Nhìn vào con số phiên 1/4/2026, sự phân hóa trong ngành hàng không Việt Nam hiện ra rõ nét hơn bao giờ hết. VN-Index bứt phá 1,86% lên 1.705 điểm, nhưng câu chuyện thú vị nhất không nằm ở chỉ số chung. VietJet Air (VJC) tăng gần kịch trần 6,99% lên 166.900 đồng, vốn hóa chạm mốc 98.700 tỷ đồng. Cùng lúc đó, Vietnam Airlines (HVN) chỉ tăng 3,99% lên 22.150 đồng, một mức hồi phục khiêm tốn sau ba phiên giảm liên tiếp từ vùng 22.050 xuống 21.300 đồng.
Cùng ngành, cùng hưởng lợi từ dầu hạ nhiệt, nhưng thị trường đang “bỏ phiếu” cho hai câu chuyện hoàn toàn khác nhau.
Giá dầu đảo chiều: chất xúc tác cho phiên bùng nổ
Động lực chính phiên hôm nay đến từ giá dầu Brent. Sau khi chạm đỉnh 112,57 USD/thùng ngày 27/3, Brent đã lao dốc về 107,35 USD/thùng ngày 31/3, mất gần 5% chỉ trong bốn phiên giao dịch. Nguyên nhân trực tiếp là tín hiệu đàm phán giữa Mỹ và Iran: Tổng thống Trump tuyên bố các cuộc đàm phán “rất tích cực” và hoãn tấn công cơ sở năng lượng Iran đến ngày 6/4.CNBC
Trước đó, Brent từng giảm gần 11% trong một phiên duy nhất xuống 99,94 USD vào ngày 23/3 trước khi hồi phục mạnh.CNBC Biên độ dao động cực lớn này cho thấy thị trường dầu đang bị chi phối bởi yếu tố địa chính trị nhiều hơn cung cầu cơ bản.
Điều đáng chú ý: với các hãng hàng không, chi phí nhiên liệu chiếm 35-40% tổng chi phí vận hành. Giá Jet A-1 tại Singapore trong tháng 3/2026 dao động quanh 190-200 USD/thùng, thậm chí chạm 234 USD/thùng do premium lớn từ tắc nghẽn eo biển Hormuz.Tuổi Trẻ Brent giảm 5% là tín hiệu tích cực, nhưng liệu nó có đủ để “cứu” tất cả hãng bay?
Hai mô hình, hai khả năng chống chịu
Nhìn vào cơ cấu chi phí của từng hãng, câu trả lời hiện ra rất rõ.
VietJet (VJC) vận hành theo mô hình low-cost carrier với nhiều lợi thế cấu trúc. Đội bay đơn chủng A320/A321neo giúp tiết kiệm nhiên liệu khoảng 20% so với thế hệ cũ.Airbus Tỷ trọng doanh thu bổ trợ (ancillary revenue) cao giúp giảm phụ thuộc vào biên lợi nhuận từ vé. Hãng cũng sử dụng nền tảng AI SkyBreathe của OpenAirlines để tối ưu tiêu thụ nhiên liệu trên từng chuyến bay. Khi giá nhiên liệu tăng, VJC phản ứng nhanh bằng cách cắt giảm 18% sản lượng tháng 4 (nội địa giảm 22%, quốc tế giảm 11%) và tăng phụ thu nhiên liệu quốc tế.Thanh Niên
Vietnam Airlines (HVN) với mô hình full-service carrier chịu áp lực nặng hơn nhiều. Đội bay đa chủng loại (A321, A350, B787) tiêu thụ nhiên liệu cao hơn, đặc biệt trên mạng bay tầm xa. Chi phí cố định lớn từ nhân sự, dịch vụ mặt đất, phòng chờ thương gia khiến khả năng cắt giảm chậm hơn. HVN đã phải dừng 7 đường bay nội địa từ ngày 1/4 và dự kiến cắt 700-1.700 cặp chuyến/tháng trong quý II/2026.CafeF Nguồn cung Jet A-1 chỉ đáp ứng khai thác đến giữa tháng 4/2026.Tuổi Trẻ
Nói cách khác, VJC giống chiếc thuyền nhẹ có thể nhanh chóng chuyển hướng khi gió đổi, trong khi HVN là tàu lớn cần nhiều thời gian hơn để xoay chuyển.
Brent giảm, nhưng Jet A-1 chưa giảm tương ứng
Điều đáng chú ý trong bức tranh chi phí: giá Brent giảm không đồng nghĩa Jet A-1 giảm theo cùng tốc độ. Mức premium giữa Jet A-1 và Brent đã vượt 30 USD/thùng trong tháng 3/2026, nguyên nhân chính là tắc nghẽn chuỗi cung ứng tại eo biển Hormuz. Ngay cả khi Brent về 107 USD, Jet A-1 vẫn duy trì ở vùng 160-200 USD/thùng. Đây là mức mà cả VietJet lẫn Vietnam Airlines đều buộc phải cắt giảm khai thác.
Sự khác biệt nằm ở tốc độ phản ứng. VJC với cơ cấu chi phí gọn nhẹ có thể nhanh chóng chuyển đổi công suất sang các chặng sinh lời cao. HVN với mạng bay dài, hợp đồng dịch vụ phức tạp, cần thời gian dài hơn để tái cấu trúc hoạt động.
Ba rủi ro nhà đầu tư cần theo dõi
Phiên hôm nay cho thấy thị trường đang kỳ vọng VJC hưởng lợi nhiều hơn từ kịch bản dầu hạ nhiệt. Tuy nhiên, bức tranh không hoàn toàn màu hồng.
Thứ nhất, đàm phán Mỹ-Iran vẫn chưa chắc chắn. Iran đã phủ nhận đàm phán trực tiếp với Mỹ, và thời hạn hoãn tấn công chỉ kéo dài đến ngày 6/4.CNBC Giá dầu hoàn toàn có thể quay đầu tăng mạnh trở lại nếu đàm phán đổ vỡ.
Thứ hai, premium Jet A-1 chưa thu hẹp. Dù Brent đã giảm 5% từ đỉnh, giá Jet A-1 vẫn neo ở mức cao kỷ lục do vấn đề cung ứng vật lý tại Hormuz, không chỉ đơn thuần là giá tham chiếu. Các hãng bay chỉ thực sự được “giải cứu” khi premium này co lại.
Thứ ba, VJC cũng không miễn nhiễm hoàn toàn. Hãng vẫn phải cắt 18% sản lượng, đây không phải câu chuyện một bên thắng tuyệt đối. VJC chỉ chịu ít thiệt hại hơn nhờ cơ cấu chi phí linh hoạt, chứ không phải không chịu thiệt hại.
Bài học từ sự phân hóa
Nhìn vào con số phiên 1/4, bài học rõ ràng nhất cho nhà đầu tư: khi phân tích tác động của một biến vĩ mô như giá dầu, đừng đánh đồng cả ngành. Mô hình kinh doanh, cơ cấu chi phí, và khả năng thích ứng của từng doanh nghiệp quyết định ai vượt qua nhanh hơn.
VJC với chi phí thấp và phản ứng linh hoạt đang được thị trường định giá lại tích cực khi dầu hạ nhiệt. HVN vẫn cần thêm thời gian để giải quyết bài toán cơ cấu chi phí và nguồn cung nhiên liệu. Đối với nhà đầu tư ngành hàng không, phiên hôm nay là lời nhắc nhở rằng cùng một chất xúc tác, doanh nghiệp nào có nền tảng vững hơn sẽ phản ứng tốt hơn; và điều đó luôn phản ánh trong giá cổ phiếu.
