Phiên giao dịch 26/3/2026, nhóm cổ phiếu phân bón bùng nổ trên bảng điện — DCM tăng gần 7%, DPM tăng gần 6%, BFC tăng gần 7%. Tính từ đầu năm, BFC đã tăng hơn 40%, DCM gần 20%, DPM hơn 12%. Đám đông hồ hởi, tiền đổ vào ồ ạt.
Nhưng ai đang chịu thiệt khi mua đỉnh?
Điều báo cáo không nói: chính ban lãnh đạo DCM và DPM — những người hiểu doanh nghiệp hơn ai hết — đã đặt kế hoạch lợi nhuận 2026 giảm tới 37-40% so với năm trước. Đó không phải tín hiệu nên bỏ qua.
Giá urê tăng 75% — Câu chuyện eo biển Hormuz
Giá urê quốc tế (FOB Trung Đông) đã tăng từ khoảng 387 USD/tấn cuối năm 2025 lên 674 USD/tấn giữa tháng 3/2026 — mức tăng khoảng 75%.Vietstock
Nguyên nhân trực tiếp? Xung đột quân sự tại eo biển Hormuz — tuyến vận chuyển chiếm gần một nửa lượng urê xuất khẩu toàn cầu. Thời điểm này trùng với mùa bón phân vụ xuân ở Bắc bán cầu, khiến nhu cầu và giá cả cộng hưởng tăng mạnh.
Logic của đám đông rất đơn giản: giá urê tăng vọt, doanh nghiệp phân bón sẽ lãi lớn, cổ phiếu phải tăng. Nhưng rủi ro thực sự nằm ở chỗ khác.
Ban lãnh đạo nói gì? Lợi nhuận kế hoạch giảm sốc
Trái ngược hoàn toàn với sự hưng phấn của thị trường, ban lãnh đạo hai doanh nghiệp đầu ngành đều đặt kế hoạch 2026 thận trọng bất thường:
Đạm Cà Mau (DCM): Năm 2025 đạt lợi nhuận trước thuế kỷ lục 2.207 tỷ đồng, doanh thu gần 16.961 tỷ đồng.VnEconomy Nhưng kế hoạch 2026? Doanh thu tăng nhẹ lên 17.615 tỷ đồng, trong khi lợi nhuận trước thuế chỉ 1.320 tỷ đồng — giảm 40%.Người Quan Sát Cổ tức dự kiến cũng hạ từ 20% xuống 10%.
Đạm Phú Mỹ (DPM): Năm 2025 vượt 16.000 tỷ đồng doanh thu, lợi nhuận sau thuế khoảng 1.074 tỷ đồng.Vietstock Kế hoạch 2026: doanh thu 17.600 tỷ đồng nhưng lợi nhuận sau thuế chỉ 680 tỷ đồng — giảm khoảng 37%.CafeF
Câu hỏi then chốt: tại sao doanh thu tăng mà lợi nhuận lại giảm mạnh đến vậy?
Ba lý do khiến biên lợi nhuận bị bào mòn
1. Chi phí khí đầu vào tăng theo giá dầu
Khí thiên nhiên — nguyên liệu chính sản xuất urê — có giá neo theo giá dầu (khoảng 46% giá dầu FO Singapore). Khi giá dầu WTI tăng từ 57 USD/thùng lên 93 USD/thùng trong quý 1/2026 (tăng hơn 62%), chi phí khí đầu vào tăng tương ứng.
Giá urê tăng giúp doanh thu tăng, nhưng chi phí cũng tăng mạnh. Biên lợi nhuận bị thu hẹp đáng kể, đặc biệt khi giá dầu tăng nhanh hơn giá urê trong một số giai đoạn. Ước tính nếu giá dầu tăng 20%, lợi nhuận trước thuế của DPM có thể giảm hơn 30%.Elibook
2. Rủi ro giá urê hạ nhiệt nhanh
Giá urê hiện tại đang ở vùng đỉnh do yếu tố xung đột — có thể thay đổi nhanh chóng nếu tình hình địa chính trị hạ nhiệt. MB Securities dự báo giá urê bình quân cả năm 2026 có thể quay về vùng 400-450 USD/tấn, thấp hơn đáng kể so với mức 674 USD/tấn hiện tại.
Ban lãnh đạo xây dựng kế hoạch dựa trên giá urê trung bình cả năm, không phải giá đỉnh ngắn hạn. Họ hiểu điều mà đám đông đang bỏ qua.
3. Thuế VAT 5% — lợi ích đã phản ánh vào 2025
Chính sách áp thuế VAT 5% đối với phân bón (có hiệu lực từ 1/7/2025) giúp doanh nghiệp khấu trừ thuế đầu vào, tiết kiệm ước tính 200 tỷ đồng cho DCM và 400 tỷ đồng cho DPM. Tuy nhiên, lợi ích này đã phản ánh đầy đủ vào kết quả 2025 và không còn là yếu tố tăng trưởng mới cho 2026.
Bài học từ cổ phiếu dầu khí — Mẫu hình quen thuộc
Nghịch lý này không mới. Chỉ vài tuần trước, giá dầu Brent tăng 45% nhưng cổ phiếu dầu khí như GAS, BSR lại giảm 30%. Nguyên nhân tương tự: giá hàng hóa tăng do địa chính trị ngắn hạn, chi phí đầu vào và rủi ro vận hành tăng theo, bào mòn lợi nhuận thực tế.
Cổ phiếu phân bón đang lặp lại chính xác mẫu hình đó: giá tăng trước, rủi ro đến sau.
Nhà đầu tư cần lắng nghe ai?
Mức hưởng lợi thực tế phụ thuộc vào biên lợi nhuận, không chỉ doanh thu. Khi chính ban lãnh đạo đặt mục tiêu lợi nhuận giảm 37-40%, đó là tín hiệu cần được tôn trọng.
- Đầu cơ ngắn hạn: Giá urê tăng kéo cổ phiếu theo tâm lý. Có thể lãi nếu thoát kịp, nhưng rủi ro rất cao khi xung đột hạ nhiệt.
- Đầu tư dài hạn: Phải dựa trên lợi nhuận thực tế và kế hoạch ban lãnh đạo. Kế hoạch giảm 40% lợi nhuận là cảnh báo không thể rõ ràng hơn.
Trong cuộc chiến giữa “thị trường lạc quan” và “doanh nghiệp thận trọng”, lịch sử cho thấy người trong cuộc thường đúng hơn đám đông. Rủi ro thực sự nằm ở chỗ: bạn đang nghe ai — bảng điện, hay người ký báo cáo tài chính?
