo biển Hormuz. Nếu không, Mỹ sẽ tấn công hạ tầng.CNBC
Khác với deadline trước đó (6/4) đã trôi qua mà không có hành động quân sự, lần này tình thế nguy hiểm hơn nhiều vì ba yếu tố cộng hưởng.
Thứ nhất, Iran chính thức bác bỏ đề xuất ngừng bắn tạm thời 45 ngày. Thay vào đó, Tehran đưa ra phản hồi 10 điểm đòi chấm dứt chiến tranh vĩnh viễn, bồi thường thiệt hại, và dỡ bỏ trừng phạt trước khi mở lại eo biển. Trump tuyên bố đề xuất này “không đủ tốt”.NPR
Thứ hai, ngôn ngữ của Trump leo thang lên mức cực đoan chưa từng thấy. Ông tuyên bố ngày 7/4 sẽ là “Ngày Nhà máy điện và Ngày Cầu, gộp làm một” tại Iran, và rằng “cả đất nước có thể bị xóa sổ trong một đêm”.NBC News
Thứ ba, sáng sớm ngày 7/4, tư lệnh tình báo Vệ binh Cách mạng Iran (IRGC) Majid Khademi cùng chỉ huy đặc nhiệm Quds Asghar Bagheri đã bị tiêu diệt trong cuộc không kích của Israel. Khademi là nhân vật số 2 trong IRGC, một trong số ít chỉ huy cấp cao còn sống sót. Sự kiện này đẩy khả năng Iran trả đũa lên cao.Fox News
Dầu Brent: từ 72 USD lên 110 USD trong 5 tuần
Eo biển Hormuz vận chuyển khoảng 20% lượng dầu thế giới. Kể từ khi Iran đóng eo biển vào cuối tháng 2, lưu lượng giao thông qua Hormuz đã giảm ước tính 80-95%, với khoảng 150 tàu mắc kẹt.
Giá dầu Brent đã tăng 52% kể từ khi xung đột nổ ra, từ 72,87 USD/thùng ngày 27/2 lên 110,71 USD/thùng phiên 6/4: mức cao nhất kể từ năm 2022. Riêng trong tháng 3, Brent ghi nhận mức tăng kỷ lục theo tháng kể từ khi hợp đồng Brent ra đời năm 1988.CNBC
Nếu Trump thực sự tấn công hạ tầng năng lượng Iran vào tối 7/4, Brent có thể nhanh chóng vượt 125-140 USD/thùng. Đây là mức mà CSIS ước tính trong kịch bản leo thang kéo dài.CSIS
Diesel Việt Nam tăng 93% trong 29 ngày
Tác động trực tiếp nhất đến kinh tế Việt Nam là giá nhiên liệu. Giá diesel 0,001S-V đã tăng từ 23.330 đồng/lít ngày 5/3 lên 44.980 đồng/lít ngày 3/4, tăng 93% chỉ trong 29 ngày. Tính từ cuối tháng 2 (19.570 đồng/lít ngày 26/2), mức tăng lên đến 130%.
Đây là mức tăng chưa từng có trong lịch sử giá nhiên liệu Việt Nam hiện đại. Chi phí vận tải, logistics, và toàn bộ chuỗi cung ứng đang chịu áp lực cực lớn. Với cơ cấu kinh tế phụ thuộc nặng vào sản xuất và xuất khẩu, mỗi đồng diesel tăng thêm sẽ lan tỏa vào giá thành hàng hóa trong 2-4 tuần tới.
Nghịch lý dầu khí: Brent tăng 52%, cổ phiếu lao dốc
Đây là nghịch lý lớn nhất của thị trường Việt Nam trong cuộc khủng hoảng Hormuz. Dầu Brent tăng 52%, nhưng cổ phiếu dầu khí lại chìm trong sắc đỏ phiên 6/4: PVS giảm 6,44%, BSR giảm 4,74%, PVD giảm 3,72%, PLX giảm 3,23%.
Dòng tiền đang dịch chuyển theo logic rủi ro, không theo logic cung-cầu. Nhóm downstream (PLX, BSR) chịu áp lực biên lợi nhuận co hẹp bởi giá đầu vào tăng nhanh hơn khả năng điều chỉnh giá bán lẻ do cơ chế điều hành giá xăng dầu trong nước. BSR còn đối mặt rủi ro nguồn cung khi phụ thuộc lớn vào dầu thô Trung Đông vận chuyển qua Hormuz. Khối ngoại đang chủ động thu hẹp vị thế tại Việt Nam, và RSI của nhóm dầu khí đã rơi về vùng 33-39, cho thấy áp lực bán trước đó rất lớn.
Tuy nhiên, nhóm upstream và dịch vụ (PVD, PVS) lại có triển vọng trung hạn tốt hơn nếu dầu duy trì trên 100 USD. Nhu cầu khoan và bảo dưỡng giàn tăng mạnh, PVD ghi nhận hai tổ chức đăng ký mua vào.
Hàng không, vận tải biển: áp lực từ hai phía
Nhóm hàng không nhạy cảm trực tiếp với giá Jet A1. Chi phí nhiên liệu trên mỗi ghế-km (CASK) tăng khoảng 0,4% cho mỗi 1% tăng giá nhiên liệu. VJC đóng cửa ở 163.300 đồng (tăng nhẹ 1,37% nhờ giao dịch nội bộ mua 2 triệu cổ phiếu), trong khi HVN giảm 0,69% còn 21.450 đồng. Nếu Brent vượt 120 USD và duy trì, biên lợi nhuận hàng không sẽ bị ăn mòn nghiêm trọng; VJC đã giảm 23% trong 3 tháng qua.
Cước vận tải biển tăng mạnh do phí bảo hiểm chiến tranh leo thang (từ 0,2-0,3% lên 0,5-1% giá trị tàu). Chỉ số Baltic Dirty Tanker tăng 55% sau sự kiện. Mảng tàu dầu (PVT) lẽ ra hưởng lợi từ cước tăng, nhưng tâm lý rủi ro toàn thị trường đang kéo tất cả xuống. PVGas Trading đã phải công bố sự kiện bất khả kháng (force majeure) liên quan nguồn LPG, cho thấy rủi ro chuỗi cung ứng đang phản ánh trực tiếp vào doanh nghiệp.
Vàng giảm 10% bất chấp chiến tranh
Trong khi dầu tăng mạnh, vàng thế giới lại đi ngược xu hướng truyền thống. Giá vàng đã giảm 10,1% trong 1 tháng, từ 5.158,89 USD/oz ngày 6/3 xuống 4.637,70 USD/oz ngày 6/4.
Nguyên nhân nằm ở kỳ vọng Fed giữ lãi suất cao lâu hơn do lo ngại lạm phát từ giá dầu. USD mạnh lên khiến vàng — tài sản không sinh lời — chịu áp lực. Đồng thời, dòng tiền đổ vào dầu và hàng hóa thay vì vàng khi nguyên nhân căng thẳng trực tiếp liên quan đến nguồn cung năng lượng, không phải bất ổn tài chính hệ thống.
Ba kịch bản trước phiên sáng 7/4
VN-Index đóng cửa phiên gần nhất ở 1.674,99 điểm, giảm 0,54%, đang nằm trong vùng nén giữa MA50 (1.763 điểm) và MA200 (1.666 điểm). Đây là vùng kỹ thuật thường dẫn đến phá vỡ mạnh khi có sự kiện xúc tác. Tỷ giá USD/VND giữ ổn định quanh 26.331 đồng, chưa phản ánh nhiều áp lực.
Kịch bản 1: Đàm phán tiến triển. Nếu trước deadline có tín hiệu tích cực (các nước vùng Vịnh đang làm trung gian cho thỏa thuận ngừng bắn 45 ngày), Brent có thể hạ nhiệt về 95-100 USD. VN-Index có khả năng hồi phục về vùng 1.700-1.750 điểm. Nhóm hàng không và vận tải sẽ hưởng lợi lớn nhất.CNBC
Kịch bản 2: Leo thang vừa. Trump tấn công hạ tầng Iran nhưng phạm vi giới hạn (nhà máy điện, cầu). Brent vọt lên 125-140 USD/thùng, VN-Index có nguy cơ giảm thêm 7-10% về vùng 1.550-1.600 điểm. Nhóm upstream (PVD, PVS) có thể phản ứng tích cực ngắn hạn, nhưng toàn thị trường chịu áp lực bán mạnh.
Kịch bản 3: Leo thang toàn diện. Hormuz đóng hoàn toàn kéo dài hơn 2 tháng, Brent vượt 150-160 USD. VN-Index có nguy cơ giảm sâu 15-20% từ mức hiện tại, về vùng 1.300-1.400 điểm. Đây là kịch bản khắc nghiệt nhất, đòi hỏi chiến lược phòng thủ tối đa.
Chiến lược cho nhà đầu tư
Không mua đuổi nhóm dầu khí khi RSI đã ở vùng thấp và dòng tiền bán ròng mạnh. Nghịch lý Brent tăng nhưng cổ phiếu giảm cho thấy thị trường đang đánh giá rủi ro cao hơn cơ hội.
Thận trọng với nhóm hàng không. VJC và HVN đang ở ngã ba đường: nếu Brent hạ nhiệt thì đây là nhóm hồi phục mạnh nhất; nếu Brent tiếp tục tăng thì biên lợi nhuận sẽ bị bào mòn.
Giữ tỷ trọng tiền mặt cao. Với deadline hết hạn vào sáng sớm 8/4 giờ Việt Nam, phiên sáng 7/4 vẫn chưa có câu trả lời về kịch bản nào sẽ xảy ra. Giải ngân phòng thủ, ưu tiên nhóm có dòng tiền mạnh: điện, tiện ích, bán lẻ thiết yếu.
Theo dõi phản ứng châu Á. Các thị trường châu Á sáng nay giao dịch trái chiều, với Nikkei 225 và Kospi tăng nhẹ nhờ kỳ vọng đàm phán. Đây là tín hiệu tham khảo quan trọng cho phiên sáng VN-Index.CNBC
Bài viết sử dụng dữ liệu thị trường tính đến phiên giao dịch 6/4/2026. Deadline của Trump hết hạn 7 giờ sáng ngày 8/4 giờ Việt Nam. Nhà đầu tư cần cập nhật liên tục diễn biến qua đêm trước khi ra quyết định.
