Bức tranh lớn cho thấy điều ít ai dám tin cách đây 12 tháng: xuất khẩu Việt Nam sang Mỹ không những không sụp đổ, mà còn lập kỷ lục mới. Nhưng phía sau con số ấn tượng là một câu chuyện phân hóa sâu sắc giữa các ngành — và những rủi ro chính sách chưa bao giờ thực sự biến mất.
Khoảnh khắc hoảng loạn tháng 4/2025
Ngày 2/4/2025, Tổng thống Trump ký Sắc lệnh 14257, áp thuế đối ứng 46% lên hàng hóa Việt Nam — mức cao nhất trong số các đối tác thương mại lớn của Mỹ. VN-Index lao dốc gần 8% chỉ trong một phiên. Nhà đầu tư bán tháo cổ phiếu dệt may, gỗ, thủy sản — những ngành được cho là sẽ chịu tổn thất nặng nề nhất.
Kịch bản tồi tệ nhất lúc đó là xuất khẩu sang Mỹ sụt giảm 20-30%, chuỗi cung ứng đứt gãy, và làn sóng cắt giảm lao động trong ngành sản xuất. Một năm nhìn lại, thực tế đã diễn ra hoàn toàn khác.
Con số khiến nhiều người bất ngờ
Xuất khẩu Việt Nam sang Mỹ năm 2025 đạt 153,2 tỷ USD, tăng 28% so với năm trước. Thặng dư thương mại song phương chạm mốc kỷ lục gần 134 tỷ USD. GDP cả năm 2025 tăng trưởng 8,02% — cao nhất trong 3 năm.VietnamNews
Nghịch lý này có ba nguyên nhân cốt lõi. Thứ nhất, thuế 46% chỉ tồn tại khoảng 4 tháng trước khi Việt Nam đàm phán giảm xuống 20%. Thứ hai, doanh nghiệp đẩy mạnh xuất khẩu nửa đầu năm để “chạy trước thuế”, tạo hiệu ứng front-loading đơn hàng. Và thứ ba — có lẽ quan trọng nhất — làn sóng dịch chuyển chuỗi cung ứng từ Trung Quốc sang Việt Nam không những không chậm lại mà còn tăng tốc, với FDI đăng ký 8 tháng đầu 2025 đạt 26,1 tỷ USD và 759 dự án sản xuất mới, tăng 40%.JTM Asia
Dòng tiền đang dịch chuyển giữa các ngành
Bức tranh tổng thể tích cực, nhưng dòng tiền phân hóa rõ rệt giữa các ngành xuất khẩu. Đây là điều nhà đầu tư cần nhìn kỹ hơn con số headline.
Điện tử là ngôi sao sáng nhất với mức tăng 48,4%, đạt 107,7 tỷ USD. Apple tiếp tục mở rộng sản xuất AirPods và iPad tại Việt Nam, Samsung duy trì đầu tư lớn — biến Việt Nam thành trung tâm sản xuất điện tử hàng đầu Đông Nam Á.Vietnam Briefing Cổ phiếu nhóm điện tử tăng trung vị 105% trong năm qua.
Thủy sản hưởng lợi bất ngờ, đạt 11,3 tỷ USD (+12,4%). Cá tra Việt Nam thay thế cá rô phi Trung Quốc chịu thuế cao tại thị trường Mỹ — một minh chứng cho hiệu ứng thay thế mà ít ai dự báo trước.
Dệt may đạt khoảng 39,6 tỷ USD, tăng 7%, nhưng câu chuyện thực sự nằm ở biên lợi nhuận thu hẹp. Chi phí tuân thủ tăng, đơn giá bị ép — mức sinh lời trung vị của cổ phiếu nhóm này giảm từ +20,8% năm 2024 xuống -0,6%.
Gỗ ổn định ở mức 17,2 tỷ USD (+5,7%), nhưng vẫn chịu áp lực từ các cuộc điều tra chuyển tải.
Phán quyết Tòa án Tối cao — Biến số chưa được định giá
Lần cuối cùng một phán quyết thương mại gây chấn động đến vậy có lẽ phải kể đến vụ kiện NAFTA thập niên 1990. Ngày 20/2/2026, Tòa án Tối cao Mỹ ra phán quyết 6-3 trong vụ Learning Resources v. Trump: Đạo luật IEEPA không trao quyền áp thuế nhập khẩu cho Tổng thống.Wikipedia
Phán quyết này vô hiệu hóa toàn bộ thuế “Liberation Day”. Tổng thuế IEEPA đã thu lên tới 175-179 tỷ USD.Sidley Hải quan Mỹ đang xây hệ thống hoàn thuế tự động CAPE, dự kiến vận hành cuối tháng 4/2026.
Đối với doanh nghiệp Việt Nam, đây là tin tích cực: đơn hàng từng bị hoãn có thể quay lại. Tuy nhiên, chính quyền Trump ngay lập tức áp thuế mới 10% theo Mục 122 Đạo luật Thương mại 1974 và đang tìm cách nâng lên 15%.Vietnam Briefing Cuộc chiến thương mại chưa kết thúc — chỉ chuyển sang chiến trường mới.
Cổ phiếu dệt may — Hấp dẫn hay bẫy giá trị?
Nhìn vào bảng định giá, P/E 5-6 lần của VGT, MSH, TNG trông cực kỳ hấp dẫn. VGT có lợi nhuận sau thuế tăng 103,8%, MSH được ACBS đưa giá mục tiêu 45.500 đồng với tỷ suất cổ tức 10%, TNG tăng 46% trong 3 tháng.Elibook
Nhưng mức P/E thấp bất thường này cho thấy thị trường vẫn chiết khấu rủi ro thuế quan đáng kể. Với biên lợi nhuận thu hẹp và chính sách thuế có thể thay đổi bất kỳ lúc nào, định giá rẻ chưa chắc là cơ hội — có thể chỉ là phản ánh đúng mức rủi ro.
Ba rủi ro nửa cuối 2026
Dòng tiền đang chảy mạnh, nhưng nhà đầu tư cần theo dõi ba biến số có thể thay đổi cục diện.
Thuế mới theo Mục 122 hiện ở mức 10% và có thể tăng lên 15%. Điểm khác biệt quan trọng: quyền áp thuế giờ quay về Quốc hội Mỹ, đồng nghĩa với quá trình ra quyết định chậm hơn nhưng cũng khó dự đoán hơn.
Thặng dư thương mại kỷ lục 134 tỷ USD là con dao hai lưỡi. Con số này càng lớn, Việt Nam càng dễ trở thành mục tiêu chính trị trong bối cảnh bầu cử giữa nhiệm kỳ tại Mỹ.
Điều tra chuyển tải đang được thắt chặt với mức thuế 40% lên hàng transshipment. Doanh nghiệp phụ thuộc nguyên liệu Trung Quốc có thể đối mặt rủi ro pháp lý nghiêm trọng.
Lời kết — Cơ hội có, nhưng không dành cho tất cả
Bức tranh lớn sau 1 năm “Ngày Giải Phóng” cho thấy sức chống chịu đáng ngạc nhiên của nền kinh tế xuất khẩu Việt Nam. Phán quyết Tòa án Tối cao là yếu tố tích cực chưa được thị trường định giá đầy đủ. Tuy nhiên, nhà đầu tư không nên chủ quan — cổ phiếu xuất khẩu đang ở mức định giá hấp dẫn, nhưng chỉ phù hợp với ai chấp nhận rủi ro chính sách và theo dõi sát diễn biến thương mại Mỹ-Việt trong nửa cuối năm 2026.
