Sáng 4/5/2026, cái tên GameStop lại chiếm trang nhất tài chính toàn cầu. Lần này không phải vì làn sóng meme hay cộng đồng WallStreetBets. GameStop Corp. vừa gửi đề nghị không ràng buộc mua lại toàn bộ cổ phần eBay với giá 125 USD mỗi cổ phiếu, tổng giá trị khoảng 56 tỷ USD, thanh toán 50% bằng tiền mặt và 50% bằng cổ phiếu GME. Mức giá chào mua cao hơn khoảng 20% so với giá đóng cửa eBay phiên thứ Sáu. Trước khi gửi đề nghị, GameStop đã âm thầm gom khoảng 5% cổ phần eBay.Fortune
Người đứng sau đề nghị này là Ryan Cohen, Tổng Giám đốc kiêm Chủ tịch HĐQT GameStop Corp. Với những ai còn nhớ tháng 1/2021, tên GME gắn với bong bóng do cộng đồng Reddit thổi lên: giá tăng hơn 1.700% trong vài tuần rồi sụp đổ. Nhưng trong 5 năm từ đó đến nay, điều đáng chú ý hơn không phải là biến động giá mà là những gì diễn ra bên trong bảng cân đối kế toán. Câu chuyện GME năm 2026 không còn là cơn sóng cảm xúc của cộng đồng mạng. Đó là logic M&A của một nhà đầu tư kích hoạt vừa hoàn thành giai đoạn tích lũy vốn.
Nhìn vào con số: 5 năm chuyển mình
Báo cáo tài chính năm tài khóa 2025 của GameStop (kết thúc 31/1/2026) ghi nhận tiền mặt và chứng khoán có tính thanh khoản cao đạt 9,0 tỷ USD, gần gấp đôi mức 4,8 tỷ của năm trước. Lợi nhuận ròng cả năm tăng từ 131,3 triệu lên 418,4 triệu USD. Mảng vận hành chính thức có lãi: thu nhập từ hoạt động kinh doanh đạt 232,1 triệu USD, đảo chiều hoàn toàn so với khoản lỗ 26,2 triệu USD của năm trước.
Doanh thu thuần vẫn tiếp tục co lại. Quý 4 năm 2025 ghi nhận 1,104 tỷ USD, giảm từ mức 1,283 tỷ USD cùng kỳ. Mạng lưới cửa hàng tại Mỹ thu hẹp từ 2.915 điểm đầu năm 2024 xuống còn 1.598 vào tháng 1/2026. Nhưng đây chính là mô hình Cohen đã áp dụng nhất quán: không duy trì quy mô bằng mọi giá, mà chọn lọc những gì sinh lời, cắt bỏ phần không hiệu quả, và dồn dòng tiền về bảng cân đối. Kết quả là một công ty với doanh thu co lại nhưng sức mạnh tài chính ngày càng lớn, đủ để đặt 56 tỷ USD lên bàn đàm phán.
Ryan Cohen: hành trình từ Chewy đến nhà đầu tư kích hoạt
Ryan Cohen thành lập Chewy năm 2011 ở tuổi 25, sau khi bị hơn 100 quỹ đầu tư mạo hiểm từ chối.Wikipedia Đến năm 2016, Chewy đã đạt khoảng 900 triệu USD doanh thu và trở thành nhà bán lẻ thú cưng trực tuyến lớn nhất nước Mỹ. Tháng 4/2017, PetSmart mua lại Chewy với giá 3,35 tỷ USD, thương vụ thâu tóm thương mại điện tử lớn nhất lịch sử tại thời điểm đó.CNBC Chewy sau đó IPO tháng 6/2019 với mức định giá 8,7 tỷ USD.
Sau khi rời Chewy năm 2018, Cohen giữ phần lớn tiền mặt và lập quỹ RC Ventures để hoạt động theo hướng nhà đầu tư kích hoạt. Tháng 1/2021, ông gia nhập HĐQT GameStop sau khi đã tích lũy một tỷ trọng cổ phần đáng kể. Tháng 6/2021, ông trở thành Chủ tịch HĐQT, rồi kiêm luôn vai Tổng Giám đốc từ tháng 9/2023. Phong cách điều hành tại GameStop nhất quán với những gì ông đã làm ở Chewy: ưu tiên dòng tiền hơn doanh thu, tinh gọn vận hành, loại bỏ kênh không sinh lời. Bảng cân đối kế toán của GameStop sau 5 năm là minh chứng rõ nhất cho chiến lược đó.
eBay đang ở đâu trong bức tranh cạnh tranh
eBay năm 2025 đạt doanh thu 11,1 tỷ USD, tăng 8% so với cùng kỳ, và tổng giá trị giao dịch (GMV) đạt 79,6 tỷ USD, tăng 7%.PR Newswire GMV tại thị trường Mỹ riêng đạt 39,1 tỷ USD, tăng 10%. Đây là kết quả của một doanh nghiệp đang tăng trưởng ổn định. Nhưng bức tranh cạnh tranh không thuận: Amazon và Shopify cộng lại chiếm khoảng 49,7% thị phần thương mại điện tử Mỹ.Marketplace Pulse
Shopify, dù không tự bán hàng mà chỉ cung cấp nền tảng, đã đạt GMV toàn cầu 378 tỷ USD, tương đương 66% GMV bên thứ ba của Amazon (575 tỷ USD), so với chỉ 25% vào năm 2018. eBay vẫn giữ thương hiệu lâu đời, biên lợi nhuận tốt nhờ mô hình tài sản nhẹ, và một cộng đồng người bán độc lập trung thành. Tuy nhiên, tốc độ tăng trưởng chậm hơn ngành đã trở thành đặc điểm cấu trúc, không còn là vấn đề chu kỳ có thể tự giải quyết trong một hai quý. Đây là loại mục tiêu Cohen quen nhìn ra giá trị tiềm năng: thương hiệu mạnh, biên lợi nhuận tốt, nhưng vận hành chưa tối ưu và thị trường đang định giá ở mức “đã trưởng thành, hết tăng trưởng.” Ông Cohen phát biểu thẳng với tờ WSJ: “eBay đáng và sẽ đáng nhiều tiền hơn nhiều. Tôi đang nghĩ đến việc biến eBay thành một công ty trị giá hàng trăm tỷ USD.”Fortune
Bốn yếu tố quyết định chiều hướng thương vụ
Đề nghị này còn xa mới thành thương vụ hoàn tất. eBay chưa phản hồi chính thức, và Cohen đã phát tín hiệu sẵn sàng phát động cuộc chiến ủy quyền (proxy fight) để đưa đề nghị thẳng đến cổ đông eBay nếu ban lãnh đạo không hợp tác.Fortune Có bốn yếu tố sẽ định hình kết quả.
Cấu trúc thanh toán. Một nửa giá trị thương vụ được trả bằng cổ phiếu GME. Trong hai năm gần nhất, GME dao động từ 12,76 USD đến 48,75 USD mỗi cổ phiếu, biên độ rất rộng. Cổ đông eBay nhận GME có nghĩa là chấp nhận nắm giữ một tài sản biến động lớn. Liệu họ có sẵn sàng?
Phản ứng của HĐQT eBay. Mức chênh 20% là vừa phải theo chuẩn M&A. Ban lãnh đạo eBay có thể đòi giá cao hơn, từ chối thương lượng, hoặc áp dụng các biện pháp phòng thủ để bảo vệ tính độc lập.
Rà soát của cơ quan quản lý cạnh tranh. Sáp nhập một chuỗi bán lẻ trò chơi với một marketplace toàn cầu ít có khả năng tạo ra trùng lặp thị trường rõ ràng. Tuy nhiên, các thương vụ trên 10 tỷ USD thường được kiểm tra kỹ lưỡng bất kể bối cảnh ngành.
Khả năng thực thi kế hoạch cắt giảm chi phí. GameStop cam kết cắt 2 tỷ USD chi phí vận hành trong 12 tháng đầu sau thâu tóm: 1,2 tỷ từ bán hàng và tiếp thị, 300 triệu từ phát triển sản phẩm, 500 triệu từ quản lý chung. Nếu cắt sâu vào tiếp thị và phát triển sản phẩm, GMV của eBay có duy trì được đà tăng trưởng 7-10% không? Đây là câu hỏi then chốt mà cổ đông eBay sẽ dùng để đánh giá định giá thực sự của đề nghị.
Đọc cổ phiếu qua bảng cân đối, không qua nhãn dán
Câu chuyện GME từ 2021 đến 2026 giúp tách bạch một điều nhiều nhà đầu tư mới hay trộn lẫn: nhãn dán thị trường và nội tại doanh nghiệp là hai thứ khác nhau.
Cú sốc tháng 1/2021 là sự kiện vận hành thị trường. Cộng đồng nhỏ lẻ trên Reddit ép các quỹ phòng hộ phải đóng vị thế bán khống, đẩy giá GME lên mức không ai biện minh được bằng phân tích cơ bản. Sau khi cơn sóng qua đi, giá trở về vùng thấp. Nhưng đúng tại thời điểm đó, một nhà đầu tư kích hoạt với hồ sơ rõ ràng đã bước vào và bắt đầu xây lại giá trị theo cách khác hoàn toàn: cắt chi phí, đóng cửa hàng kém hiệu quả, tích lũy tiền mặt. Hai câu chuyện này diễn ra song song nhưng không liên quan đến nhau.
Khung phân tích đáng tham khảo: khi thị trường gắn nhãn cho một mã (meme, blue-chip, penny), nhãn đó nói về cách tài sản được giao dịch, không nói về chất lượng kinh doanh bên trong. Câu hỏi thực sự cần đặt ra là: ai đang kiểm soát doanh nghiệp, và họ đang làm gì với bảng cân đối? Đáp án cần đọc từ báo cáo tài chính, không phải từ biệt danh trên Zalo hay Reddit.
Thương vụ eBay còn nhiều ẩn số. Nhưng bộ câu hỏi cần theo dõi trong các tuần tới đã rõ ràng: eBay phản hồi ra sao? Cổ đông eBay có chấp nhận cổ phiếu GME làm phương tiện thanh toán không? Và kế hoạch cắt 2 tỷ USD chi phí có đủ thuyết phục để bù đắp rủi ro biến động của GME? Báo cáo quý 2 của eBay, dự kiến trong vài tháng tới, sẽ là một trong những mốc quan trọng nhất để đánh giá nền tảng thực sự của bất kỳ mức định giá nào.
