Nhìn vào con số phiên 31/3/2026, nhiều nhà đầu tư phải bối rối: DPM giảm 3,4% về 29.800 đồng, DCM giảm 3,57% về 47.250 đồng — nằm trong nhóm giảm sâu nhất sàn, trong khi VN-Index vẫn xanh nhẹ +0,38%. Điều đáng chú ý là diễn biến này xảy ra đúng lúc giá Urea toàn cầu đang ở vùng cao nhất kể từ tháng 10/2022, với mốc FOB Trung Đông chạm 674 USD/tấn — tăng hơn 70% so với đầu năm.Thời báo TCVN
Vậy đây là nghịch lý thị trường hay một bài toán mà dữ liệu tài chính có thể giải thích rõ ràng hơn?
Hormuz — ngòi nổ đẩy giá Urea lên đỉnh 3 năm
Nguyên nhân trực tiếp khiến giá Urea phi mã là gián đoạn vận tải tại eo biển Hormuz. Chiến tranh Trung Đông leo thang khiến khoảng 570.000 tấn Urea mắc kẹt tại Vịnh Ba Tư, xuất khẩu Urea toàn cầu tháng 3 giảm từ mức 3,5-5 triệu tấn thông thường xuống chỉ còn khoảng 1,5 triệu tấn.Thời báo TCVN Đây là cú sốc cung kéo dài, không phải biến động đầu cơ ngắn hạn.
Tuy nhiên, câu hỏi quan trọng hơn cho nhà đầu tư Việt Nam không phải là “giá Urea thế giới bao nhiêu” mà là “bao nhiêu phần trăm giá đó chảy được về DPM và DCM”. Và câu trả lời nằm trong cơ cấu kinh doanh cụ thể của từng doanh nghiệp.
Kế hoạch 2026 “đi lùi” — chiến thuật hay bi quan thật?
Năm 2025, cả hai doanh nghiệp đều ghi nhận kết quả ấn tượng. DPM đạt doanh thu 16.564 tỷ đồng, tăng 23% so với năm trước, lợi nhuận sau thuế 1.095 tỷ đồng — vượt 60% kế hoạch đề ra.Vietstock DCM còn mạnh hơn với doanh thu gần 17.033 tỷ đồng (+21%) và lợi nhuận 1.962 tỷ đồng, tăng 37% so với cùng kỳ.Tín nhanh CK
Thế nhưng kế hoạch năm 2026 lại khiến thị trường “lạnh gáy”. DPM đặt mục tiêu lợi nhuận sau thuế chỉ 680 tỷ đồng — giảm 38% so với thực hiện 2025, cổ tức dự kiến 12%.Thời báo TCVN DCM còn thận trọng hơn khi chỉ đặt mục tiêu khoảng 1.182 tỷ đồng, giảm tới 40%, cổ tức giảm còn 10%.Vietstock
Ban lãnh đạo viện dẫn “bất ổn địa chính trị, thời tiết cực đoan” làm lý do. Nhưng nhìn vào lịch sử, đây là thói quen phổ biến tại các doanh nghiệp nhà nước — đặt kế hoạch thấp để cuối năm dễ báo cáo “vượt chỉ tiêu”. Năm 2025, DPM vượt kế hoạch 60% chính là minh chứng. Điều này có nghĩa nhà đầu tư không nên coi kế hoạch 2026 là dự báo thật, mà nên đối chiếu với diễn biến giá Urea và kết quả Q1 sắp công bố.
Ba rào cản khiến giá Urea thế giới không tự động “chảy” về túi cổ đông
Nhiều nhà đầu tư mắc sai lầm khi đánh đồng “giá Urea tăng” với “DPM/DCM lãi lớn”. Thực tế, có ba rào cản cấu trúc cần hiểu rõ.
Thứ nhất, thị trường thiên nội địa. DPM cung cấp khoảng 40% nhu cầu Urea nội địa, DCM phục vụ chủ lực vùng Tây Nam Bộ và ĐBSCL. Tỷ trọng xuất khẩu không cao, nên giá FOB quốc tế không truyền dẫn trực tiếp vào doanh thu.
Thứ hai, giá nội địa bị điều tiết. Trong tháng 3/2026, giá Urea trong nước dao động mạnh từ 10,8 đến 19 triệu đồng/tấn. Giữa tháng có lúc lên 18-19 triệu đồng/tấn nhưng cuối tháng đã hạ nhiệt về 10,8-13 triệu đồng/tấn — cho thấy khả năng chuyển giá bị giới hạn đáng kể.SFarm
Thứ ba, chi phí khí tự nhiên — biến số quyết định. Khí tự nhiên chiếm ước tính trên 60% giá vốn sản xuất Urea. Biên gộp năm 2025 của DPM chỉ 17-20%, DCM khoảng 19-24%. Khi giá dầu Brent đã vượt 115 USD/thùng, giá khí đầu vào từ PVN có thể bào mòn biên lợi nhuận ngay cả khi giá bán cải thiện. Đây chính là lý do khiến thị trường hoài nghi — giá bán tăng nhưng chi phí có thể tăng nhanh hơn.
Tồn kho giá rẻ — át chủ bài ngắn hạn nhưng không bền vững
Điểm sáng dễ thấy nhất trong bức tranh tài chính là lượng tồn kho tích trữ từ trước khi giá tăng. Cuối năm 2025, tồn kho DCM đạt 4.809 tỷ đồng, tăng 63% so với đầu năm. DPM tăng gần gấp đôi lên 3.434 tỷ đồng.Nhà đầu tư
Chênh lệch giữa giá vốn thấp (mua trước khi Hormuz bùng phát) và giá bán cao hiện tại sẽ cải thiện đáng kể biên lợi nhuận Q1/2026. Một số ước tính cho rằng lợi nhuận có thể tăng gấp đôi trong quý đầu năm nhờ yếu tố tồn kho này.24hMoney
Tuy nhiên, nhà đầu tư cần phân biệt rõ đây là lợi nhuận nhất thời. Khi lượng tồn kho giá thấp bán hết, biên lợi nhuận sẽ quay về mức bình thường. Hơn nữa, nếu tình hình Hormuz hạ nhiệt khiến giá Urea điều chỉnh, rủi ro phải trích lập dự phòng giảm giá tồn kho sẽ hiện hữu — và đây là khoản chi phí ăn thẳng vào lợi nhuận.
Checklist trước mùa ĐHCĐ tháng 4
DCM họp ngày 22/4, DPM dự kiến trong tháng 4. Với bối cảnh đặc biệt hiện tại, năm biến số sau đây sẽ quyết định câu chuyện định giá trong quý tới:
- Diễn biến Hormuz — nếu hạ nhiệt, giá Urea có thể điều chỉnh nhanh và kéo theo rủi ro tồn kho.
- Giá khí đầu vào từ PVN — quyết định biên lợi nhuận thực tế, không chỉ doanh thu.
- Kết quả Q1/2026 — nếu vượt xa kế hoạch cả năm ngay trong quý 1, thị trường sẽ buộc phải định giá lại.
- Chính sách xuất khẩu Urea của Trung Quốc — nếu nới lỏng, nguồn cung bổ sung sẽ pha loãng mức giá hiện tại.
- Nội dung ĐHCĐ — liệu ban lãnh đạo có nâng kế hoạch khi thực tế thuận lợi hơn dự kiến.
Nhìn vào con số — kiên nhẫn trước khi hành động
DPM và DCM đang ở tình thế hiếm gặp: kế hoạch bi quan nhưng thực tế đang thuận lợi hơn kỳ vọng, giá hàng hóa ủng hộ nhưng cấu trúc chi phí chưa cho phép hưởng trọn. Đây không phải câu chuyện “mua ngay khi giá giảm” đơn thuần, mà là bài toán cần kiên nhẫn chờ hai dữ liệu quan trọng: kết quả kinh doanh Q1/2026 và nội dung cụ thể tại ĐHCĐ tháng 4. Nhà đầu tư nên tách bạch “lợi nhuận tồn kho một lần” và “tăng trưởng bền vững” trước khi quyết định xuống tiền.
