Kỳ họp thứ 2 Quốc hội khóa 16 (20-24/4/2026) đang xem xét dự thảo Luật Thuế GTGT và Luật Thuế TNCN sửa đổi theo thủ tục rút gọn. Điểm nổi bật với hơn 5 triệu hộ kinh doanh cả nước: Bộ Tài chính đề xuất nâng ngưỡng doanh thu miễn thuế từ 500 triệu lên tối đa 1 tỷ đồng mỗi năm, đồng thời giao Chính phủ thẩm quyền điều chỉnh theo từng thời kỳ thay vì cố định trong luật.Thanh Niên
Nói đơn giản, với một hộ doanh thu 800 triệu đồng/năm ngành phân phối, thay đổi này đồng nghĩa mức thuế giảm từ khoảng 9,5 triệu xuống 0 đồng. Ở quy mô toàn quốc, đề xuất này có thể đưa khoảng 90% hộ kinh doanh về diện miễn thuế, chiếu theo phân bố doanh thu ước tính hiện nay: 70% hộ có doanh thu dưới 500 triệu (đã miễn), 20% nằm trong 500 triệu — 1 tỷ (sẽ được miễn nếu đề xuất thông qua), 10% còn lại trên 1 tỷ.PLO
Bài viết này đi qua ba checkpoint mà hộ kinh doanh và nhà đầu tư cá nhân có hoạt động kinh doanh phụ cần nắm trước khi luật sửa đổi được biểu quyết.
Checkpoint 1: Ngưỡng 500 triệu hiện hành và đề xuất 1 tỷ — khoảng cách thực tế
Bạn có thể hiểu đơn giản: hiện nay hộ kinh doanh được chia theo 4 bậc doanh thu. Bậc 1 (dưới 500 triệu đồng/năm) được miễn cả thuế GTGT và TNCN. Bậc 2 (500 triệu đến 3 tỷ) tính thuế trực tiếp trên doanh thu theo tỷ lệ ngành. Bậc 3 (3-50 tỷ) và bậc 4 (trên 50 tỷ) chuyển dần sang cơ chế tính theo lợi nhuận.
Tỷ lệ thuế theo ngành áp dụng khi tính trên doanh thu (theo thông tư hiện hành):
| Nhóm ngành | Thuế GTGT | Thuế TNCN | Tổng |
|---|---|---|---|
| Phân phối, cung cấp hàng hóa | 1% | 0,5% | 1,5% |
| Sản xuất, vận tải, xây dựng bao thầu | 3% | 1,5% | 4,5% |
| Dịch vụ, xây dựng không bao thầu | 5% | 2% | 7% |
| Cho thuê tài sản, đại lý bảo hiểm | 5% | 5% | 10% |
Ví dụ cụ thể với hộ doanh thu 800 triệu/năm ngành phân phối. Theo ngưỡng hiện hành, thuế GTGT là 800 triệu × 1% = 8 triệu, thuế TNCN là phần vượt (800 - 500) × 0,5% = 1,5 triệu, tổng 9,5 triệu đồng/năm. Nếu ngưỡng nâng lên 1 tỷ, doanh thu 800 triệu < 1 tỷ, hộ được miễn toàn bộ, tổng 0 đồng.
Con số 9,5 triệu nghe không lớn, nhưng đây mới chỉ là ngành phân phối — nhóm tỷ lệ thấp nhất. Ở cùng mức doanh thu 800 triệu, hộ ngành dịch vụ (tỷ lệ 5% + 2%) có thể phải nộp khoảng 25-28 triệu đồng, còn hộ cho thuê tài sản (5% + 5%) có thể chạm tới khoảng 40 triệu đồng/năm. Mức tiết kiệm vì thế sẽ rất khác nhau giữa các ngành.
Cần lưu ý: đây vẫn đang là đề xuất trình Quốc hội, chưa thành luật. Cơ chế “giao Chính phủ quyết định” đồng nghĩa mức cụ thể 1 tỷ có thể được điều chỉnh xuống 700 hay 800 triệu trong quá trình thẩm tra.Tuổi Trẻ Thời điểm hiệu lực dự kiến đồng bộ với kỳ tính thuế 2026 nếu được thông qua.Vietstock
Checkpoint 2: Ranh giới 1 tỷ đồng là ranh giới kép
Điều quan trọng nhiều người chưa để ý: mốc 1 tỷ đồng không chỉ là ngưỡng miễn thuế đề xuất, mà đồng thời là ranh giới bắt buộc hóa đơn điện tử. Từ 1/6/2025, theo Nghị định 70/2025/NĐ-CP, hộ và cá nhân kinh doanh có doanh thu hằng năm từ 1 tỷ đồng trở lên bắt buộc dùng hóa đơn điện tử có mã, khởi tạo từ máy tính tiền, kết nối và truyền dữ liệu trực tiếp đến cơ quan thuế. Theo ngành thuế, khoảng 270.000 hộ kinh doanh thuộc diện áp dụng đợt đầu.Chính phủ
Ngoài ra, một số ngành đặc thù phải dùng hóa đơn điện tử từ máy tính tiền bất kể doanh thu, bao gồm nhà hàng, khách sạn, ăn uống, siêu thị, trung tâm thương mại, vận tải hành khách, dịch vụ nghệ thuật, vui chơi giải trí, chiếu phim và dịch vụ phục vụ cá nhân.MISA
Chi phí tuân thủ thực tế ở mức thấp hơn nhiều so với lo ngại phổ biến. Phí hóa đơn chỉ khoảng 30-50 đồng một tờ (Viettel, VNPT, Minvoice, Fast), nên với hộ xuất 5.000 hóa đơn/năm, tổng chi phí hóa đơn chỉ khoảng 150.000-250.000 đồng. Phần mềm quản lý bán hàng và kê khai (MISA, Sapo, KiotViet) có giá khoảng 100.000 đồng/tháng sau ưu đãi, nhiều gói còn miễn phí 12-24 tháng cho hộ đăng ký mới. Thời gian làm quen chỉ 4-8 giờ, và cơ quan thuế địa phương có chương trình “cầm tay chỉ việc” miễn phí.
Hệ quả thực tế là ranh giới 1 tỷ trở thành một dấu mốc tài chính rõ rệt. Hộ dưới 1 tỷ (nếu ngưỡng được nâng) đồng thời không phải nộp thuế GTGT/TNCN và không bắt buộc hóa đơn điện tử. Hộ vượt 1 tỷ vừa phải đóng thuế vừa phải chuyển đổi hóa đơn. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến ví tiền của bạn: nếu doanh thu kinh doanh phụ (bán hàng online, cho thuê nhà, dịch vụ nhỏ) đang chạm gần 1 tỷ, đây là lúc tính toán sớm việc đăng ký hộ kinh doanh chính thức hoặc chuyển đổi thành doanh nghiệp siêu nhỏ — nơi Bộ Tài chính cũng đang đề xuất ngưỡng miễn thuế 3 tỷ đồng.
Checkpoint 3: Dư vốn từ phần thuế được miễn nên đi về đâu
Giả sử đề xuất được thông qua và một hộ kinh doanh tiết kiệm trung bình 5-30 triệu đồng/năm tiền thuế (tuỳ ngành và doanh thu). Sau 5-10 năm, con số tích luỹ có thể đạt 50-300 triệu đồng — một khoản vốn đáng kể cần có kế hoạch. Trong bối cảnh lãi suất điều hành giữ ở 4,5%/năm và mặt bằng tiết kiệm đã dịu đi đầu 2026, ba kênh sau đây là lựa chọn phổ biến cho vốn 20-200 triệu.
Tiết kiệm ngân hàng — phù hợp quỹ dự phòng. Lãi suất tiền gửi 12 tháng đầu 2026 dao động khoảng 5,8-7,6%/năm tuỳ ngân hàng. Ưu điểm là rủi ro thấp, được bảo hiểm tiền gửi đến 125 triệu đồng/người/ngân hàng. Nhược điểm là rút trước hạn chịu lãi không kỳ hạn (khoảng 0,1%), và lãi suất thực có thể thấp hơn lạm phát khi CPI ở vùng cao.
Quỹ mở trái phiếu — thanh khoản linh hoạt. Nhóm quỹ mở trái phiếu trên thị trường Việt Nam hiện cho lợi suất trung bình khoảng 6-8%/năm tuỳ quỹ, thanh khoản T+2 đến T+5, không phạt rút sớm. Phù hợp với phần vốn chưa có kế hoạch sử dụng rõ ràng, muốn yield nhỉnh hơn tiết kiệm mà vẫn giữ được tính ổn định. Rủi ro chính là tín dụng của trái phiếu trong danh mục, nên cần đọc kỹ thành phần quỹ trước khi mua.
Tích lũy định kỳ vào quỹ cổ phiếu (SIP) — dài hạn. Cơ chế SIP (Systematic Investment Plan, tích luỹ đều hàng tháng) giúp bình quân giá và giảm tác động của các giai đoạn biến động. Kỳ vọng dài hạn hợp lý cho quỹ cổ phiếu Việt Nam là khoảng 10-12%/năm, dù một số quỹ đã ghi nhận hiệu suất 2024-2025 trên 30%. Kênh này phù hợp với mục tiêu 3-5 năm trở lên, và không phù hợp với vốn cần dùng trong 12 tháng tới vì biến động ngắn hạn có thể âm.
Gợi ý phân bổ theo quy mô vốn (mang tính tham khảo, không phải khuyến nghị đầu tư cá nhân): vốn 20-50 triệu nên ưu tiên tiết kiệm online và/hoặc quỹ trái phiếu để đảm bảo thanh khoản và an toàn. Vốn 100-200 triệu có thể cân bằng 50% tiết kiệm, 30% quỹ trái phiếu, 20% SIP quỹ cổ phiếu — vừa ổn định vừa có phần tăng trưởng dài hạn. Với chủ hộ kinh doanh bận rộn, cơ chế SIP tự động mỗi tháng giúp giảm gánh nặng theo dõi thị trường.
Ba việc cần làm khi đề xuất còn đang thẩm tra
Thứ nhất, xác định diện của mình dựa trên doanh thu năm gần nhất: dưới 500 triệu (đã miễn), 500 triệu — 1 tỷ (sẽ được miễn nếu đề xuất thông qua), hay trên 1 tỷ (tiếp tục chịu thuế và bắt buộc hóa đơn điện tử).
Thứ hai, nếu doanh thu đang ở vùng gần 1 tỷ, bắt đầu tìm hiểu phần mềm hóa đơn điện tử và máy tính tiền ngay từ bây giờ. Tận dụng các gói miễn phí 12-24 tháng từ MISA, VNPT, Viettel để đưa chi phí khởi đầu về gần bằng 0, tránh bị động nếu doanh thu vượt ngưỡng trong năm.
Thứ ba, lên kế hoạch cho phần dư vốn tiết kiệm thuế trước khi nó được “tiêu luôn” theo nhịp chi tiêu thường ngày. Không cần dồn toàn bộ sang kênh đầu tư — quỹ dự phòng 3-6 tháng chi phí sinh hoạt vẫn nên nằm ở tiết kiệm hoặc quỹ trái phiếu, phần có chân trời trên 3 năm mới nên nghĩ đến SIP quỹ cổ phiếu.
Đề xuất đang trong quá trình thẩm tra tại kỳ họp 20-24/4 và chưa phải văn bản chính thức. Việc cần làm bây giờ là theo dõi tiến độ kỳ họp, rà soát hồ sơ doanh thu 2025, và chuẩn bị cho cả hai kịch bản — được thông qua hoặc chưa trong năm nay. Kết quả cuối cùng sẽ trả lời câu hỏi mức miễn sẽ là 700 triệu, 800 triệu, hay 1 tỷ đồng, và thời điểm hiệu lực là từ kỳ tính thuế nào.
