Điều báo cáo không nói rõ: chính sách miễn ba sắc thuế xăng dầu đồng loạt về 0 chỉ kéo dài đúng 20 ngày. Sau ngày 15/4, nếu quy trình phê duyệt gia hạn chậm dù chỉ một tuần, giá xăng RON95 có thể tăng sốc 5.000 đồng/lít chỉ từ yếu tố thuế. Đây là rủi ro mà thị trường đang bỏ qua.
Ba sắc thuế về 0: chuyện chưa từng có
Ngày 26/3/2026, Thủ tướng Phạm Minh Chính ký Quyết định 482/QĐ-TTg, lần đầu tiên trong lịch sử đưa cả ba sắc thuế đối với xăng dầu về mức 0: thuế bảo vệ môi trường 0 đồng/lít, thuế tiêu thụ đặc biệt 0%, và xăng dầu không phải kê khai nộp thuế giá trị gia tăng.Báo Chính phủ
Hiệu lực chỉ từ 24h ngày 26/3 đến hết ngày 15/4/2026. Ngay sau khi quyết định có hiệu lực, giá xăng RON95-III giảm 5.625 đồng/lít về mức 24.332 đồng/lít, E5 RON92 giảm 4.749 đồng/lít về 23.326 đồng/lít.Báo Đà Nẵng Đây là mức giảm mạnh nhất trong nhiều năm, hỗ trợ trực tiếp chi phí vận tải và logistics cho hàng triệu doanh nghiệp.
Nhìn vào cơ cấu giá, phần thuế bị cắt chiếm gần 19% giá bán lẻ trước đó. Giá cơ sở 22.332 đồng vẫn giữ nguyên, nhưng khoản thuế BVMT (2.000 đồng), thuế TTĐB (2.100 đồng) và VAT (3.568 đồng) đều được miễn hoàn toàn. Điều này có nghĩa: khi chính sách hết hiệu lực, toàn bộ khoản thuế 5.668 đồng/lít sẽ quay trở lại cùng lúc.
Deadline 15/4: rủi ro chưa được định giá
Rủi ro thực sự nằm ở chỗ chính sách này chỉ là biện pháp tạm thời. Sau ngày 15/4, nếu không có quyết định mới, thuế bảo vệ môi trường sẽ quay lại mức 2.000 đồng/lít đối với xăng và 1.000 đồng/lít đối với diesel theo Nghị quyết 109/2025/UBTVQH15.Thư viện Pháp luật Thuế tiêu thụ đặc biệt và VAT 8% cũng được áp dụng trở lại.
Nói cách khác, giá xăng RON95 có thể tăng thêm khoảng 5.000-5.600 đồng/lít chỉ từ yếu tố thuế, đưa giá bán lẻ lên vùng 29.000-30.000 đồng/lít. Và đó là chưa tính đến biến động giá dầu thế giới: dầu Brent ngày 2/4 đã lên mức 109 USD/thùng, tăng gần 34% trong một tháng do căng thẳng tại eo biển Hormuz. Sự kết hợp giữa thuế quay lại và dầu thô neo ở mức cao có thể tạo cú sốc kép lên giá nhiên liệu trong nước.
Bộ Tài chính đề xuất gia hạn, nhưng quy trình còn dài
Bộ Tài chính đã đề xuất kéo dài chính sách miễn thuế từ 16/4 đến hết 30/6/2026, giữ nguyên phạm vi: thuế BVMT 0 đồng, VAT không phải kê khai, thuế TTĐB 0%.Báo Chính phủ
Tuy nhiên, mỗi tháng gia hạn khiến ngân sách trung ương giảm thu khoảng 7.200 tỷ đồng. Nếu kéo dài 2,5 tháng (16/4 đến 30/6), tổng thiệt hại ngân sách ước tính lên đến 18.000 tỷ đồng. Đề xuất vẫn cần được Quốc hội và Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét phê duyệt, một quy trình không thể hoàn tất trong vài ngày. Đây chính là khoảng trống rủi ro mà nhà đầu tư cần lưu ý: ngay cả khi gia hạn được thông qua, vẫn có thể xảy ra tình trạng "trễ hẹn" khiến giá xăng tạm thời tăng trong 1-2 kỳ điều hành.
Quỹ bình ổn giá đã cạn kiệt
Một rủi ro khác ít được chú ý: Quỹ Bình ổn giá xăng dầu (BOG) đã gần như cạn. Số dư quỹ giảm từ khoảng 5.612 tỷ đồng cuối năm 2025 xuống còn chỉ khoảng 2.600 tỷ đồng vào ngày 19/3/2026, sau khi phải chi 3.000-5.000 đồng/lít liên tục để kiềm giá. Nói đơn giản, quỹ đã "đốt" hơn 3.000 tỷ đồng chỉ trong khoảng 3 tháng.
Để tạo dư địa, Chính phủ ban hành Quyết định 483/QĐ-TTg tạm ứng 8.000 tỷ đồng từ nguồn tăng thu ngân sách trung ương năm 2025.Báo Chính phủ Khoản tạm ứng phải hoàn trả trong vòng 12 tháng và được quản lý theo cơ chế minh bạch, kiểm toán độc lập. Nhưng ai đang chịu thiệt? Với tốc độ chi hiện tại, 8.000 tỷ chỉ đủ duy trì trong khoảng 2-3 tháng. Nếu giá dầu thế giới tiếp tục leo thang, quỹ có nguy cơ cạn kiệt lần thứ hai ngay trong quý III/2026.
Ngành nào chịu thiệt, cổ phiếu nào cần theo dõi?
Nhóm chịu thiệt nặng nếu giá xăng dầu tăng trở lại
Nhiên liệu chiếm 30-40% chi phí hoạt động của các hãng hàng không. VietJet Air (VJC, 161.100 đồng) và Vietnam Airlines (HVN, 21.600 đồng) là hai mã nhạy cảm nhất với biến động giá xăng dầu. Ngay phiên 4/4, khi dầu Brent bật lên 109 USD, VJC đã giảm 2,66% và HVN giảm 2,26%.
Nhóm vận tải biển và logistics cũng chịu áp lực trực tiếp: Gemadept (GMD, 70.700 đồng) giảm mạnh nhất với 4,46% trong phiên 4/4, tiếp theo là PV Trans (PVT, 21.150 đồng) giảm 1,86% và VOSCO (VOS, 12.500 đồng) giảm 1,19%. Các doanh nghiệp thủy sản phụ thuộc vào chi phí vận tải lạnh và nhiên liệu tàu cá cũng sẽ bị bào mòn biên lợi nhuận vốn đã mỏng.
Nhóm có thể hưởng lợi ngắn hạn
Ngược lại, Bình Sơn (BSR, 26.350 đồng) có thể hưởng lợi từ biên crack mở rộng khi giá dầu thô tăng mạnh, dù cũng chịu áp lực từ chi phí đầu vào. Petrolimex (PLX, 40.200 đồng) duy trì biên lợi nhuận ổn định nhờ cơ chế điều tiết giá, đóng vai trò trung gian phân phối hơn là gánh chịu rủi ro giá nguyên liệu.
Ba kịch bản nhà đầu tư cần chuẩn bị
Kịch bản 1: gia hạn kịp thời (xác suất cao). Chính sách miễn thuế được gia hạn trước 15/4, giá xăng dầu giữ nguyên mức thấp. Nhóm vận tải và hàng không tiếp tục được hỗ trợ. Đây là kịch bản thị trường đang kỳ vọng, nhưng "kỳ vọng" không phải "chắc chắn."
Kịch bản 2: chậm trễ 1-2 tuần. Quy trình phê duyệt kéo dài, giá xăng tạm thời tăng trở lại trong 1-2 kỳ điều hành. Nhóm vận tải có thể giảm 3-5% trong ngắn hạn trước khi hồi phục khi gia hạn được công bố.
Kịch bản 3: không gia hạn. Thuế quay lại đầy đủ, giá xăng tăng trên 5.000 đồng/lít. Kết hợp dầu Brent trên 100 USD, đây sẽ là cú sốc chi phí lớn nhất cho doanh nghiệp kể từ đầu năm. Nhóm hàng không và vận tải có thể mất thêm 8-12% giá trị.
Nhà đầu tư nên theo dõi gì?
Dù xác suất gia hạn khá cao — Chính phủ đã thể hiện quyết tâm kiểm soát giá nhiên liệu qua hàng loạt biện pháp chưa từng có tiền lệ — nhà đầu tư vẫn nên theo dõi sát ba mốc thời gian quan trọng: kết quả phê duyệt đề xuất gia hạn trước ngày 15/4, kỳ điều chỉnh giá xăng dầu đầu tiên sau 15/4, và diễn biến giá dầu Brent trong bối cảnh eo biển Hormuz vẫn căng thẳng.
Với nhóm cổ phiếu hàng không và vận tải, đây là giai đoạn cần thận trọng hơn là mạo hiểm. Rủi ro chính sách có thể chỉ kéo dài vài tuần, nhưng tác động lên biên lợi nhuận là thực và có thể đo lường được. Trong khi chờ đợi quyết định cuối cùng, việc giữ tỷ trọng vừa phải và theo dõi sát diễn biến chính sách là chiến lược hợp lý nhất.