Bức tranh lớn cho thấy một cú sốc năng lượng đang lan tỏa với tốc độ hiếm thấy. Kể từ khi Iran đe dọa phong tỏa eo biển Hormuz — tuyến hàng hải vận chuyển khoảng 20% lượng dầu thô toàn cầu — một chuỗi domino đã kích hoạt, từ Kuwait cắt giảm sản lượng cho đến giá diesel Việt Nam vượt mốc kỷ lục. Dòng tiền đang dịch chuyển, và câu hỏi lúc này không còn là “giá dầu có tăng tiếp?” mà là “nền kinh tế chịu đựng được bao lâu?”
Kuwait cắt cung, Việt Nam mất nguồn dầu thô lớn nhất
Kuwait — nhà cung cấp dầu thô lớn nhất của Việt Nam — buộc phải cắt giảm sản lượng và ban bố tình trạng bất khả kháng đối với các hợp đồng bán dầu, bởi tuyến xuất khẩu duy nhất của nước này đi qua eo biển Hormuz.VietnamBiz
Việt Nam đặc biệt dễ tổn thương trong cuộc khủng hoảng này. Năm 2025, Việt Nam nhập khẩu hơn 10 triệu tấn dầu thô từ Kuwait, trị giá hơn 6 tỷ USD, chiếm tỷ trọng áp đảo trong tổng lượng dầu thô nhập khẩu.CafeF Sự phụ thuộc vào một nguồn cung tập trung từ Trung Đông khiến mỗi biến động tại Hormuz đều truyền trực tiếp vào giá năng lượng trong nước. Lần cuối cùng điều tương tự xảy ra là cuộc khủng hoảng dầu mỏ 2022, nhưng mức độ lần này nghiêm trọng hơn nhiều vì nguồn cung bị cắt vật lý, không chỉ là biến động giá trên sàn giao dịch.
Dầu Brent tăng 67% trong ba tháng, vượt 109 USD/thùng
Giá dầu Brent đã tăng từ khoảng 65 USD/thùng cuối tháng 1 lên 109 USD/thùng vào phiên ngày 02/04.Một Thế Giới Đây là tốc độ tăng dốc đứng hiếm thấy, phản ánh cú sốc nguồn cung nghiêm trọng chứ không phải chu kỳ đầu cơ thông thường.
Tại Việt Nam, hậu quả phản ánh ngay trên bảng giá bán lẻ: dầu diesel 0,001S-V đạt mức 44.980 đồng/lít (ngày 03/04), tăng 155% trong ba tháng (từ 17.660 đồng/lít đầu tháng 1/2026). Xăng E5 RON 92 ở mức 25.420 đồng/lít, tăng 28% trong một tháng. Kỳ điều hành ngày 03/04, liên Bộ Công Thương – Tài chính đã phải chi quỹ bình ổn 5.000 đồng/lít riêng cho mặt hàng diesel để hạn chế mức tăng.Thanh Niên
Quỹ bình ổn cạn kiệt, dư địa chính sách chỉ còn 15 ngày
Quỹ bình ổn giá xăng dầu đã được kích hoạt tới 9 lần chỉ trong một tháng, với tổng chi ước tính 5.300 tỷ đồng.Techz Dù Chính phủ đã tạm ứng 8.000 tỷ đồng từ ngân sách trung ương theo Nghị quyết 69, với mức chi 4.000 đồng/lít xăng và 5.000 đồng/lít dầu như hiện tại, quỹ chỉ có thể hỗ trợ thêm khoảng 15 ngày.VietnamNet
Bộ Công Thương cam kết đảm bảo nguồn cung xăng dầu đến hết tháng 4/2026.Tiền Phong Tuy nhiên, câu hỏi lớn hơn vẫn treo lơ lửng: nếu Hormuz tiếp tục bị phong tỏa và ngoại giao không đạt kết quả, Việt Nam sẽ phải đối mặt với kịch bản thiếu hụt nguồn cung thực sự — không chỉ là chuyện giá cả, mà là có đủ hàng để bán hay không.
CPI tháng 3 lập đỉnh 5 năm, giao thông tăng 12,85%
Cú sốc năng lượng đã nhanh chóng lan sang mặt bằng giá chung. CPI tháng 3/2026 tăng 4,65% so với cùng kỳ, mức cao nhất trong 5 năm.VnEconomy Trong đó, nhóm giao thông tăng tới 12,85%, đóng góp 1,28 điểm phần trăm vào CPI chung, trở thành động lực chính đẩy lạm phát.An Ninh Thủ Đô
Phân rã chi tiết cho thấy mức độ lan tỏa đáng lo ngại: giá vé máy bay tăng 23,19%, đường sắt tăng 13,92%, đường thủy tăng 6,51%, xe khách tăng 4,32%. Đây là bằng chứng rõ ràng rằng cú sốc diesel đã ngấm sâu vào toàn bộ chuỗi vận tải, và từ vận tải sẽ tiếp tục lan sang giá hàng hóa tiêu dùng trong những tuần tới.
Bản đồ tổn thương: ngành nào gánh nặng nhất?
Không phải ngành nào cũng chịu tác động như nhau. Dòng tiền đang dịch chuyển mạnh giữa các nhóm ngành, và hiểu rõ “bản đồ tổn thương” này là điều kiện tiên quyết để định vị danh mục đầu tư.
Hàng không là tuyến đầu chịu trận. Nhiên liệu Jet A1 chiếm tỷ trọng lớn nhất trong chi phí vận hành. Với giá dầu vượt 109 USD/thùng, chi phí khai thác ngành hàng không đã tăng 50-60%. Vietnam Airlines phải cắt 7 đường bay, trong khi VietJet Air đối mặt nguy cơ giảm biên lợi nhuận gộp do chi phí nhiên liệu và các đường bay mới có hệ số tải thấp.
Logistics đường bộ chịu áp lực biên mỏng. Các doanh nghiệp logistics đường bộ vốn có biên lợi nhuận gộp mỏng (6-17%). Với mức tăng diesel 155% trong ba tháng, biên lợi nhuận bị co hẹp đáng kể do không thể điều chỉnh giá cước nhanh. Giá vận tải hàng hải tăng khoảng 15%, đường thủy nội địa tăng 18%.Kinh tế Tiêu dùng
Xuất khẩu thủy sản chịu áp lực kép. Cước container đi châu Âu tăng gấp đôi lên 8.200 USD và giá thức ăn chăn nuôi tăng theo giá dầu. Biên lợi nhuận gộp chỉ 6-14%, dư địa hấp thụ rất hạn chế. Đây là nhóm mà nhà đầu tư cần theo dõi sát BCTC quý I để đánh giá mức độ xói mòn lợi nhuận thực tế.
Quý II là giai đoạn phân hóa mạnh
Theo quy luật, cú sốc nhiên liệu cần 4-8 tuần để ngấm vào bảng giá vận chuyển và chi phí sản xuất. Quý I/2026 chưa phản ánh đầy đủ tác động, nhưng quý II sẽ là lúc “hóa đơn năng lượng” thực sự đến tay doanh nghiệp.
Nhóm chịu áp lực gồm logistics đường bộ (biên co thêm 0,5-1,5 điểm phần trăm), hàng không (nguy cơ lỗ gộp ở một số đường bay quốc tế nếu không tăng giá vé), và thủy sản xuất khẩu đi thị trường xa (Mỹ, EU). Ngược lại, nhóm hưởng lợi gồm vận tải dầu và LPG quốc tế được hưởng giá cước tăng, phân bón trong nước hưởng lợi từ giá đầu vào tăng ở nước ngoài.
Bốn chỉ báo cần theo dõi
Bức tranh lớn cho thấy cuộc khủng hoảng Hormuz không chỉ là câu chuyện giá xăng. Đây là phép thử khả năng chống chịu của cả nền kinh tế trước cú sốc năng lượng có hệ thống. Bốn chỉ báo quan trọng nhà đầu tư cần theo dõi sát trong những tuần tới:
- Đàm phán ngoại giao Mỹ – Iran và khả năng mở lại Hormuz. Mọi tín hiệu hạ nhiệt sẽ kéo giá dầu giảm nhanh 10-15%.
- Mức quỹ bình ổn còn lại sau ngày 15/04. Nếu cạn kiệt, giá bán lẻ sẽ tăng đột ngột thêm 4.000-5.000 đồng/lít.
- BCTC quý I của nhóm hàng không và logistics. Đây là dữ liệu cứng đầu tiên phản ánh mức xói mòn biên lợi nhuận.
- CPI tháng 4. Nếu vượt 5%, Ngân hàng Nhà nước sẽ chịu áp lực tăng lãi suất điều hành, tạo thêm một lớp rủi ro mới cho thị trường chứng khoán.
